aza-
a’ya
I ve
on-
niş.
ku-
ne-
ele-
ar-
kl
Modern dünyanin yaşamımiza soktuğu yeni kaygilar var. Artik
sadece ruh sağlığımizı ya da kilomuzu düşünmek yetmiyor, be.
yin sağlığımızı da düşünmek gerekiyor. Kitapçı rafları artik bevin
eğitici kitaplar ve oyunlarla dolu. Bunlar size beynin algi gücũ-
nün bir kas gibi eğitilebileceğini vaat ediyor. Gerçek şu ki yap-
tiğımız her şey beynimizde değişime yol açıyor. En ufak bir dů-
şünceden tutun da en büyük deneyime kadar her şey sinir ağ-
larıimızda yeni bağlantılara ve kopmalara neden oluyor. Buna in-
ternet de dâhil. Ama televizyon seyretmek, çay içmek, temizlik
yapmayı düşünmek vb. de. Beynimiz, ne şekilde yaşadığımızın
izleriyle doludur. Fakat bu izlerin zararlı olduğunu düşünmemi-
zi gerektiren herhangi bir bulgu da yok aslinda.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangis vardır?
Ar Tanik gösterme
grBenzetme
eróyküleme
D) Janimlama
Betimleme
Modern Dünyanın Yaşamımıza Soktuğu Yeni Kaygılar
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soru Kökünü ve Metni Analiz Etme
Soru, metnin anlatımında hangi tekniğin veya ögenin kullanıldığını sormaktadır. Metni incelediğimizde yazarın, beynin eğitilebilirliği ve algı gücü üzerine düşüncelerini paylaştığını görüyoruz.
Adım 2 — “Benzetme” Ögesini Tespit Etme
Metindeki şu cümleye odaklanalım: “Bunlar size beynin algı gücünün bir kas gibi eğitilebileceğini vaat ediyor.” Bu cümlede “beynin algı gücü”, eğitilebilme özelliği bakımından bir kasa benzetilmiştir. “Gibi” edatı burada benzetme ilgisi kurmuştur.
Adım 3 — Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi
A) Tanık Gösterme: Metinde yazarın görüşünü desteklemek için ünlü bir kişinin ismi ve doğrudan alıntılanmış bir sözü bulunmamaktadır.- B) Öyküleme: Metinde bir olay akışı, kişi, yer ve zaman unsurları etrafında kurgulanmış bir hikaye anlatılmamaktadır.
- D) Tanımlama: “Bu nedir?” sorusuna cevap veren (örneğin: “Beyin şudur…”) nesnel veya öznel bir tanım cümlesi kurulmamıştır.
- E) Betimleme: Okuyucunun zihninde bir manzarayı veya varlığı resmedecek detaylı fiziksel tasvirler yapılmamıştır.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. Tanık Gösterme — Alıntı yok.
C. Benzetme — “Kas gibi” ifadesiyle benzetme yapılmıştır.
B. Öyküleme — Olay akışı yok.
D. Tanımlama — Tanım cümlesi yok.
E. Betimleme — Tasvir edici anlatım yok.
Adım 5 — Son Doğrulama
Metinde beynin gelişim süreci bir kasın antrenmanla güçlenmesine benzetilerek anlatım zenginleştirilmiştir. Bu, net bir benzetme (teşbih) örneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Benzetme
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Benzetme (Teşbih)
- Tanım: Aralarında ilgi bulunan iki varlıktan nitelikçe zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır.
- Bu problemde: Beynin algı gücü (zayıf/eğitilen), kas (güçlü/bilinen eğitim modeli) unsuruyla kıyaslanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Tanımlama ile Karıştırmak
- Yanlış: “Beynimiz izlerle doludur” cümlesini tanım sanmak.
- Doğru: Tanım cümleleri kesinlik bildirir ve genellikle “-dır/-dir” ile biten “Nedir?” sorusunun yanıtıdır.
- Neden yanlış: Metindeki ifade beynin durumunu betimler, onu sözlük anlamıyla tanımlamaz.
Bu metindeki benzetme edatı olan “gibi” kelimesini bulmak cevaba ulaşmanı hızlandıracaktır. Başka bir paragraf sorusunda anlatım tekniklerini analiz etmemi ister misin?