I.
CH_{4(g)} + 2O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)} + 2H_2O_{(s)} (Enerji değişimi)
II.
CaCO_{3(k)} + Isı \rightarrow CaO_{(k)} + CO_{2(g)} (Gaz çıkışı)
III.
Na_{(k)} + H_2O_{(s)} \rightarrow NaOH_{(suda)} + \frac{1}{2}H_{2(g)} (pH değişimi)
Yukarıda verilen tepkimelerle ilgili yapılan kimyasal açıklamalardan hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I ve III
E) I, II ve III
Kimyasal Tepkimelerin Belirteçleri ve Eşleştirilen Açıklamaların Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Tepkimenin İncelenmesi (\text{CH}_4 Yanması)
- Tepkime: \text{CH}_{4(g)} + 2\text{O}_{2(g)} \rightarrow \text{CO}_{2(g)} + 2\text{H}_2\text{O}_{(g)} + \text{ısı}
- Metan gazının oksijenle yanması ekzotermik (ısı veren) bir kimyasal olaydır. Tepkime süresince ortama ısı verilir ve belirgin bir enerji değişimi (sıcaklık artışı) meydana gelir.
- Bu nedenle parantez içindeki (Enerji değişimi) açıklaması doğrudur.
Adım 2 — II. Tepkimenin İncelenmesi (\text{CaCO}_3 Parçalanması)
- Tepkime: \text{CaCO}_{3(k)} + \text{ısı} \rightarrow \text{CaO}_{(k)} + \text{CO}_{2(g)}
- Kalsiyum karbonat katısının ısı etkisiyle parçalanması (analiz tepkimesi) sonucunda bir katı (\text{CaO}) ve bir gaz (\text{CO}_2) oluşur. Başlangıçta ortamda sadece katı varken ürünlerde gaz çıkışı gözlenir.
- Bu nedenle parantez içindeki (Gaz çıkışı) açıklaması doğrudur.
Adım 3 — III. Tepkimenin İncelenmesi (\text{Na} Metalinin Su ile Tepkimesi)
- Tepkime: \text{Na}_{(k)} + \text{H}_2\text{O}_{(s)} \rightarrow \text{NaOH}_{(suda)} + \frac{1}{2}\text{H}_{2(g)}
- Saf suyun başlangıçtaki \text{pH} değeri 7 (nötr) iken, aktif bir metal olan sodyumun su ile tepkimesi sonucu kuvvetli bir baz olan \text{NaOH} (sodyum hidroksit) oluşur. Ortamdaki \text{OH}^- iyonu derişimi arttığı için \text{pH} değeri yükselir ve pH değişimi gerçekleşir.
- Bu nedenle parantez içindeki (pH değişimi) açıklaması doğrudur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — II ve III numaralı tepkime açıklamaları da doğru olduğu için yetersizdir.
B. I ve II — III numaralı tepkimenin \text{pH} değişimi açıklaması da doğru olduğu için eksiktir.
C. II ve III — I numaralı tepkimenin enerji değişimi açıklaması da doğru olduğu için eksiktir.
D. I ve III — II numaralı tepkimenin gaz çıkışı açıklaması da doğru olduğu için eksiktir.
E. I, II ve III — Verilen üç tepkimenin kimyasal belirteç açıklamaları da tamamen doğrudur.
Adım 5 — Son Doğrulama
Kimyasal tepkimelerin gerçekleştiği; enerji değişimi (ısı alıp/verme), gaz çıkışı, çökelek oluşumu, renk değişimi ve \text{pH} değişimi gibi gözlemlenebilir olaylarla takip edilebilir. Öncüllerde verilen her üç tepkime de karşısındaki belirteçle birebir uyuşmaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) I, II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kimyasal tepkime türleri ve tepkime belirteçleri konusunu daha iyi pekiştirmek için benzer bir soru çözmemi ister misin?