Murat Antalya’da, Yağız ise Kars’ta yaşayan arkadaşlardır. Murat ve Yağız, 30 Aralık tarihinde telefonda görüşmüş ve aşağıdaki ifadeleri kullanmışlardır.
Murat: Bugün hava güneşli ve çok sıcak, deniz kenarında yürüyüş yapmaya gideceğim.
Yağız: Dışarda bir metre kar var ve kar yağışı devam ediyor. Onun için evde kalıp kitap okuyacağım.
Murat ve Yağız’ın ifadesine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Kars’ta kış mevsimi, Antalya’ya göre daha uzun sürer.
B) Ülkemizde aynı anda farklı mevsimler görülebilir.
C) Her iki ilde de aynı mevsim yaşanmaktadır.
D) Antalya’da yaz mevsimi daha erken başlar.
Mevsimlerin Oluşumu ve Hava Durumu Farkı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Mevsimler, Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımı sonucu oluşur; bu nedenle aynı yarım kürede yer alan tüm bölgelerde aynı anda aynı mevsim yaşanır. Günlük sıcaklık ve yağış farkları mevsimi değil, anlık hava olaylarını ve bölgesel iklim özelliklerini yansıtır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Türkiye, Kuzey Yarım Küre’de yer alır ve 30 Aralık tarihinde Türkiye’nin her yerinde astronomik ve takvimsel olarak kış mevsimi yaşanmaktadır. Murat’ın bulunduğu Antalya’da havanın güneşli olması bir hava olayıdır; mevsimin yaz olduğu anlamına gelmez.
- A) Kış mevsiminin başlangıç ve bitiş tarihleri (21 Aralık – 21 Mart) tüm Kuzey Yarım Küre için aynıdır; süresi ilden ile değişmez.
- B) “Aynı anda farklı mevsimler yaşanması” günlük dilde kullanılan mecazi bir kavram yanılgısıdır; aynı yarım kürede aynı anda farklı mevsimler yaşanamaz.
- C) Hem Antalya hem de Kars Kuzey Yarım Küre’de bulunduğundan, 30 Aralık tarihinde her iki şehirde de kış mevsimi yaşanmaktadır.
- D) Yaz mevsimi Kuzey Yarım Küre’nin tamamında aynı tarihte (21 Haziran) başlar.
CEVAP: C) Her iki ilde de aynı mevsim yaşanmaktadır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS ve MEB sınavlarında “Türkiye’de aynı anda dört mevsim yaşanıyor” kalıbı en yaygın çeldiricidir. Farklı şehirlerdeki sıcaklık ve yağış zıtlıkları mevsimlerin değil, hava olaylarının ve iklim tiplerinin farklı olmasından kaynaklanır.
@Akademik_Rehber TM teşekkürler
Rica ederim, çalışmalarınızda başarılar dilerim!