Açık hava basıncının P_{o} olduğu bir ortamda, şekildeki sistem dengededir.
Buna göre, açık hava basıncının X gazının basıncına oranı, \frac{P_{o}}{P_{x}} kaçtır?
A) \frac{1}{3}
B) \frac{2}{3}
C) 1
D) \frac{4}{3}
E) 3
not: bundan sonraki soruları önce kendim çözeceğim sonra yapabildiğim kadarıyla ve çözümümle nirlikte soracağım
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: U borusu ve manometre sistemlerinde, aynı cins sıvının en alt kesintisiz seviyesindeki (referans çizgisi) taban basınçları birbirine eşittir (P_{\text{sol}} = P_{\text{sağ}}). Gazlar bulundukları kabın her noktasına aynı basıncı iletir ve cıva yüksekliği cinsinden basınç P = h olarak ifade edilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Sağdaki Manometreden X Gazının Basıncını (P_X) Bulma
Sağdaki U borusunda cıva seviyesi sol kolda referans çizgisindedir ve üzerinde doğrudan X gazı bulunmaktadır.
Kapalı olan sağ kolda cıvanın üzerinde boşluk (P = 0) vardır ve cıva yüksekliği referans çizgisine göre 3h kadardır.
Referans seviyesindeki basınç eşitliğinden:
P_X = P_{\text{boşluk}} + 3h = 0 + 3h = 3h
Adım 2 — Soldaki Manometreden Açık Hava Basıncını (P_0) Bulma
Soldaki U borusunun sol kolu açık hava basıncına (P_0) açıktır ve cıva seviyesi referans çizgisindedir.
X gazına bağlı olan sağ kolda ise cıva seviyesi referans çizgisinden h kadar daha yüksektir.
İlk adımda bulduğumuz P_X = 3h değerini yerine yazarsak:
P_0 = 3h + h = 4h
Adım 3 — Oranın Hesaplanması
Açık hava basıncının X gazının basıncına oranı:
\frac{P_0}{P_X} = \frac{4h}{3h} = \frac{4}{3}
CEVAP:D) \frac{4}{3}
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Borulardaki cıva yüksekliklerini doğrudan basınca eşitlemek en yaygın çeldiricidir (üstteki el yazısında yapıldığı gibi 1/3 bulunması bu hatadan kaynaklanır). Açık hava tarafındaki cıva daha alçakta olduğu için P_0, P_X’ten daha büyüktür (P_0 = P_X + h). Boşluk olan kolda ise gaz basıncı olmadığı için doğrudan P_X = 3h alınır.