D) Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
- Öğle yemeğini yemek için lokantaya giden Murat Bey, garsonun getirdiği menüyü incelemiştir. Menüde aşağıdaki yiyecekler vardır:
MENÜ
- Bulgur pilavı
- Sebzeli makarna
- Tavuklu pilav
- Nohut
- Kuru fasulye
- Yumurtalı ıspanak
- Köfte
- Elma
- Mevsim salata
- Yoğurt
- Baklava
- Sütlaç
Murat Bey, dengeli ve sağlıklı beslenmeye, bütün besin içeriklerini ihtiyacı kadar tüketmeye özen gösteren biridir. Buna göre öğle yemeği için menüdeki yiyeceklerden seçeceği 4 yiyecek hangileri olabilir?
- Aşağıda bir besin içeriğiyle ilgili bilgiler verilmiştir:
• Kuru baklagiller, süt ve süt ürünlerinde bol miktarda bulunur.
• Vücutta öncelikli olarak yapım ve onarım görevini üstlenir.
• Boy uzaması, kütle artışı ve vücutta meydana gelen hasarların onarımında da görev alır.
Buna göre bu besin içeriğinin adını yazınız.
- Vücutta sağlığı bozacako ölçüde yağ birikmesi sonucu ortaya çıkan hastalığa obezite denir.
Obezitenin nedeni nedir?
Dengeli Beslenme, Besin İçerikleri ve Obezite Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sağlıklı ve dengeli beslenme (öğün dengesi); karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, mineral ve suyun vücudun gereksinimi kadar düzenli alınmasıyla sağlanır. Proteinler vücutta birincil derecede yapıcı ve onarıcı görev üstlenirken; harcanandan fazla kalori alımı ve hareketsizlik obeziteye yol açar.
ÇÖZÜM VE CEVAPLAR
1. Soru — Dengeli Öğle Yemeği Menüsü Seçimi:
Murat Bey’in dengeli beslenebilmesi için temel besin gruplarının (karbonhidrat, protein, vitamin-mineral ve kalsiyum/süt grubu) her birinden birer çeşit seçmesi gerekir:
- Köfte (veya Kuru fasulye / Nohut): Vücudun gereksinim duyduğu protein ihtiyacını karşılar.
- Bulgur pilavı (veya Sebzeli makarna): Temel enerji kaynağı olan karbonhidrat sağlar.
- Mevsim salata (veya Elma): Lif, vitamin ve mineral ihtiyacını karşılar.
- Yoğurt: Kemik gelişimi ve sindirim için kalsiyum ile mineral desteği sunar.
Örnek 4 yiyecek: Köfte, Bulgur pilavı, Mevsim salata, Yoğurt
2. Soru — Besin İçeriğinin Tespiti:
- Kuru baklagiller, et, süt ve süt ürünlerinde bolca bulunan;
- Vücutta öncelikli görevi yapım ve onarım olan;
- Büyüme, gelişme ve hücre yenilenmesinde rol alan besin içeriği proteindir.
Cevap: Protein
3. Soru — Obezitenin Nedeni:
- Obezitenin temel nedeni; vücudun günlük yaşamsal faaliyetler ve hareketle harcadığı enerjiden (kaloriden) çok daha fazlasının besinler yoluyla aşırı ve dengesiz tüketilmesi, harcanamayan bu fazla enerjinin vücutta yağ dokusu olarak depolanmasıdır.
- Bu duruma yol açan en kritik faktörler düzensiz/yüksek kalorili beslenme ve yetersiz fiziksel aktivite (hareketsiz yaşam) tarzıdır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Fen bilimleri dersinde besin içeriklerinin öncelikli görevlerini karıştırmamak önemlidir: Karbonhidratlar ve yağlar enerji verici, proteinler yapıcı-onarıcı, vitamin, su ve mineraller ise düzenleyici olarak sınıflandırılır.