n bir doğal sayı olmak üzere 1 den n ye kadar olan sayıların toplamı x , 8 den n ye kadar olan sayıların toplamı ise y ile gösteriliyor.
x + y = 272 olduğuna göre, x kaçtır?
A) 122
B) 145
C) 150
D) 173
E) 200
Ardışık Sayıların Toplamı ve Denklem Kurma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- 1’den k’ya kadar olan ardışık doğal sayıların toplam formülü:
1 + 2 + 3 + \dots + k = \frac{k \cdot (k + 1)}{2}
- İki bilinmeyenli denklem sistemlerinin yok etme yöntemiyle çözümü.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — x ve y Toplamlarının Açık Hâllerini Yazma
x ve y değerlerini ardışık sayı dizileri olarak ifade edelim:
x = 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + \dots + n
y = 8 + 9 + 10 + \dots + n
Adım 2 — İki İfade Arasındaki Farkı Bulma
x ifadesinden y ifadesini çıkardığımızda 8’den n’ye kadar olan terimler birbirini sadeleştirir ve geriye yalnızca ilk 7 terim kalır:
x - y = (1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7)
x - y = \frac{7 \cdot 8}{2} = 28
Adım 3 — Denklem Sistemini Çözme
Elimizde iki bilinmeyenli iki denklem bulunmaktadır:
x + y = 272
x - y = 28
Bu iki denklemi taraf tarafa toplayalım:
(x + y) + (x - y) = 272 + 28
2x = 300
x = 150
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — 150
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Terim Farkı Mantığı: İki toplam arasındaki farkı bulurken ortak olan terimleri tek tek hesaplamak yerine onları doğrudan sadeleştirmek çözümü oldukça kısaltır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: n’yi bulmak için \frac{n(n+1)}{2} formülünü doğrudan x ve y için yazıp ikinci dereceden denklem çözmeye çalışmak zaman kaybettirir ve işlem hatası riskini artırır.
Doğru Yaklaşım: x ile y arasındaki farkın sabit bir sayı olduğunu görüp taraf tarafa toplama yöntemiyle doğrudan x’e ulaşmak en hızlı yoldur.
Bu sorudaki mantığı pekiştirmek için n değerinin kaç olduğunu bulmak ister misin?
