Murat Öğretmen, öğrencilerinden bu görselle ilgili olay yazısı kaleme almalarını istemiştir.
Buna göre öğrencilerden hangisi Murat Öğretmen’in istediği türden bir metin kaleme almıştır?
A) Ahmet: Sanat insanlık tarihiyle başlar çünkü insanın ruhunda sanat vardır. Bir mağaranın içine taşla çizilen bir şekil de sanattı bence. Ya da ne bileyim, sevgilinin boynuna takmak için yapılan boncuktan kolyelerin sanat olmadığını kim söyleyebilir?
B) Mehtap: Kahvenin tarihçesi, MS 850 yılına dayanır. Kaldi adında Etiyopyalı bir çoban keşfetmiştir bu meyveyi. Kahve zindelik verir. Zihne netlik kazandırır. Bilim adamları kahve üzerinde yüzlerce deney gerçekleştirmiştir.
C) Serkan: Ağacın altında iki ceylan otlanıyordu. Birden avcıları gördüler karşılarında. Adamlardan dördü silahlıydı. Ceylanlardan biri hemen kaçmaya davransa da diğeri sanki hiçbir şey olmamış gibi yerinde duruyordu.
D) Ali: Bazı, sözüm ona, bilim adamı kahve falına bakmanın insana uğursuzluk getireceğini söylüyor. Bu açıklamanın neresinden tutarsanız elinizde kalır. Bir kere herhangi bir şeyin uğursuzluk getirdiğini açıklamanın neresi bilime dayanır?
Görsel Yorumlama ve Metin Türleri (Olay Yazısı Analizi)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Olay yazıları (öyküleyici metinler); kurgulanmış ya da yaşanmış bir olayın kişi, yer ve zaman unsurlarına bağlı olarak hareket ve eylemlerle aktarıldığı metinlerdir. Düşünce (fikir) yazılarında ise bir konu hakkındaki görüşler, savunulan fikirler veya nesnel bilgiler öne çıkar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde dökülen kahveden oluşan bir doğa manzarası, ağaç, insanlar ve otlayan ceylan figürleri yer almaktadır. Murat Öğretmen’in istediği metin türü ise bir olay yazısıdır:
- A) Ahmet: Sanatın tanımı ve doğuşu üzerine kişisel kanaatlerini dile getirdiği için bu metin bir olay yazısı değil, deneme (düşünce yazısı) örneğidir.
- B) Mehtap: Kahvenin keşfi ve insan sağlığına etkileri hakkında nesnel bilgiler sunduğundan ötürü bilgilendirici metin (makale/açıklama) niteliğindedir.
- C) Serkan: Görseldeki ağacı, ceylanları ve insanları temel alarak “otlanma, avcıları görme, kaçmaya davranma” gibi art arda gelişen eylemleri, kişi/varlık kadrosu ve mekan unsurlarıyla aktarmış; tam bir olay yazısı (öyküleyici anlatım) kurmuştur.
- D) Ali: Kahve falı ve bilim insanlarının tutumu hakkındaki düşüncelerini eleştirel bir dille ifade ettiği için eleştiri/deneme (düşünce yazısı) niteliğindedir.
CEVAP: C — Serkan: Ağacın altında iki ceylan otlanıyordu…
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Olay yazılarında metin bir “film şeridi” gibi zihinde canlanır ve hareket bildiren fiiller (otlanıyordu, gördüler, duruyordu vb.) ağırlıktadır; düşünce yazılarında ise bir “fotoğraf” üzerine fikir yürütme ve tartışma hakimdir.
