Nietzsche’ye göre kalabalık, en çok sesleneni güçlü, en çok alkışlananı değerli görür. Oysa bir düşüncenin alkışlanması, onun doğru olduğunu değil, dönemin beklentilerine uyduğunu gösterebilir. Yeni değerler ortaya koyan kişi, yerleşik ölçülere uymadığı için başlangıçta reddedilse de zamanla insanların değerlendirme biçimlerini değiştirebilir. Bu nedenle tarihe yön verenler, her zaman kendi dönemlerinde tanınan kişiler değildir.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?
A) Düşüncenin kalıcılığı, toplumsal kabule bağlıdır.
B) Reddedilen düşünceler, değerleri zorunlu olarak değiştirir.
C) Bir düşüncenin etkisi, dönemsel kabulünü aşabilir.
D) Yeni değerler, mevcut ölçütlerin tümünü reddetmeyi gerektirir.
E) Kalabalıktan uzaklaşmak, özgün değerler üretmek için yeterlidir.
Paragrafta Ana Düşünce ve Çıkarım Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta ana düşünce ve çıkarım sorularında, metnin sonuca bağlanan ana fikrine odaklanılır. Bir düşüncenin değerinin veya kalıcılığının kendi yaşadığı çağdaki alkış ya da kabulle sınırlı kalmayıp sonraki dönemleri de etkileyebileceği vurgulandığında, düşüncenin etki gücünün dönemsel kabulü aştığı sonucuna ulaşılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde, yeni değerler üreten kişilerin başlangıçta yerleşik ölçülere uymadığı için reddedilebileceği; fakat zamanla insanların bakış açısını değiştirerek tarihe yön verebileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla tarihe yön veren düşüncelerin gücü, üretildikleri dönemin onayından bağımsızdır.
- A) Parçada tam aksine, başlangıçta toplum tarafından reddedilen düşüncelerin dahi kalıcı olup tarihe yön verebildiği belirtilmektedir; kalıcılık o anki toplumsal kabule bağlı değildir.
- B) Parçada “değiştirebilir” ihtimali üzerinde durulmuştur; reddedilen her düşüncenin “zorunlu olarak” değerleri değiştireceğine dair kesin bir yargı yoktur.
- C) Başlangıçta kabul görmeyen veya alkışlanmayan bir düşünce, zamanla değerlendirme biçimlerini dönüştürerek tarihe yön verebildiği için etkisi, üretildiği dönemin kabul sınırlarını aşmaktadır.
- D) Metinde yeni değerlerin mevcut ölçütlerin “tümünü” toptan reddetmeyi şart koştuğuna dair bir ifade yer almaz.
- E) Kalabalıktan soyutlanmanın tek başına özgün değer üretmek için “yeterli” olduğuna dair bir çıkarım metinden yapılamaz.
CEVAP: C — Bir düşüncenin etkisi, dönemsel kabulünü aşabilir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf sorularında “zorunlu olarak”, “tümünü”, “yeterlidir” gibi kesinlik ve sınırlayıcılık bildiren ifadeler genellikle güçlü çeldiricilerdir. Metindeki esnek ve olasılık belirten anlatımlarla çelişen bu tür seçenekler doğrudan elenmelidir.