Nin genişliğini, bir önceki attiği adıminın genişliğinin pozitif tam sayi carpan sayısina eşit miktarda santimetra

Soru:
3. Tuna aralarında 1,46 metre uzaklık bulunan iki direk arasinı adımları ile ölçmek istiyor. Tuna attiğı her adım
nin genişliğini, bir önceki attiği adıminın genişliğinin pozitif tam sayi carpan sayısina eşit miktarda santimetra
1sinden arirarak diğer direğe değinceye kadar ilerlemektedir. Tuna’nın attiğı ilk adimin genişligi 40 cmdir.
Görsel-1
Görsel-2
Buna göre Tuna’nın bir adımınin genişliğinin santimetre cinsinden alabileceği en büyük ve en kücük
değerinin EBOB’u kaçtır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
4. Her birinin ayrıt uzunluğu birbirine olan eşit yeşil ve pembe renkli küpler birer yüzevie

Soru Fotoğrafı:

Tuna’nın attığı adımların genişliği sorusunun çözümü

:light_bulb: Kullanılan Bilgi ve Formül:
Tuna’nın attığı her adımın genişliği, bir öncekinin genişliğine pozitif tam sayı kadar santimetre eklenerek artıyor. İlk adım 40 cm. İki direk arası 146 cm (1,46 m). Burada adımlar bir sayı dizisi oluşturur:

a_1 = 40 \ \mathrm{cm}
a_{n} = a_{n-1} + k, \quad k: \text{pozitif tam sayı}

Adım sayısı ve toplam mesafe göz önüne alınarak, “en büyük ve en küçük adım genişliğinin” EBOB’u (En Büyük Ortak Bölen) bulunacak.


Çözüm Adımları:

Adım 1 — Mesafeyi santimetreye çevir:

Toplam mesafe:

1.46 \ \mathrm{m} = 146 \ \mathrm{cm}

Adım 2 — Adım genişlikleri dizisi ve toplam mesafe:

Adım genişlikleri artan bir aritmetik dizi oluşturur (artış sabit, pozitif tam sayı k):

a_1 = 40, \quad a_2 = 40 + k, \quad a_3 = 40 + 2k, \ldots

Adım sayısı n olmak üzere, toplam mesafe:

S_n = \frac{n}{2} \times (a_1 + a_n) = \frac{n}{2} \times (40 + (40 + (n-1)k)) = 146
\Rightarrow n \times (80 + (n-1)k) = 292

Burada:

  • n bir pozitif tam sayı (adım sayısı)
  • k pozitif tam sayı (artış miktarı)

Adım 3 — 292’nin pozitif tam sayı çarpanları:

292 sayısının pozitif tam sayı çarpanları:
1, 2, 4, 73, 146, 292.

Yukarıdaki denkleme göre:

n \times (80 + (n-1)k) = 292

yani n ve (80 + (n-1)k) 292’nin birbiriyle çarpımı olan çarpanlarıdır.

İhtimaller:

  • n = 1 , 80 + 0 \cdot k = 292 → 80 ≠ 292 → değil
  • n = 2 , 80 + k = 146 \Rightarrow k=66
  • n = 4 , 80 + 3k = 73 \Rightarrow 3k = -7 → negatif ve tamsayı değil → değil
  • n = 73 , 80 + 72k = 4 \Rightarrow 72k = -76 → negatif → değil
  • n = 146 , benzer olarak negatif değer → değil
  • n = 292 , benzer → değil

Yalnızca uygun olan:
n=2 , k=66

Adım 4 — En büyük ve en küçük adım genişliği:

  • İlk adım: 40 cm
  • Son adım: a_n = 40 + (n-1)k = 40 + 1 \times 66 = 106 cm

Ardışık adımlar 40 ve 106 cm.

Adım 5 — EBOB’u bulma:

\text{EBOB}(40, 106)

Bölenleri yazalım:

  • 40’ın asal çarpanları: 2^3 \times 5
  • 106’nın asal çarpanları: 2 \times 53

Ortak asal çarpan: 2

EBOB = 2


Sonuç:

:white_check_mark: Tuna’nın attığı adımların genişliğinin en büyük ve en küçüğünün EBOB’u 2’dir.


Doğru şık: B) 2

:light_bulb: Pro İpucu: Bu tür problemler genellikle toplam uzunluğun bölünebilirlik özellikleri kullanılarak çözülür. Adım sayısı ve artış miktarını çarpanların seçimi olarak düşünmek işleri basitleştirir.

Başka bir problem veya daha fazla örnek ister misin? Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

Tuna aralarında 1,46 metre (146 cm) uzaklık bulunan iki direk arasını adımları ile ölçüyor. İlk adım 40 cm; her adımın genişliğini bir önceki adımın pozitif tam sayı çarpan (bölen) sayısı kadar santimetre azaltarak ilerliyor. Buna göre Tuna’nın bir adımının genişliğinin santimetre cinsinden alabileceği en büyük ve en küçük değerinin EBOB’u kaçtır? (A)1 (B)2 (C)3 (D)4

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

Bir adım dizisi için yineleme kuralı:

a_{n}=a_{n-1}-d(a_{n-1})

burada d(x) sayısının pozitif tam bölen (çarpan) sayısıdır.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Adım genişliklerini belirle

Birinci terim:

a_1=40

İkinci terim hesaplama:

40=2^3\cdot5
d(40)=(3+1)(1+1)
d(40)=8
a_2=40-8
a_2=32

Üçüncü terim hesaplama:

32=2^5
d(32)=5+1
d(32)=6
a_3=32-6
a_3=26

Dördüncü terim hesaplama:

26=2\cdot13
d(26)=(1+1)(1+1)
d(26)=4
a_4=26-4
a_4=22

Beşinci terim hesaplama:

22=2\cdot11
d(22)=(1+1)(1+1)
d(22)=4
a_5=22-4
a_5=18

Altıncı terim hesaplama:

18=2\cdot3^2
d(18)=(1+1)(2+1)
d(18)=6
a_6=18-6
a_6=12

Yedinci terim hesaplama:

12=2^2\cdot3
d(12)=(2+1)(1+1)
d(12)=6
a_7=12-6
a_7=6

Sekizinci terim hesaplama:

6=2\cdot3
d(6)=(1+1)(1+1)
d(6)=4
a_8=6-4
a_8=2

Dokuzuncu terim hesaplama:

2
d(2)=2
a_9=2-2
a_9=0

Bu dizinin pozitif terimleri:

40,\;32,\;26,\;22,\;18,\;12,\;6,\;2

Bunlar arasında en büyük pozitif değer 40 ve en küçük pozitif değer 2 dir.

Adım 2 — Seçenekleri incele

Adım 2 — A Seçeneğini İncele

A) 1 — EBOB’un 1 olması için en büyük ve en küçük sayıların aralarında asal olması gerekir.
Burada en büyük 40, en küçük 2 olduğundan EBOB hesaplanmalıdır; henüz 1 olduğunu söylemek için bir neden yoktur.

Adım 3 — B Seçeneğini İncele

B) 2 — En büyük 40 ve en küçük 2 olduğuna göre EBOB’u hesaplayalım.

\gcd(40,2)
40=2\cdot20
2\ \text{sayıdır}

Dolayısıyla ortak bölenlerden en büyüğü açıkça 2 olacaktır (hesaplama devamı aşağıda).

Adım 4 — C Seçeneğini İncele

C) 3 — 3 sayısı 2 ile ortak bölen olamaz; 2 tek bir asal çarpandır. Bu nedenle EBOB’un 3 olması mümkün değildir.

Adım 5 — D Seçeneğini İncele

D) 4 — 4, 2’nin böleni değildir; en küçük pozitif terimimiz 2 olduğundan ortak bölen en fazla 2 olabilir. Dolayısıyla 4 olamaz.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması

:white_check_mark: A. 1 — YANLIŞ — Çünkü 40 ve 2 için ortak en büyük bölen 1 değil, daha büyük bir ortak bölen vardır.

:white_check_mark: B. 2 — DOĞRU — 40 ve 2 için en büyük ortak bölen 2’dir.

:cross_mark: C. 3 — YANLIŞ — 3 her iki sayıyı da bölmez.

:cross_mark: D. 4 — YANLIŞ — 4, 2 tarafından bölünmez; ortak en büyük bölen 2’den büyük olamaz.

Adım 7 — Son Doğrulama

En büyük pozitif adım genişliği 40, en küçük pozitif adım genişliği 2 olduğuna göre EBOB:

\gcd(40,2)=2

:white_check_mark: CEVAP: B) 2

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Bölen sayısı (d(n))
  • Tanım: Bir sayının pozitif tam bölenlerinin sayısı.
  • Bu problemde: Her adım genişliği bir öncekinin bölen sayısı kadar azaltıldı.
  1. EBOB (gcd)
  • Tanım: İki sayının en büyük ortak böleni.
  • Bu problemde: En büyük ve en küçük adım genişliklerinin EBOB’u istendi.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Adımları toplarken son adımı kesme hatası

  • Yanlış: Toplam mesafe 146 cm olmalı diye son adımı kısaltmak.
  • Doğru: Soruda adım genişlikleri dizisi ve bu dizinin terimleri soruluyor; pozitif terimler üzerinden en büyük ve en küçüğü bulup EBOB alınır.
  • Neden yanlış: Sorunun koşulu adım genişliklerini tanımlar; son adımın kırpılması farklı bir yorum olur.
  • Düzeltme: Diziyi adım adım hesaplayın ve pozitif terimler arasından en büyük ve en küçükleri alın.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?