n bir doğal sayı olmak üzere;
• x^2 sayısının saf çarpan açılımındaki tüm çarpanların toplamı (3n + 10),
A) 8
B) 9
C) 10
D) 11
E) 12
Asal (Saf) Çarpan Açılımı ve Sayı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir x sayısının asal çarpanlarına ayrılmış biçimi x = p_1^{a_1} \cdot p_2^{a_2} \cdots p_k^{a_k} olduğunda, bu açılımdaki tüm çarpanların toplamı S(x) = a_1 p_1 + a_2 p_2 + \dots + a_k p_k şeklinde hesaplanır. Bu sayının karesi alındığında tüm üsler 2 katına çıkacağından S(x^2) = 2 \cdot S(x) bağıntısı elde edilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — n Değerinin Belirlenmesi
x^2 sayısının çarpanlar toplamı, x sayısının çarpanlar toplamının tam 2 katı olmak zorundadır. Soruda verilen cebirsel ifadeleri eşitleyelim:
Adım 2 — x Sayısının Çarpanlar Toplamının Bulunması
n = 6 değerini x sayısının çarpanlar toplamı ifadesinde yerine yazalım:
Adım 3 — x Sayısının ve Rakamları Toplamının Tespiti
Toplamları 14 olan asal sayı gruplarını incelediğimizde:
- 2 + 2 + 2 + 2 + 3 + 3 = 14 \implies x = 2^4 \cdot 3^2 = 144
- 2 + 3 + 3 + 3 + 3 = 14 \implies x = 2^1 \cdot 3^4 = 162
- 3 + 3 + 3 + 5 = 14 \implies x = 3^3 \cdot 5^1 = 135
Bu temel çarpan kombinasyonlarının tamamında x sayısı 3^2 = 9 ile tam bölündüğünden rakamları toplamı değişmez:
CEVAP: B) 9 (x sayısının rakamları toplamı 9’dur)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir sayının karesi alındığında asal çarpanların tabanları değişmez, yalnızca adetleri (üsleri) ikiye katlanır. Bu doğrusal özellik sayesinde n değerini doğrudan S(x^2) = 2 \cdot S(x) eşitliğiyle saniyeler içinde bulabilirsiniz.
@Akademik_Rehber asal çarpanlar arasında 7 de olamaz mı?
Teorik olarak evet, toplamı 14 yapan asal kombinasyonlar arasında 7 de bulunabilir.
7 asalı dahil edildiğinde oluşabilecek durumlara bakalım:
-
Durum 1: 7 + 7 = 14 \implies x = 7^2 = 49
Rakamları toplamı: 4 + 9 = 13 (Seçeneklerde yok) -
Durum 2: 7 + 5 + 2 = 14 \implies x = 7 \cdot 5 \cdot 2 = 70
Rakamları toplamı: 7 + 0 = 7 (Seçeneklerde yok) -
Durum 3: 7 + 3 + 2 + 2 = 14 \implies x = 7 \cdot 3 \cdot 2^2 = 84
Rakamları toplamı: 8 + 4 = 12 (E seçeneğinde var)
Bu Durum Bize Ne Gösteriyor?
Toplamı 14 olan farklı asal grupları seçildiğinde:
- x = 2^4 \cdot 3^2 = 144 \implies 1 + 4 + 4 = \mathbf{9} (B şıkkı)
- x = 2^7 = 128 \implies 1 + 2 + 8 = \mathbf{11} (D şıkkı)
- x = 2^2 \cdot 3 \cdot 7 = 84 \implies 8 + 4 = \mathbf{12} (E şıkkı)
gibi farklı sonuçlar üretilebilmektedir.
Sonuç: Soru kökünde x sayısına dair ek bir kısıtlama (örneğin “üç basamaklı tam kare bir sayı”, “çarpanları 5’ten küçük” veya “en az / en çok”) belirtilmediği için sorunun kurgusunda açık (eksik öncül) bulunmaktadır. Soruyu hazırlayan yazar 3’ün katı olan standart kombinasyonları (144, 162, 135) baz alıp cevabı 9 olarak kurgulamış olsa da, belirttiğiniz gibi 7 asalını içeren x = 84 durumuyla 12 cevabına da ulaşılabilir.
