Tuna aralarında 1,46 metre (146 cm) uzaklık bulunan iki direk arasını adımları ile ölçüyor. İlk adım 40 cm; her adımın genişliğini bir önceki adımın pozitif tam sayı çarpan (bölen) sayısı kadar santimetre azaltarak ilerliyor. Buna göre Tuna’nın bir adımının genişliğinin santimetre cinsinden alabileceği en büyük ve en küçük değerinin EBOB’u kaçtır? (A)1 (B)2 (C)3 (D)4
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Bir adım dizisi için yineleme kuralı:
a_{n}=a_{n-1}-d(a_{n-1})
burada d(x) sayısının pozitif tam bölen (çarpan) sayısıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Adım genişliklerini belirle
Birinci terim:
a_1=40
İkinci terim hesaplama:
40=2^3\cdot5
d(40)=(3+1)(1+1)
d(40)=8
a_2=40-8
a_2=32
Üçüncü terim hesaplama:
32=2^5
d(32)=5+1
d(32)=6
a_3=32-6
a_3=26
Dördüncü terim hesaplama:
26=2\cdot13
d(26)=(1+1)(1+1)
d(26)=4
a_4=26-4
a_4=22
Beşinci terim hesaplama:
22=2\cdot11
d(22)=(1+1)(1+1)
d(22)=4
a_5=22-4
a_5=18
Altıncı terim hesaplama:
18=2\cdot3^2
d(18)=(1+1)(2+1)
d(18)=6
a_6=18-6
a_6=12
Yedinci terim hesaplama:
12=2^2\cdot3
d(12)=(2+1)(1+1)
d(12)=6
a_7=12-6
a_7=6
Sekizinci terim hesaplama:
6=2\cdot3
d(6)=(1+1)(1+1)
d(6)=4
a_8=6-4
a_8=2
Dokuzuncu terim hesaplama:
2
d(2)=2
a_9=2-2
a_9=0
Bu dizinin pozitif terimleri:
40,\;32,\;26,\;22,\;18,\;12,\;6,\;2
Bunlar arasında en büyük pozitif değer 40 ve en küçük pozitif değer 2 dir.
Adım 2 — Seçenekleri incele
Adım 2 — A Seçeneğini İncele
A) 1 — EBOB’un 1 olması için en büyük ve en küçük sayıların aralarında asal olması gerekir.
Burada en büyük 40, en küçük 2 olduğundan EBOB hesaplanmalıdır; henüz 1 olduğunu söylemek için bir neden yoktur.
Adım 3 — B Seçeneğini İncele
B) 2 — En büyük 40 ve en küçük 2 olduğuna göre EBOB’u hesaplayalım.
\gcd(40,2)
40=2\cdot20
2\ \text{sayıdır}
Dolayısıyla ortak bölenlerden en büyüğü açıkça 2 olacaktır (hesaplama devamı aşağıda).
Adım 4 — C Seçeneğini İncele
C) 3 — 3 sayısı 2 ile ortak bölen olamaz; 2 tek bir asal çarpandır. Bu nedenle EBOB’un 3 olması mümkün değildir.
Adım 5 — D Seçeneğini İncele
D) 4 — 4, 2’nin böleni değildir; en küçük pozitif terimimiz 2 olduğundan ortak bölen en fazla 2 olabilir. Dolayısıyla 4 olamaz.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. 1 — YANLIŞ — Çünkü 40 ve 2 için ortak en büyük bölen 1 değil, daha büyük bir ortak bölen vardır.
B. 2 — DOĞRU — 40 ve 2 için en büyük ortak bölen 2’dir.
C. 3 — YANLIŞ — 3 her iki sayıyı da bölmez.
D. 4 — YANLIŞ — 4, 2 tarafından bölünmez; ortak en büyük bölen 2’den büyük olamaz.
Adım 7 — Son Doğrulama
En büyük pozitif adım genişliği 40, en küçük pozitif adım genişliği 2 olduğuna göre EBOB:
\gcd(40,2)=2
CEVAP: B) 2
TEMEL KAVRAMLAR:
- Bölen sayısı (d(n))
- Tanım: Bir sayının pozitif tam bölenlerinin sayısı.
- Bu problemde: Her adım genişliği bir öncekinin bölen sayısı kadar azaltıldı.
- EBOB (gcd)
- Tanım: İki sayının en büyük ortak böleni.
- Bu problemde: En büyük ve en küçük adım genişliklerinin EBOB’u istendi.
SIK YAPILAN HATALAR:
Adımları toplarken son adımı kesme hatası
- Yanlış: Toplam mesafe 146 cm olmalı diye son adımı kısaltmak.
- Doğru: Soruda adım genişlikleri dizisi ve bu dizinin terimleri soruluyor; pozitif terimler üzerinden en büyük ve en küçüğü bulup EBOB alınır.
- Neden yanlış: Sorunun koşulu adım genişliklerini tanımlar; son adımın kırpılması farklı bir yorum olur.
- Düzeltme: Diziyi adım adım hesaplayın ve pozitif terimler arasından en büyük ve en küçükleri alın.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?