- Nazlı ve Ozan koşu yarışı yapmak istemişlerdir.
Nazlı ve Ozan’ın hizları sabit olup Nazl’nın hiZi,
Ozan’ın hizinin 3 katına eşittir.
Ozan
A B
Bitiş
Nazlı
Yukarıda eş karelerle oluşturulmuş pistte bu-
lundukları noktalardan yarıişa başlayan ve sa-
atin dönme yönünde ve pistin etrafından ilerle-
yen Nazlı ile Ozan’dan biri bitişe vardığI zaman
diğeri hangi iki ardışik nokta arasında bulunur?
A) A-B
C)C-D
B) B-C
D) D-E
Nazlı ve Ozan’ın Koşu Yarışı Problemi
[KULLANILAN FORMÜL / KURAL:] Sabit hızlı hareketlerde alınan yol, hız ile doğru orantılıdır (Yol = Hız \times Zaman). Hızlar oranı, aynı sürede alınan yolların oranına eşittir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Hızların Belirlenmesi
Soruda Nazlı’nın hızının, Ozan’ın hızının 3 katı olduğu belirtilmiştir.
- Ozan’ın hızı: V olsun.
- Nazlı’nın hızı: 3V olur.
Bu durumda, aynı süre içerisinde Nazlı 3 birim yol alırken, Ozan 1 birim yol alır.
Adım 2 — Pistin İncelenmesi ve Başlangıç Noktaları
Görseldeki eş karelerden oluşan pisti incelediğimizde:
- Nazlı alt kenarın başında duruyor. Bitiş çizgisine ulaşması için gitmesi gereken mesafe 3 birim karedir.
- Ozan üst kenarın ortasında (C noktasının solunda) duruyor. Bitiş çizgisine olan mesafesi çok daha fazladır.
Adım 3 — Nazlı Bitiş Çizgisine Vardığında Durum
Nazlı’nın hızı daha yüksek olduğu için bitişe önce Nazlı varacaktır.
- Nazlı’nın bitişe varması için gereken yol: 3 birim.
- Nazlı 3 birim yol aldığında, hızı Ozan’ın 3 katı olduğu için Ozan aynı sürede bunun \frac{1}{3}'i kadar yol alır.
- Ozan’ın aldığı yol: 3 \div 3 = \mathbf{1 \text{ birim}}.
Adım 4 — Ozan’ın Konumunun Belirlenmesi
Ozan yarışa başladığı noktadan saatin dönme yönünde 1 birim ilerleyecektir:
- Ozan’ın bulunduğu noktadan 1 birim sağa ilerlediğimizde, Ozan B ile C noktaları arasına gelir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] B) B-C
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Hız-Yol İlişkisi
- [Tanım:] Bir hareketlinin birim zamanda aldığı yoldur.
- [Bu problemde:] Nazlı, Ozan’dan 3 kat hızlı olduğu için her zaman Ozan’dan 3 kat fazla kare ilerler.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Ters Orantı Kurmak
- [Yanlış:] Nazlı’nın hızını 3 ile çarpıp Ozan’ın yolunu da 3 ile çarpmak.
- [Doğru:] Hızlı olan daha çok yol alır, yavaş olan daha az yol alır.
- [Neden yanlış:] Hız ve yol doğru orantılıdır; hız azaldıkça gidilen mesafe de azalmalıdır.
Bu tür hız problemlerinde pistin toplam uzunluğunu saymak yerine sadece yarışmacıların birbirine göre durumuna odaklanmak çözümü hızlandırır. Bu problemin bir benzeri olarak, hız farkı 2 kat olsaydı sonucun nasıl değişeceğini incelememi ister misin?