Noktalama lşaretleri 2
9. Agağidakh cümlelerin hangisinde noktalama yan-
lişL yoktur?
Ailenin temel işlevlerinden biri de, yeni neslin
sosyal değerlerini benimsemelerini ve böylece
deets
toplumsal düzenin devamını sağlamaktır.
B Uhutmayalım ki, sanatçınin yapıtı oluştururken
amacı sadece herhangi bir duyguyu yaşamak
değildir.
C) Sanatım olmadan yaşayamarm ama bu sanatı
her seyin üstüne koyduğum anlamina da gelmez.
D Peki, erkek yazarlar bu tip yaratmaciliğını.sever-
ler de kadın yazarlar buna seyirci mi kalırlar?
E) Bu konu ile ilgili ik yazıl kaynak M.Ö. 2000i yı-
lara, Mısır’daki mezar yazjtlarına dayanmaktadır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışı yoktur?
Bu soruda, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım ve noktalama kurallarına göre seçeneklerdeki hataları inceleyerek doğru olan cümleyi belirlememiz gerekiyor.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
- Cümle: “Ailenin temel işlevlerinden biri de, yeni neslin sosyal değerlerini benimsemelerini ve böylece toplumsal düzenin devamını sağlamaktır.”
- Analiz: Cümlede “de” bağlacından sonra virgül kullanılmıştır. Türkçede bağlaçlardan sonra virgül kullanılması hatalıdır. Ayrıca özne olan tamlama grubu ile yüklem arasına bağlaç girmişken fazladan virgül kullanımı akışı bozmaktadır.
- Sonuç:
(Hatalı)
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- Cümle: “Unutmayalım ki, sanatçının yapıtı oluştururken amacı sadece herhangi bir duyguyu yaşamak değildir.”
- Analiz: Cümlede “ki” bağlacından sonra virgül kullanılmıştır. TDK kurallarına göre “ki” bağlacından sonra virgül konulmaz.
- Sonuç:
(Hatalı)
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
- Cümle: “Sanatım olmadan yaşayamam ama bu sanatı her şeyin üstüne koyduğum anlamına da gelmez.”
- Analiz: Görselde “yaşayamam” kelimesinden sonra virgül olduğu görülmektedir (veya kullanıcı metninde bağlaçtan önce virgül ima edilmiştir). Cümlede “ama” bağlacı bulunmaktadır. “Ama, fakat, lakin” gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılmaz.
- Sonuç:
(Hatalı)
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
- Cümle: “Peki, erkek yazarlar bu tip yaratmacılığını severler de kadın yazarlar buna seyirci mi kalırlar?”
- Analiz: Cümle başında onay/red bildiren “Peki” sözcüğünden sonra virgül kullanımı doğrudur. Cümledeki “de” bağlacı ve soru işareti yerinde kullanılmıştır. Herhangi bir kural ihlali yoktur.
- Sonuç:
(Doğru)
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
- Cümle: “Bu konu ile ilgili ilk yazılı kaynak M.Ö. 2000’li yıllara, Mısır’daki mezar yazıtlarına dayanmaktadır.”
- Analiz: Burada “M.Ö.” kısaltmasında hata vardır. TDK’ye göre Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) ve Türkçe (T.) dışındaki büyük harfle yapılan kısaltmalara nokta konulmaz. Doğru yazım “MÖ” şeklinde olmalıdır.
- Sonuç:
(Hatalı)
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Bağlaçtan sonra virgül kullanılmış.
B. “ki” bağlacından sonra virgül kullanılmış.
C. “ama” bağlacı olan cümlede gereksiz virgül var.
D. Noktalama işaretleri kurallara uygundur.
E. Kısaltma yazımında nokta kullanılmış.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D seçeneği
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Bağlaçlar ve Virgül
- Tanım: “ve, veya, de, da, ki, ama” gibi bağlaçlardan önce veya sonra asla virgül konulmaz.
2. Kısaltmaların Yazımı
- Tanım: Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda (MÖ, MS, TBMM, TRT gibi) araya nokta konulmaz. İstisnalar sadece T.C. ve T. kısaltmalarıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Bağlaçlarda Duraksama
- Yanlış: Cümleyi vurgulamak için “ki” veya "de"den sonra virgül koymak.
- Doğru: Bağlacın kendisi zaten duraksama ve bağlantı görevini üstlendiği için ek bir işarete gerek yoktur.
- Neden Yanlış: Yazım kuralları gereği bağlaçlar noktalama işaretlerinin görevini devralır.
Noktalama işaretlerinin diğer kullanım alanları veya yazım kuralları ile ilgili başka bir sorun var mı?
