at Ahee
() Rahmeti dedem, torunlarını etrafina toplayıp masal anlat-
mayı pek severdi. (11) Ben, kardeşlerim ve Faik amcamın
çocukları onun masallariyla büyūdük. (HH) Şimdi herbirimiz; o
masallarin hayallerini zihin dünyamızda oluşturduğu karak-
ter ve kahramanları içimizde yaşatıyoruz. (1V) Hiçbirimiz
ama hiçbirimiz o güzel günlerin tadını unutmadı. (V) Belki bir
gün, o güzel günleri rüyamızda da olsa tekrar yaşayabiliriz.
Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangisin-
der yazım yanlışı yapilmıştır?
B)
Soru Fotoğrafı:
Numaralanmış Cümlelerde Yazım Yanlışı Analizi
Bu soruda, metindeki cümleleri Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre inceleyerek hangi cümlede hata yapıldığını bulacağız.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — I. Cümlenin Analizi
“(I) Rahmetli dedem, torunlarını etrafına toplayıp masal anlatmayı pek severdi.”
- Kontrol: “Rahmetli”, “etrafına”, “anlatmayı” ve “pek severdi” kelimelerinin yazımı doğrudur. Akrabalık bildiren “dedem” sözcüğü küçük harfle başlar, bu da doğrudur.
Adım 2 — II. Cümlenin Analizi
“(II) Ben, kardeşlerim ve Faik amcamın çocukları onun masallarıyla büyüdük.”
- Kontrol: Akrabalık bildiren kelimeler (amca, hala, teyze, dayı vb.) özel isimden sonra gelse bile küçük harfle yazılır. “Faik amcamın” ifadesindeki “amcamın” sözcüğü küçük harfle yazılmıştır ve doğrudur. Cümlede başka bir yazım hatası yoktur.
Adım 3 — III. Cümlenin Analizi
“(III) Şimdi herbirimiz; o masalların hayallerini zihin dünyamızda oluşturduğu karakter ve kahramanları içimizde yaşatıyoruz.”
- Kontrol: Türkçede “her” kelimesiyle kurulan belgisiz zamir ve sıfatların yazımı kurallara bağlıdır. “Her bir” ifadesi her zaman ayrı yazılır. Cümlede “herbirimiz” şeklinde bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
- Doğru Yazım: “Her birimiz” şeklinde olmalıdır.
Adım 4 — IV. Cümlenin Analizi
“(IV) Hiçbirimiz ama hiçbirimiz o güzel günlerin tadını unutmadı.”
- Kontrol: “Hiçbirimiz” sözcüğü bitişik yazılır, doğrudur. Diğer kelimelerde de hata yoktur.
Adım 5 — V. Cümlenin Analizi
“(V) Belki bir gün, o güzel günleri rüyamızda da olsa tekrar yaşayabiliriz.”
- Kontrol: “Bir gün” her zaman ayrı yazılır. “da” bağlacı ayrı yazılmıştır. Yazım doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I — Yazım yanlışı yok.
B. II — Yazım yanlışı yok.
C. III — “herbirimiz” kelimesi yanlış yazılmıştır (Doğrusu: her birimiz).
D. IV — Yazım yanlışı yok.
E. V — Yazım yanlışı yok.
Adım 7 — Final Doğrulama
TDK kuralına göre “her” sözcüğü; herhangi ve herhalde (belki anlamında) sözcükleri dışında genellikle ayrı yazılır. “Her bir” kalıbı da her zaman ayrı yazılan bir birleşik sözcüktür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] C) III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. “Her” Kelimesinin Yazımı
- [Tanım:] Belirsizlik bildiren “her” sözcüğü genellikle ayrı yazılır.
- [Bu problemde:] “Her birimiz” ifadesi bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.
2. Akrabalık Adlarının Yazımı
- [Tanım:] Akrabalık bildiren kelimeler (amca, teyze vb.) küçük harfle başlar.
- [Bu problemde:] “Faik amca” doğru bir şekilde küçük harfle yazılmıştır. (Eğer amca bir lakap olsaydı, örneğin “Amca Gündüz”, o zaman büyük yazılırdı.)
[SIK YAPILAN HATALAR:]
“Her” ile Başlayan Kelimeler
- [Yanlış:] Herkez, herbiri, herşey.
- [Doğru:] Herkes, her biri, her şey.
- [Neden yanlış:] “Şey” her zaman ayrı yazılır; “her bir” ise birleşik bir yapı değil, ayrı yazılması gereken bir tamlamadır.
Bu konuyu pekiştirmek için “her” ile başlayan diğer sözcüklerin yazımı hakkında benzer bir örnek çözmemi ister misin?
