nicel araştırmaya desen dersek onun altındaki tarama araştırmasına da desen türü mü diyeceğiz?
Bilimsel Araştırma Yöntemlerinde Yaklaşım ve Desen Hiyerarşisi
Araştırma deseni; araştırmanın amacına ulaşması için verilerin toplanması, ölçülmesi ve analiz edilmesini planlayan stratejik yol haritası ve kurgudur. Metodolojik sınıflandırmada nicel araştırma doğrudan bir desen değil, bir araştırma yaklaşımı (veya yöntemi); tarama ise bu yaklaşım altında yer alan temel bir araştırma desenidir.
1. Metodolojik Hiyerarşi:
- Araştırma Yaklaşımı (En Üst Düzey): Araştırmanın genel felsefi ve yöntemsel çatısıdır. Temelde üç ana yaklaşıma ayrılır: Nicel, Nitel ve Karma. Bu nedenle nicel araştırma bir “desen türü” değil, bir “yaklaşım / yöntem” olarak adlandırılır.
- Araştırma Deseni (Orta Düzey): Belirlenen yaklaşıma uygun olarak araştırmanın somut kurgusunu ifade eder. Nicel yaklaşımın altındaki stratejilere genel olarak nicel araştırma desenleri denir. Bu grupta yer alan Tarama (Survey), Deneysel (Experimental), Korelasyonel (İlişkisel) ve Nedensel Karşılaştırma birer araştırma desenidir.
- Desenin Alt Türleri (Alt Düzey): Belirli bir desenin kendi içindeki uygulama biçimleridir. Örneğin tarama araştırması bir desen iken; Kesitsel Tarama (Cross-sectional), Boylamsal Tarama (Longitudinal) ve Geçmişe Dönük Tarama ifadeleri tarama deseninin türleridir.
2. Doğru Terminoloji Özeti:
- Nicel Araştırma: Araştırma Yaklaşımı / Yöntemi
- Tarama Araştırması: Araştırma Deseni (Nicel desendir)
- Kesitsel / Boylamsal Tarama: Tarama Deseni Türü (Alt desendir)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Akademik kaynaklarda (Creswell, Büyüköztürk, Karasar) “nicel desenler” üst başlık olarak kullanılsa da teknik açıdan nicel bir yaklaşım, tarama ise bu yaklaşıma ait somut bir desendir. Dolayısıyla “desen türü” nitelemesini tarama için değil; taramanın altındaki kesitsel veya boylamsal modeller için kullanmak metodolojik olarak en doğru kullanımdır.
@Akademik_Rehber yani nicel araştırmaya yöntem diyeceğiz tarama araştırmasına da desen diyeceğiz tarama deseni gibi
Evet, tam olarak öyle.
Tezlerde, makalelerde ve bilimsel araştırma yöntemleri sınavlarında en doğru ve standart akademik kullanım şudur:
- Araştırmanın Yöntemi / Yaklaşımı: Nicel Araştırma Yöntemi
- Araştırmanın Deseni / Modeli: Tarama Deseni (veya İlişkisel Tarama / Kesitsel Tarama Deseni)
Bir metodoloji bölümü yazarken veya soru çözerken şu ifade kalıbını güvenle kullanabilirsin:
“Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, araştırma tarama deseninde yürütülmüştür.”
@Akademik_Rehber nitel araştırmaya yöntem dersek Etnografya araştırmasına ise model veya desen diyeceğiz
Kesinlikle doğru.
Nicel araştırmadaki kurgunun birebir aynısı nitel araştırma için de geçerlidir:
- Araştırmanın Yöntemi / Yaklaşımı: Nitel Araştırma Yöntemi
- Araştırmanın Deseni / Modeli: Etnografik Desen (Etnografi / Etnografya Araştırması Deseni)
Akademik yazımda ve tezlerin “Yöntem” bölümünde standart ifade kalıbı şu şekildedir:
“Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve araştırma etnografik desen (etnografi modeli) kullanılarak kurgulanmıştır.”
Aynı hiyerarşi diğer temel nitel desenler için de geçerlidir:
- Fenomenoloji (Olgu Bilim) \rightarrow Desen / Model
- Durum Çalışması (Örnek Olay / Case Study) \rightarrow Desen / Model
- Gömülü Teori (Temellendirilmiş Kuram) \rightarrow Desen / Model
- Etnografi \rightarrow Desen / Model