Soru: Fabrikanın yağlı boya üretimi için hangi seçenek cebirsel olarak doğru?
Fatma’nın paylaşmış olduğu görselde bir yağlı boya içeriği ve bu içeriklerin miktarları verilmiştir. Ayrıca dört farklı seçenek üzerinden doğru cebirsel ifade sorulmakta.
Soruyla İlgili Veriler:
- 8 tüp yağ: 8x
- 2 şişe pigment: 2y
- 5 kaşık terebentin: 5z
- 3 tüp bağlayıcı: 3t
Sorularda doğru cebirsel ifadeyi bulmak için doğrudan bu veriler kullanılır. Doğru ifade, yukarıdaki içerikleri ve miktarları yansıtmalıdır.
Seçeneklerin İncelenmesi:
-
A şıkkı:
- 8x yağ
(Doğru) - 2y pigment
(Doğru) - 5z terebentin
(Doğru) - 3t bağlayıcı
(Doğru)
A şıkkı doğru görünüyor.
- 8x yağ
-
B şıkkı:
- 8x yağ
(Doğru) - 2x pigment ✘ (Yanlış; pigment 2x değil, 2y olmalı)
- 5z terebentin
(Doğru) - 3x bağlayıcı ✘ (Yanlış; bağlayıcı 3*t olmalı)
B şıkkı yanlış.
- 8x yağ
-
C şıkkı:
- 8x yağ
(Doğru) - 2y pigment
(Doğru) - 5z terebentin
(Doğru) - 3t bağlayıcı
(Doğru)
C şıkkı da doğru görünüyor.
- 8x yağ
-
D şıkkı:
- 8x yağ
(Doğru) - 2y pigment
(Doğru) - 5y terebentin ✘ (Yanlış; terebentin 5y değil, 5z olmalı)
- 3x bağlayıcı ✘ (Yanlış; bağlayıcı 3x değil, 3t olmalı)
D şıkkı yanlış.
- 8x yağ
Sonuç:
Doğru şık A ve C’dir.
Fatma, paylaştığın görseldeki seçeneklerden ya A ya da C şıkkını işaretlemelisin.
Emin olmadığın başka bir şey varsa da çekinmeden tekrar sorabilirsin! ![]()
@Fatmaicel
Soru
Bir boya fabrikası, tek kutu yağlı boya üretiminde şu sabit oranlarda malzeme kullanmaktadır:
• 8 tüp yağ
• 2 şişe pigment
• 3 kaşık terebentin
• 3 tüp bağlayıcı
Bu oranların her biri farklı bir değişkenle (x, y, z, t gibi) ifade edilmek istendiğinde, aşağıdaki çoktan seçmeli şıklardan hangisi doğru cebirsel gösterimi verir?
Çözüm ve Açıklama
Yağ, pigment, terebentin ve bağlayıcı için sırasıyla 8, 2, 3 ve 3 katsayıları kullanılıyor. Her bir malzeme farklı bir değişkenle temsil edilmelidir. Yani:
- Yağ miktarı → 8x (x değişkeni)
- Pigment miktarı → 2y (y değişkeni)
- Terebentin miktarı → 3z (z değişkeni)
- Bağlayıcı miktarı → 3t (t değişkeni)
Ancak soruda görülen bazı şıklarda terebentin miktarı 5z olarak verilmiş olabilir. Eğer soru metninizde “3 kaşık” yerine “5 birim” gibi bir ifade kullanıldıysa veya sonradan güncellenmişse, doğru şık 8x, 2y, 5z, 3t biçiminde olabilir. Metindeki sayı ile şıklar uyuşmuyorsa, soru kaynağında bir yazım hatası olabilir. Genellikle amaç, her malzeme için farklı değişken kullanarak sabit katsayıları doğru şekilde eşleştirmektir.
Dolayısıyla:
• Soruda terebentin için 3 kaşık yazıyor ve şıklarda 3z varsa → Doğru ifade 8x, 2y, 3z, 3t olur.
• Şıklarda 3 yerine 5 geçtiği belirtilmişse ve tümünde değişkenler farklı verilmişse → 8x, 2y, 5z, 3t doğru cevaptır.
Mevcut dört şıktan yalnızca biri, “yağ = 8x, pigment = 2y, terebentin = 5z (ya da 3z), bağlayıcı = 3t” şeklinde ayrı değişkenleri ve doğru katsayıları içeriyorsa, o şık doğru kabul edilir.
Kısacası:
- Her malzemenin katsayısı sorudaki orana uygun olmalı.
- Her malzeme için farklı değişken (x, y, z, t) kullanılmalı.
Bu koşulları sağlayan şık hangi katsayıyı kullanıyorsa (3 ya da 5), o şıkkı seçmelisiniz. Resimde gösterilen seçenekler çoğunlukla (C) şıkkında “8x, 2y, 5z, 3t” biçiminde verilmiş olduğundan, büyük olasılıkla doğru cevap (C)’dir.
Ne olur yardım edin çözümüyle birlikte
Sevgili öğrenci, elindeki soruda bir boya fabrikasının “yağlı boya” üretiminde kullandığı içeriklerin, cebirel bir biçimde hangi seçenekte doğru ifade edildiğini anlamamız gerekiyor. Soru görselinde, tek bir “kutu” veya “karışım” için şu değerler verilmiş:
- 8 tüp yağ
- 2 şişe pigment
- 5 kaşık terebentin
- 3 tüp bağlayıcı
Yani her kutuda (veya her partide) kullanılan temel oranlar böyledir. Bu oranları birden fazla kutu ya da farklı ölçeklerde üretimde ifade etmek için her içeriğin miktarını bir değişkenle çarpmak isteriz. Ancak bu değişkenlerin mantıklı bir şekilde organize edilmesi gerekir. Soru, bu içerikleri hangisi gibi bir cebirsel ifade formunda yazmamızı istediğinden, şıklara bakarak doğru eşleşmeyi bulmaya çalışacağız.
Aşağıdaki adımlarda önce soruyu inceleyeceğiz, sonra seçeneklerin mantığını çözeceğiz, ardından da doğru cevaba giden yolu anlatacağız. En sonunda özet bir tablo ile hatırlatma yapacak ve sonucu belirleyeceğiz.
Table of Contents
- Soru İncelemesi
- Temel Bilgiler ve Mantık
- Şıkların Analizi
- Doğru Cevabın Tespiti
- Adım Adım Çözüm Tablosu
- Örnek Genişletme: Neden Her Bileşene Farklı Değişken Gerekebilir?
- Sonuç ve Özet
1. Soru İncelemesi
Soruda, “Bir boya fabrikası bir kutu yağlı boya için kullandığı içerikleri ve miktarlarını göstermiştir. Verilen bilgilere göre fabrika yağlı boya üretimi için kullandığı bu içeriklerin miktarları, cebirsel ifade olarak gösterilirse hangisi gibi olur?” şeklinde bir ifade var.
Burada anahtar noktalardan biri şu:
- Yağ, pigment, terebentin ve bağlayıcı olmak üzere dört farklı madde kullanılıyor.
- Tek kutuda kullanılan miktarlar sabit: 8 birim (tüp veya benzeri) yağ, 2 birim pigment, 5 birim terebentin, 3 birim bağlayıcı.
Soru, bu 4 maddenin miktarlarını cebirsel bir formda (yani x, y, z, t gibi değişkenlerle) nasıl göstereceğimizi sorguluyor.
Burada sık yapılan bir yerleştirme yöntemi:
- Her içerik (yağ, pigment, terebentin, bağlayıcı) için bir değişken kullanma,
- Yağ için
xkatsayısı, pigment içiny, terebentin içinz, bağlayıcı içint, - Gerekli katsayılarla çarpma (örneğin 8x, 2y, 5z, 3t).
Veya bazı sorularda bunların tümünü tek değişkene bağlamayı seçeriz: “x katı kadar üretilirse yağ 8x olur, pigment 2x olur, vb.”. Fakat sorunun şıkları incelendiğinde, her maddeye ayrı bir değişken tanımlandığı net görünüyor.
2. Temel Bilgiler ve Mantık
- Cebirsel gösterim: Bir niceliği formül üzerinde ifade etmek için genelde harf (x, y, z, t vb.) kullanırız.
- Oranlar: Bir kutuda 8 birim yağ, 2 birim pigment, 5 birim terebentin, 3 birim bağlayıcı varsa, 2 kutuda bu miktarlar yaklaşık iki katına, 3 kutuda üç katına çıkar.
- Eğer üretici, her bileşeni farklı bir şekilde ölçeklendirmek isterse (mesela yağ miktarı x katına çıkarken, pigment y katına ya da yağ ile pigment aynı oranda ama terebentin farklı oranda artabilir), o zaman her bileşen için ayrı değişken kullanılabilir.
Soru şıklarında da tam olarak bu tip bir durum inceleniyor:
- Şık A, B, C, D şeklinde dört ifade verilmiş.
- Bunlardan bazılarında aynı değişkene sahip olabilirler (mesela 8x yağ, 2x pigment, 5x terebentin, 3x bağlayıcı). Bazılarında ise her içerik için farklı değişken vardır (8x, 2y, 5z, 3t gibi).
Important: Negatif katsayı kullanır mıyız? Hayır, malzeme miktarları negatif olamayacağından negatif işaret (–) hatalı olur. Bu mantıkla da bir şıkkı elersek (örneğin yağ = 8x ama pigment = –2y gibi bir ifade), bu tip ifadelerin fiziksel anlamı olmaz.
3. Şıkların Analizi
Soruda görselde dört şık bulunuyor:
A) Kullanılan içerik miktarları
- 8x yağ
- -2y pigment
- -5z terebentin
- -3t bağlayıcı
B) Kullanılan içerik miktarları
- 8x yağ
- 2x pigment
- 5x terebentin
- 3x bağlayıcı
C) Kullanılan içerik miktarları
- 8x yağ
- 2y pigment
- 5z terebentin
- 3t bağlayıcı
D) Kullanılan içerik miktarları
- 8x yağ
- 2y pigment
- 5y terebentin
- 3x bağlayıcı
Aşağıda her şıkkı sırasıyla teknik açıdan yorumlayalım.
3.1. Şık A
- Yağ = 8x
- Pigment = -2y
- Terebentin = -5z
- Bağlayıcı = -3t
Malzemelerin miktarlarının negatif olması mantık dışıdır. Fiziksel olarak eksi miktarda boya maddesi kullanılamaz. Bu nedenle Şık A, doğrudan elenir.
3.2. Şık B
- Yağ = 8x
- Pigment = 2x
- Terebentin = 5x
- Bağlayıcı = 3x
Bu durumda, bütün maddeler için tek bir değişken x kullanılıyor. Yani pigment de, terebentin de, bağlayıcı da, yağ ile aynı “x” ifadesini paylaşıyor, yalnız katsayıları değişmiyor (8, 2, 5, 3). Eğer soru “Hepsini tek bir değişken cinsinden ifade edin” deseydi bu makul bir seçenek olabilirdi. Ama genelde birden fazla farklı değişken gerekebiliyor çünkü soruda net bir şekilde “8 tüp yağ, 2 şişe pigment, 5 kaşık terebentin, 3 tüp bağlayıcı” şeklinde her birinde farklı birimler var. Bunun bir yansıması olarak cebirde farklı harfleri tercih edebiliyoruz.
Dolayısıyla, bir olasılık olarak B şıkkı hatalı değil gibi gözükse de sorunun standardında “Her bir içerik için farklı değişken” yaklaşımı genelde daha net biçimde doğru olarak kabul ediliyor. Yine de şöyle düşünebiliriz: Soru, “bu içeriklerin miktarları ayrı ayrı ‘x, y, z, t’ gibi harflerle gösterilmelidir” anlamına geliyorsa, o zaman B şıkkı uygun değil.
3.3. Şık C
- Yağ = 8x
- Pigment = 2y
- Terebentin = 5z
- Bağlayıcı = 3t
Bu ifade, tam da en yaygın kullanılan farklı değişken yaklaşımını gösteriyor:
- Yağ miktarı
xbirimiyle ölçeklensin, 1 katında 8 tüpse x katında8xtüp olur. - Pigment için ayrı bir
ydeğişkeni olsun. - Terebentin için
z, bağlayıcı içint. - Katsayılar, “bir partide kaç birim” mantığıyla atanır: 8, 2, 5, 3.
Böylece C şıkkı, birebir “8 tüp yağ, 2 şişe pigment, 5 kaşık terebentin ve 3 tüp bağlayıcı”yı cebirsel şekilde gösterir. Ayrıca hiçbir negatiflik ya da tek bir değişkene bağlanarak karışıklık da yok.
3.4. Şık D
- Yağ = 8x
- Pigment = 2y
- Terebentin = 5y
- Bağlayıcı = 3x
Burada yağ ve bağlayıcı aynı değişken x ile ifade edilmiş; pigment ve terebentin ise aynı değişken y ile. Eğer soruda terebentin ile pigmentin aynı oranda değişmesi isteniyorsa bu mantıklı olabilirdi. Fakat temel oranda “2 birim pigment” ve “5 birim terebentin” arasında bir fark var. Cebirsel olarak ikisine aynı değişkenle paylaştırmak, ikisini aynı oranda ölçekleyebileceğimiz anlamına gelir. Ayrıca “3 tüp bağlayıcı”nın “8 tüp yağ” ile aynı değişkene (x) bağlanması da “her ikisi de x katına çıktığında” oransal bozulmaya yol açabilir.
Neticede, “5y” ile “2y” aynı tür bir malzemeyi temsil etmek için mantıksız değil ama problem, “yağ ve bağlayıcı”yı da yine tek değişkene sabitliyor. Mantık açısından C seçeneği kadar temiz ve doğrudan doğru değil.
4. Doğru Cevabın Tespiti
Sorunun bize verdiği sabit değerler:
- 8 tüp yağ,
- 2 şişe pigment,
- 5 kaşık terebentin,
- 3 tüp bağlayıcı.
Bunların hiçbiri sıfır değil ve negatif de değil.
- Şık A, negatif katsayılar içerdiğinden hatalı.
- Şık B, her maddeyi
xile ifade ediyor; bu, eğer üretici tüm maddeleri aynı oranda ölçeklendiriyorsa kullanılabilir ancak soru tipik olarak “her biri farklı değişkenle ifade edilir” mantığını bekliyor. - Şık C, “8x, 2y, 5z, 3t” ile tam da “her biri farklı harfle” ve “pozitif katsayı” kuralına uyar.
- Şık D, iki farklı değişken var ama dağılım orantısal olarak soru metni ile birebir uyuşmuyor. Yağ ve bağlayıcı aynı değişkene bağlı, pigment ve terebentin aynı değişkene bağlı. Bu, orijinal “8, 2, 5, 3” yapısını bozar.
Dolayısıyla en doğru cevap: Şık C.
5. Adım Adım Çözüm Tablosu
Aşağıdaki tablo, her şıkkın değerlendirilmesini ve teknik açısından neden doğru/yanlış olduğunu özetliyor:
| Adım / Şık | Verilen İfade | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1. Şık A | 8x yağ, -2y pigment, -5z terebentin, -3t bağlayıcı | Negatif katsayılar fiziksel olarak mümkün değil. Malzeme miktarı eksi olamaz. | Yanlış (elenir) |
| 2. Şık B | 8x yağ, 2x pigment, 5x terebentin, 3x bağlayıcı | Hepsi aynı değişkene (x) bağlanmış, farklı birimler olsa da “x” tek başına ölçeği belirliyor. | Kısmen doğru ama soruda her farklı içerik farklı değişken olarak bekleniyor gibi. |
| 3. Şık C | 8x yağ, 2y pigment, 5z terebentin, 3t bağlayıcı | Her içerik için farklı değişken (x,y,z,t) ve katsayılar pozitif doğru şekilde verilmiş. | Doğru Cevap |
| 4. Şık D | 8x yağ, 2y pigment, 5y terebentin, 3x bağlayıcı | Yağ ve bağlayıcıya aynı değişken, pigment ve terebentine aynı değişken verilmiş, orantılar karışmış. | Yanlış (elenir) |
Böylece Şık C, soru metnine tam olarak uyuyor.
6. Örnek Genişletme: Neden Her Bileşene Farklı Değişken Gerekebilir?
Burada çoğu öğrencinin aklına gelebilecek bir soru:
- “Neden tek bir x değişkeni kullanmıyoruz?”
- “Neden 8x, 2y, 5z, 3t gibi farklı değişkenler var?”
Bunun cevabı, pratikte üretim planlamasında her maddenin farklı ölçüde ölçeklenmesinin gerekebilmesidir. Örneğin fabrikada yağ miktarı x kadar artarken, pigmentin artış oranı y kadar planlanabilir; çünkü pigment daha pahalı veya formülde değişiklik istiyor olabilirler. Terebentin z adı verilen bir oranla değişebilir (örneğin solvent miktarı yetersiz kalmasın diye sabit tutabilir veya farklı şekilde artırabilir). Aynı şekilde bağlayıcı maddenin t adında bir değişkenle kontrol edilmesi üretim esnekliği sağlar.
Dolayısıyla her bileşenin farklı değişkenle ifade edilmesi, bağımsız bir şekilde ayarlama yapmaya olanak tanır. Eğer bütün maddeleri aynı oranda artırıp azaltmak yetecekse, “B şıkkı” mantığı (8x, 2x, 5x, 3x) da iş görür. Fakat soruların çoğunda “her birini ayrı değişkenlerle temsil etmek” istendiği için C şıkkı en doğru cevaptır.
7. Sonuç ve Özet
- Soru bize, tek bir kutu yağlı boya üretimi için 8 tüp yağ, 2 şişe pigment, 5 kaşık terebentin ve 3 tüp bağlayıcı kullanıldığını söylüyor.
- Cebirsel ifade olarak hangi şeklin doğru olduğunu arıyoruz.
- Negatif katsayı barındıran veya orantısız biçimde değişken atayan şıklar elendi.
- Her maddeye pozitif katsayılar ve farklı değişken veren C şıkkı (8x, 2y, 5z, 3t) en tutarlı olanıdır.
Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Aynı mantığı, farklı kimya veya üretim süreçlerinde de uygulayabilirsiniz. Her malzemeye farklı bir değişken tanımladığınızda, formüllerde esneklik kazanırsınız.
Kısa Özet
- Soru: Yağlı boyanın 4 bileşeni var: 8 tüp yağ, 2 şişe pigment, 5 kaşık terebentin, 3 tüp bağlayıcı. Bunların cebirsel gösterimi nedir?
- Çözüm Mantığı: Negatif olamaz, orantılar bozulmamalı.
- Sonuç: 8x, 2y, 5z, 3t → C şıkkı.
