- Moğol devlet kademelerinde memur, kâtiplik ve yö-
neticilik yaparak Moğolların Türkleşmesinde etkili
olan Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kök Türkler
B) Uygurlar
D) Akhunlar
C) Hunlar
E) Türgişler
Moğolların Türkleşmesinde Etkili Olan Türk Topluluğu
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soru Analizi
Soru, Moğol devlet yönetiminde idari görevler (memurluk, kâtiplik, yöneticilik) üstlenerek Moğol kültürünün Türk kültüründen etkilenmesini sağlayan topluluğu sormaktadır.
Adım 2 — Uygurlar ve Moğol İlişkisi
Uygurlar, yerleşik hayata geçmeleriyle birlikte bürokrasi, hukuk ve sanat alanlarında ileri bir seviyeye ulaşmışlardır. Moğol İmparatorluğu döneminde Uygur okuma-yazma bilenleri, devletin idari kadrolarında kâtip ve memur olarak görev almışlardır. Cengiz Han döneminde Moğollar, Uygur alfabesini benimsemiş ve devlet teşkilatlanmasında Uygur sistemini kullanmışlardır. Bu durum Uygurların “Moğolların hocası” olarak anılmasına ve Moğolların Türkleşme sürecine girmesine neden olmuştur.
Adım 3 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A) Kök Türkler: Moğollar ile çağdaş bir dönemde Moğol idaresinde memuriyet yapmamışlardır.
- B) Uygurlar: Moğol devlet yönetiminde baskın güç olmuş ve kültürel etkileşimi başlatmışlardır. (Doğru Cevap)
- C) Hunlar: Moğol İmparatorluğu’ndan yüzyıllar önce yaşamışlardır.
- D) Akhunlar: Orta Asya ve Hindistan bölgelerinde faaliyet göstermiş, Moğol bürokrasisinde yer almamışlardır.
- E) Türgişler: Emevilerle yaptıkları mücadelelerle bilinirler, Moğol idaresinde bu çapta bir etkileri yoktur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. Kök Türkler — Kronolojik olarak uygun değildir.
B. Uygurlar — Moğol bürokrasisinin temelini oluşturmuşlardır.
C. Hunlar — Tarihsel süreç bakımından çok eskidir.
D. Akhunlar — Bölgesel olarak alakasızdır.
E. Türgişler — İdari bir etkileşim söz konusu değildir.
Adım 5 — Son Doğrulama
Tarihsel kaynaklarda Uygurlar, Moğol imparatorluk teşkilatındaki yoğun etkinlikleri nedeniyle Moğolların kültürel olarak Türkleşmesini sağlayan temel unsur olarak kabul edilir. Moğollar, Uygur alfabesini kullanarak kendi dillerini yazıya geçirmişlerdir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Uygurlar
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Uygurların Moğollar üzerindeki diğer kültürel etkilerini (hukuk, alfabe gibi) daha detaylı incelememi ister misin?