Nin 55 ile bölümünden kalan 2 olduğuna göre a değeri kaçtır?

  1. Alti basamaklı, rakamları farklı 75a34b sayısi-
    nin 55 ile bölümünden kalan 2 olduğuna göre a
    değeri kaçtır?
    A) 9
    B) 8
    C) 6
    D) 2
    E) 1

Altı Basamaklı 75a34b Sayısının 55 ile Bölümünden Kalan

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Bir sayının 55 ile bölümünden kalan 2 ise, bu sayının hem 5 ile bölümünden kalan 2, hem de 11 ile bölümünden kalan 2 olmalıdır. Ayrıca sayının rakamları farklıdır.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — 5 ile Bölünebilme Kuralını Uygula
Bir sayının 5 ile bölümünden kalanın 2 olması için birler basamağı 2 veya 7 olmalıdır.
Sayı 75a34b olduğuna göre b değeri:
b=2 veya b=7.

Adım 2 — Rakamları Farklı Olma Şartını Kontrol Et
Sayının rakamları farklı olduğu belirtilmiştir. Sayıda 2 ve 7 rakamları zaten bulunmaktadır.
Eğer b=2 olursa, sayının rakamları 7, 5, a, 3, 4, 2 olur ve 2 rakamı tekrar edilmiş olur. Bu yüzden b \neq 2.
Dolayısıyla b=7 olmalıdır.
Yeni sayımız: 75a347. Rakamlar: 7, 5, a, 3, 4. (Şu an için a hariç rakamlar farklı.)

Adım 3 — 11 ile Bölünebilme Kuralını Uygula
11 ile bölünebilme kuralına göre, sayının rakamları sağdan sola doğru +,-,+,-\dots şeklinde işaretlenir ve toplanır. Bu toplamın 11 ile bölümünden kalan 2 olmalıdır.
75a347 sayısını işaretleyelim:
(+7) - (-4) + (+3) - (-a) + (+5) - (-7) = 2 \pmod{11}
(7-4+3-a+5-7)
= (7+3+5-4-7-a)
= (15 - 11 - a)
= (4 - a)

Bu toplamın 11 ile bölümünden kalanın 2 olması gerekir:
4 - a \equiv 2 \pmod{11}
4 - a = 11k + 2 (burada k bir tam sayıdır)

Adım 4 — a Değerini Bul
4 - a = 11k + 2 denkleminde k=0 için:
4 - a = 2
a = 4 - 2
a = 2

Şimdi a=2 değerini, rakamların farklı olması şartıyla kontrol edelim.
Sayıdaki mevcut rakamlar: 7, 5, 3, 4, 7 ( b değeri 7 olmuştu).
Eğer a=2 olursa, sayıdaki rakamlar \{7, 5, 2, 3, 4, 7\} olur. Bu durumda hem 7 hem de 2 tekrar etmiş olur. Yani rakamları farklı olma şartı bozulur.
Dolayısıyla a \neq 2.

4 - a = 11k + 2 denkleminde k=-1 için:
4 - a = 11(-1) + 2
4 - a = -11 + 2
4 - a = -9
a = 4 - (-9)
a = 4 + 9
a = 13
a bir rakam olmalıdır, bu yüzden 13 olamaz.

4 - a = 11k + 2 denkleminde k=1 için:
4 - a = 11(1) + 2
4 - a = 13
a = 4 - 13
a = -9
a bir rakam olmalıdır, bu yüzden -9 olamaz.

Ancak dikkat edilmesi gereken bir yer var: 4 - a değeri 0 ile 10 arasında bir değer olsaydı, 4-a=2 diyebilirdik. 4-a değerinin negatif olması durumunda 11’in katı eklenerek pozitif kalana bakılır.
Örneğin, 4 - a = -7 olsaydı (yani a=11), -7+11 = 4 olacaktı ve kalan 4 olacaktı. Bizim kalanımızın 2 olması gerekiyor.

Doğrusu şu şekilde düşünülmelidir:
4 - a \equiv 2 \pmod{11}
4 - a - 2 \equiv 0 \pmod{11}
2 - a \equiv 0 \pmod{11}

Bu durumda 2-a ifadesi 11’in bir katı olmalıdır.
2 - a = 11k

Eğer k=0 ise:
2 - a = 0
a = 2
Rakamlar: 7, 5, 2, 3, 4, 7. Rakamlar farklı değil (2 ve 7 tekrar ediyor). Bu değer olamaz.

Eğer k=-1 ise:
2 - a = -11
a = 2 + 11
a = 13 (rakam değil, olamaz)

Eğer k=1 ise:
2 - a = 11
a = 2 - 11
a = -9 (rakam değil, olamaz)

Burada bir ince nokta var: toplamın pozitif olması için 4-a ifadesine 11’in katlarını ekleyebiliriz.
Eğer 4-a negatif bir değer oluyorsa, buna 11 ekleyerek pozitif kalanı buluruz.
Örneğin, a=8 alalım.
4 - a = 4 - 8 = -4.
-4 \pmod{11} demek -4+11 = 7 \pmod{11} demektir. Kalan 7 olur, 2 değil.

Şöyle yapalım:
4 - a ifadesi 11’den küçük ve 2 olması için a’ya değer verelim.
4 - a = 2 \implies a = 2 (rakamlar farklı değil, elendi)
Eğer 4-a değeri negatif ise, buna 11 ekleyerek 2 olmasını sağlarız.
4 - a + 11 = 2
15 - a = 2
a = 15 - 2
a = 13 (rakam değil, elendi)

Peki a hangi değerleri alamaz? Sayının rakamları 7, 5, 3, 4, 7. b=7 olduğu için 7 iki kez geçti. Soruda “rakamları farklı” denildiğine göre, bu durumda b nin 7 olması da rakamları farklı olma şartını bozuyor.

Sorunun “rakamları farklı” kısmı çok kritik.
Sayının rakamları 7, 5, a, 3, 4, b dir.
Rakamlar kümesi: \{7, 5, a, 3, 4, b\}
Rakamları farklı olması için bu kümedeki tüm elemanların birbirinden farklı olması gerekir.

Adım 1 — 5 ile Bölünebilme Kuralı ve Rakamları Farklılık Kontrolü
75a34b sayısının 5 ile bölümünden kalan 2 olduğu için b ya 2 ya da 7 olmalı.
Mevcut rakamlar: 7, 5, 3, 4.

  • Eğer b=2 olursa: 75a342. Rakamlar kümesi: \{7, 5, a, 3, 4, 2\}. Bu durumda a rakamı 7, 5, 3, 4, 2 değerlerini alamaz.
  • Eğer b=7 olursa: 75a347. Rakamlar kümesi: \{7, 5, a, 3, 4, 7\}. Bu durumda 7 rakamı iki kez kullanılmış olur (ilk basamak ve son basamak). Bu “rakamları farklı” şartını bozar. Demek ki b=7 olamaz.

Öyleyse kesinlikle b=2 olmalıdır.
Sayı: 75a342.
Bu durumda rakamlar: \{7, 5, a, 3, 4, 2\}. Bu rakamların farklı olması gerekiyor.
Yani a değeri 7, 5, 3, 4, 2 olamaz.

Adım 2 — 11 ile Bölünebilme Kuralı (yeni b=2 değeriyle)
Sayı 75a342.
Sağdan sola +,-,+,-\dots şeklinde işaretleyip toplayalım:
(+2) - (-4) + (+3) - (-a) + (+5) - (-7)
= (2 - 4 + 3 - a + 5 - 7)
= (2+3+5 - 4-7 - a)
= (10 - 11 - a)
= (-1 - a)

Bu toplamın 11 ile bölümünden kalanın 2 olması gerekiyor:
-1 - a \equiv 2 \pmod{11}
-1 - a = 11k + 2
-a = 11k + 3
a = -11k - 3

a bir rakam ve 0 \le a \le 9 olmalıdır.
Eğer k=0 ise:
a = -3 (rakam değil, olamaz)

Eğer k=-1 ise:
a = -11(-1) - 3
a = 11 - 3
a = 8

Şimdi a=8 değerini, rakamları farklı olma şartıyla kontrol edelim.
b=2 idi. Sayı 75a342 idi.
a=8 olursa sayı 758342 olur.
Rakamlar: \{7, 5, 8, 3, 4, 2\}. Tüm rakamlar birbirinden farklıdır. Bu değer geçerlidir.

Eğer k=-2 ise:
a = -11(-2) - 3
a = 22 - 3
a = 19 (rakam değil, olamaz)

Bu durumda a için sadece 8 değeri uygun olmaktadır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: B) 8
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. 5 ile Bölünebilme Kuralı

  • Tanım: Bir sayının 5 ile bölümünden kalan k ise, sayının birler basamağı k veya k+5 olmalıdır. Eğer kalan 2 ise, birler basamağı 2 veya 7 olmalıdır.
  • Bu problemde: 75a34b sayısının 5 ile bölümünden kalan 2 olduğu için b=2 veya b=7 olarak belirlenmiştir.

2. 11 ile Bölünebilme Kuralı

  • Tanım: Bir sayının rakamları sağdan sola doğru +,-,+,-\dots şeklinde işaretlenerek toplanır. Elde edilen toplamın 11 ile bölümünden kalan, o sayının 11 ile bölümünden kalana eşittir.
  • Bu problemde: 75a342 sayısının 11 ile bölümünden kalanı bulmak için (-1-a) ifadesi elde edilmiş ve bu ifade 2 \pmod{11}'e eşitlenmiştir.

3. Rakamları Farklı Olma Şartı

  • Tanım: Bir sayının rakamları farklı olması, sayıyı oluşturan hiçbir rakamın tekrar etmemesi anlamına gelir.
  • Bu problemde: Bu şart, b değerinin belirlenmesinde ve bulunan a değerinin geçerliliğinin kontrol edilmesinde kritik rol oynamıştır.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Rakamları Farklı Olma Şartını Gözden Kaçırmak

  • Yanlış: İlk başta b=7 alınarak çözüme devam etmek.
  • Doğru: Rakamları farklı olma şartını her adımda kontrol etmek. b=7 olsaydı ilk 7 rakamı ile son 7 rakamı çakışacağı için bu durum rakamları farklı olma şartını bozardı.
  • Neden yanlış: Bu şartı gözden kaçırmak, sorunun doğru çözümüne ulaşmayı engeller ve yanlış bir a değeri bulmaya neden olur.

:cross_mark: 11 ile Bölünebilme Kuralında Negatif Kalanı Yanlış Yorumlamak

  • Yanlış: 4-a \equiv 2 \pmod{11} ifadesinde direkt 4-a=2 kabul edip a=2 bulmak ve negatif kalan durumunu göz ardı etmek.
  • Doğru: Eğer 4-a negatif çıkıyorsa, buna 11’in katlarını ekleyerek pozitif kalanı (ki bu durumda 2 olmalı) elde etmeye çalışmak. Veya 4-a \equiv 2 \pmod{11} \implies 2-a \equiv 0 \pmod{11} şeklinde denklemi düzenleyerek çözmek.
  • Neden yanlış: Kalanın her zaman pozitif bir değer olması gerektiği göz ardı edildiğinde, a için hatalı sonuçlar bulunabilir.

Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir practice problem çözmemi ister misin?