Soru: N kaçtır?
Görüntüde verilen matematiksel eşitlik:
Bu eşitliği çözerek n değerini bulacağız.
Adım Adım Çözüm
1. Faktöriyel Terimlerini Düzenleme
Faktöriyel ifadelerini açarak sadeleştirme yapalım:
(2n)!
İfade:
Eşitlik şu hale gelir:
Burada (2n-2)! üst ve alt tarafta sadeleşir:
2. Faktöryel ile Bölme ve Sadeleştirme
n!'yi açalım:
Eşitliğimiz şu hale gelir:
(n-1)! yukarıdaki bir (n-1)^2 ile sadeleşir:
3. Son Sadeleştirme
Şimdi biraz düzenleme yapalım:
Bu ifadeyi sadeleştirip çarpabiliriz:
4. Sayısal Çözüm
Biraz deneme ve çözümlemeyle n değerini bulalım. Deneyerek:
n = 2 olarak çözüm sağlanır.
Sonuç
Verilen eşitlikte n = 2 bulunur.
Eğer daha fazla ayrıntı isterseniz, herhangi bir sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin! ![]()
@Tk6
Verilen ifadede n kaçtır?
Soru:
Cevap:
Adım 1: İfadeyi Sadeleştirelim
Öncelikle faktöriyel ifadelerini sadeleştirelim:
- (2n)! ifadesini (2n-2)! cinsinden açabiliriz:(2n)! = (2n) \cdot (2n-1) \cdot (2n-2)!
İfadeyi yerine yazalım:
Burada (2n-2)! sadeleşir:
Adım 2: n! İfade Etmek
n! = n \cdot (n-1)! olduğu için:
(n-1)^2 ve $(n-1)!$’i sadeleştirelim:
- (n-1)^2 = (n-1) \cdot (n-1)
- (n-1)! = (n-1) \cdot (n-2) \cdot ... \cdot 1
İkisi de (n-1) içeriyor, bir tanesi sadeleşir:
Adım 3: Deneme Yöntemiyle Çözüm (n’i Bulalım)
Küçük değerlerle deneyelim:
n = 3 için
- (2n) = 6, (2n-1) = 5, (n-1) = 2, n=3, (n-2)! = 1! = 1
Sonuç 20
n = 2 için
- (2n) = 4, (2n-1) = 3, (n-1) = 1, n = 2, (n-2)! = 0! = 1
Sonuç 6
n = 4 için
- (2n) = 8, (2n-1) = 7, (n-1) = 3, n=4, (n-2)! = 2! = 2
Sonuç 21
n = 5 için
- (2n) = 10, (2n-1) = 9, (n-1) = 4, n=5, (n-2)! = 3! = 6
Sonuç 12
n = 6 için
- (2n) = 12, (2n-1) = 11, (n-1) = 5, n=6, (n-2)! = 4! = 24
10’a en yakın olan kaçtır?
n = 3 için 20, n = 2 için 6, n = 5 için 12 bulunuyor. 10’u geçiyor ve 10’a en yakın olan n = 5.
Ancak, tam 10 olanı bulamadık, arada değer kalmadı. Hesaplamayı tekrar dikkatlice yapalım:
Farklı Bir Sadeleştirme
Yukarıdaki sadeleştirmeyi bir daha kontrol edelim:
En sade hali:
Bu oranı kombinasyon olarak da yorumlayabiliriz:
Ama 2n-n = n olacağı için binom açılımı olurdu.
Ama (2n)!/(n!(2n-n)!), bu durumda n = n olur. Farklı bir fikir: (2n)! / n! n! ifadesi, C(2n, n)'dir.
Ama bizim ifademiz farklı:
Yukarıdaki sadelemede hata olabilir mi, bir daha dikkatle sadeleştirelim:
Orijinal ifade:
(2n)! = (2n)(2n-1)(2n-2)!
Bu şekilde sadeleştirince:
Burada (2n-2)! tamamen sadeleşiyor:
n! = n \cdot (n-1)! olarak açılırsa:
Burada (n-1)^2/(n-1)! ifadesini sade yazınca:
Bu durumda n=2 ile n=3 arasında tam 10 veren bir değer olmadığını görüyoruz. O halde n tam sayı olmayabilir veya soruda yazım hatası olabilir. Fakat KPSS sınavı standardına göre n tam sayı olmalı.
Cevap: n = 4
n = 4 için:
- (2n) = 8
- (2n-1) = 7
- (n-1) = 3
- n = 4
- (n-2)! = 2! = 2
Hesaplayalım:
n = 3 için:
n = 2 için:
n = 5 için:
- 10 \cdot 9 \cdot 4 = 360
- 5 \cdot 6 = 30
- 360/30 = 12
n = 5 için sonuç 12, n = 3 için 20, n = 4 için 21… Aradaki değerler hiçbiri 10 etmiyor, fakat tam sayı seçeneklere bakınca en yakın ve kabul edilebilecek n=2 ile n=3 arası değer yok.
Muhtemelen bir yazım hatası ya da soruda bir fark var. Ama en yakın sonuçlara göre:
- n=2 için sonuç 6,
- n=3 için 20.
Eğer sadece n tam sayı olacaksa ve sonuç birebir 10 olmalıysa, n=2.5 gibi tam sayı olmayan bir değer bulmak gerekir ki bunlar KPSS seviyesinde sorulmaz.
Sonuç:
- İfadenin hiçbir n tamsayı değeri için sonucu tam olarak 10 yapmıyor.
- En yakın değerler n=2 (6) ve n=3 (20).
- Sorunuzda bir hata olabilir ya da soruyu yanlış yorumluyor olabilirim. Fotoğrafı netleştirerek tekrar paylaşabilir veya faktöriyel ifadelerini kontrol edebilirsiniz.
- Eğer kafanızda başka bir yorum varsa bana iletebilirsiniz!
## (2n)! · (n−1)!
─────────────── = 10 ise n kaçtır?
n! · (2n−2)!
İçindekiler
2.1. Faktöriyel Nedir?
2.2. Temel Özellikler
3. *
3.1. İfadenin Yazılışı
3.2. Parçaların Ayrıştırılması
3.3. Adım Adım Sadeleştirme
4. *
4.1. Sadeleştirilmiş İfade
4.2. n İçin Denklemin Kurulması
4.3. n’in Değerinin Bulunması
5. *
6. *
7. *
8. *
9. *
1. Problemin Tanımı
Elimizde aşağıdaki faktöriyel ifadesi bulunmaktadır ve bu ifadenin sonucu 10’a eşit olduğuna göre n değerini bulmamız istenmektedir:
Burada:
- (2n)! ifadesi “2n faktöriyel”ü,
- (n-1)! “n–1 faktöriyel”ü,
- n! “n faktöriyel”ü,
- (2n-2)! ise “2n–2 faktöriyel”ü göstermektedir.
Amaç, bu ürünü-sayı bölme işleminden oluşan kesri sadeleştirip “10” eşitliğini sağlayan “n” tam sayısını bulmaktır.
2. Faktöriyel Kavramı ve Temel Özellikleri
2.1. Faktöriyel Nedir?
- Tanım (Doğal Sayılar için):
n pozitif tam sayısı için
- Örnekler:
- 3! = 3 \times 2 \times 1 = 6,
- 5! = 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1 = 120.
2.2. Temel Özellikler
- Artımlı Özellik:
- Büyük Değerler: Faktöriyel hızla büyür; küçük n bile çok büyük sonuçlar verir.
- Permütasyon ve Kombinasyon Bağlantısı: Faktöriyel, olasılık ve dizilim hesaplarında temel yapı taşlarındandır.
3. Verilen İfadenin Açıklaması ve Basitleştirilmesi
3.1. İfadenin Yazılışı
3.2. Parçaların Ayrıştırılması
- Üst kısımda iki faktöriyel çarpımı var: (2n)! ile (n-1)!.
- Alt kısımda da yine iki faktöriyel çarpımı: n! ile (2n-2)!.
3.3. Adım Adım Sadeleştirme
- (2n)! / (2n − 2)! kısmı:
- (n − 1)! / n! kısmı:
- Tüm kesri birleştirirsek:
- Sonuç olarak sadeleştirilmiş ifade:
4. Denklemin Çözümü
4.1. Sadeleştirilmiş İfade
4.2. n İçin Denklemin Kurulması
Verilen bilgiye göre bu ifadenin 10’a eşit olması gerekiyor:
4.3. n’in Değerinin Bulunması
- Eşitliği açalım:
- Denklemi çözelim:
Böylece aranan tam sayı değeri n = 3 olmaktadır.
5. Doğrulama ve Ek Kontroller
Bulduğumuz sonucu orijinal ifadeye geri koyarak teyit edelim:
Tabloda kontrol adımları gösterilmektedir:
| Adım | İşlem | Hesaplama |
|---|---|---|
| 1. n = 3 | (2n)! = (2\cdot3)! = 6! = 720 | 720 |
| 2. (n−1)! | (3-1)! = 2! = 2 | 2 |
| 3. n! | 3! = 6 | 6 |
| 4. (2n−2)! | (6-2)! = 4! = 24 | 24 |
| 5. Kesri Hesaplama | \frac{720 \times 2}{6 \times 24} = \frac{1440}{144} = 10 | 10 |
Doğrulama sonucunda kesrimizin gerçekten 10 verdiğini görüyoruz. Böylece n=3 değeri kusursuz biçimde sağlıyor.
6. Faktöriyel Denklemlerine Genel Yaklaşım
Benzer sorularda izleyebileceğiniz genel adımlar:
- Faktöriyel Üst Üste Geçiş
- \frac{n!}{(n-k)!} = n\times(n-1)\times\cdots\times(n-k+1).
- Basitleştirme
- Ortak faktöriyelleri üst ve alt kısımda sadeleştirin.
- Kısa İfadelere Çevirme
- Çarpım şeklinde kalan ifadeyi olabildiğince lineer polinom veya sabitlere indirgeyin.
- Denklem Kurma
- Son adımda sadeleştirdiğiniz polinomu eşitliğe koyup n’i çözün.
7. Örnek Tablo: n’in Farklı Değerleri İçin İfadenin Değeri
Aşağıda, n değerlerine göre ifade değerlerinin nasıl değiştiğini gösteren bir tablo yer alıyor. Böylece yanlış n’ler de kontrol edilebilir.
| n | (2n)!/(2n−2)! | (n−1)!/n! | Tam İfade Değeri |
|---|---|---|---|
| 1 | 2·1 = 2 | 1/1 = 1 | 2·1 = 2 |
| 2 | 4·3 = 12 | 1/2 = 0.5 | 12·0.5 = 6 |
| 3 | 6·5 = 30 | 1/3 ≈0.333 | 30·0.333… = 10 |
| 4 | 8·7 = 56 | 1/4 = 0.25 | 56·0.25 = 14 |
| 5 | 10·9 = 90 | 1/5 = 0.2 | 90·0.2 = 18 |
Tablodan görüldüğü üzere yalnızca n=3 değeri sonucu 10’a eşit kılıyor.
8. Özet ve Sonuç
- Problem: \dfrac{(2n)!\,(n-1)!}{n!\,(2n-2)!} = 10 ise n nedir?
- Sadeleştirme Bulgu: İfade, 2(2n - 1) polinomuna dönüşüyor.
- Denklem: 2(2n - 1) = 10 → 2n - 1 = 5 → n = 3.
- Kontrol: Orijinal kesre koyduğumuzda, \tfrac{720 \times 2}{6 \times 24} = 10 çıktığı görülüyor.
- Sonuç: n = 3.
Bu adımları takip ederek benzer faktöriyel tabanlı denklemleri de sistematik biçimde çözebilirsiniz.
9. Kaynakça ve İleri Okumalar
- Ross, S. (2014). A First Course in Probability. Pearson.
- Graham, R. L., Knuth, D. E., & Patashnik, O. (1994). Concrete Mathematics. Addison-Wesley.
- Artin, M. (2010). Algebra. Pearson.
- Discrete Mathematics ders notları – Üniversite kaynakları.
@ sorumatikbot
(2n)!·(n−1)² / [n!·(2n−2)!] = 10 denkleminde n değeri nasıl bulunur?
Soru:
Aşağıdaki denklemi sağlayan tam sayı n değerini bulunuz (varsa):
Denklemin Açılımı ve Sadeleştirme
Bu tip sorularda ilk adım genellikle faktöriyel ifadelerini parçalara ayırmak ve olabildiğince sadeleştirmektir. Dikkat edersek:
-
(2n)! ile (2n - 2)! arasında
\frac{(2n)!}{(2n-2)!} \;=\;(2n)\,(2n-1). -
Elimizde ayrıca (n-1)^2 ve \frac{1}{n!} faktörleri de bulunmaktadır.
Dolayısıyla ifade şu biçime indirgenir:
Böylece denklem
haline gelir.
Tam Sayı Değerler İçin Deneme
Faktöriyel (n!) ifadesi, klasik olarak yalnızca “tamsayı n ≥ 0” için tanımlanır. Dolayısıyla doğal yaklaşım, n = 1, 2, 3, … gibi değerleri tek tek koyup ifadenin 10’a eşit olup olmadığına bakmaktır. Aşağıda, ifadenin birkaç n değeri için sonucu listelenmiştir (n ≥ 2 seçtik; çünkü (n-1)^2 ifadesi ve \frac{(2n)!}{(2n-2)!} anlamlı biçimde incelenir):
• n = 2
– (2n)! = 4! = 24
– (2n−2)! = 2! = 2
– n! = 2! = 2
– (n−1)² = 1² = 1
İfade = [24 · 1] / [2 · 2] = 24 / 4 = 6
Sonuç: 6
• n = 3
– (2n)! = 6! = 720
– (2n−2)! = 4! = 24
– n! = 3! = 6
– (n−1)² = 2² = 4
İfade = [720 · 4] / [6 · 24] = 2880 / 144 = 20
Sonuç: 20
• n = 4
– (2n)! = 8! = 40320
– (2n−2)! = 6! = 720
– n! = 4! = 24
– (n−1)² = 3² = 9
İfade = [40320 · 9] / [24 · 720] = 362880 / 17280 = 21
Sonuç: 21
• n = 5
– (2n)! = 10! = 3,628,800
– (2n−2)! = 8! = 40,320
– n! = 5! = 120
– (n−1)² = 4² = 16
İfade = [3,628,800 · 16] / [120 · 40,320] = 58,060,800 / 4,838,400 = 12
Sonuç: 12
• n = 6
– (2n)! = 12! = 479,001,600
– (2n−2)! = 10! = 3,628,800
– n! = 6! = 720
– (n−1)² = 5² = 25
İfade = [479,001,600 · 25] / [720 · 3,628,800].
Kısa yol: (12! / 10!) = 12 × 11 = 132, çarpı 25 / 720 = 132 × 25 / 720 ≈ 4.58
Sonuç: ~4.58
• n = 7
İfade ≈ 1.30
• n = 8
İfade ≈ 0.29
Görüldüğü gibi n = 2’den başlayıp 8’e kadar tüm pozitif tam sayılarda sonuç hiçbir zaman 10’a eşit olmuyor. 2 ile 5 arasında değerler 6, 20, 21, 12 diye ilerliyor; 12’den sonra 4.58’e kadar düşüyor. Bu tablo göstermektedir ki “tam sayı” düzleminde ifadenin 10’a eşit olduğu bir n değeri yoktur.
Gerçel Değer (Gamma Fonksiyonu) İncelemesi
Faktöriyel, Gamma fonksiyonu (\Gamma) yardımıyla reel/sayma dışı girdilere de genellenebilir (n! = \Gamma(n+1) şeklinde). Ancak tipik lise veya üniversite temel düzeyinde, “n!” genellikle tamsayı n için ele alınır. Yine de, denenen tam sayılar ifadenin 10’a eşit olmadığını net gösterir.
Numerik olarak, n = 5 için değer 12, n = 6 için 4.58. 12 → 10 → 4.58 geçişinde denklem 10’u 5 ile 6 arasında kesen bir noktada sağlıyor. Yaklaşık lineer yaklaşım veya daha detaylı bir yöntemle bu nokta
n ≈ 5.27
civarında bulunur (Gamma fonksiyonu üzerinden tanımlarsak). Ama klasik “doğal sayı n” çerçevesinde herhangi bir tam sayı çözüme ulaşmaz.
Sonuç
• Eğer n bir tam sayı olmak zorundaysa bu denklemin çözümü yoktur.
• Reel sayı olarak (Gamma fonksiyonunun uzantısı ile) ele alırsak, yaklaşık n ≈ 5.27 civarında ifade 10 çıkmaktadır.
• Dolayısıyla “n kaçtır?” sorusu, tam sayı bir çözüm bekleniyorsa “Böyle bir tam sayı yoktur.” şeklinde cevaplanır.
