- Mevcut tarihi kaymaklara göre Harputun en eski sakinleri
MÔ 2000 yillarından itbaren Doğu Anadoluya yerleşen
Hurrilerdir. Hurrilerden sonra bölgenin, Hitit häkimiyeti
altina girdigini görmekteyiz. Çok uzun sürmeyen Hi-
tit hâkimiyetinden sonra MO 9. asrdan itbaren Doğu
Anadolu’da devlet kuran Urartular Harputta uzun süre
hüküm sümüştür. Bugün bile tarihi heybetiyle ayakta
duran Harput Kalesi Urartu devrinin izlerini taşımakta-
dr. Kale’de kaya içine oyulmuş merdivenler, tünel ve
hücrelerle su yolu bulunduğu tespit edilmiştir. MÔ 9.
asırdan beri bu kalesiyle müstahkem mevkii olarak bi-
linen Harput, en az 4000 yılik bir maziye sahip bulun-
maktadır.
Bu parçada “Harput” ile ilgili;
Günümüzdeki durumu nedir?
II. Nerede kurulmuştur?
II. Tarihteki önemi nedir?
IV. İik halk kimlerdir?
sorularından hangilerine yanıt vardır?
A) I. ve I.
D) Yalniz l
B) I. ve IV.
C) IL. ve lL.
E) Yainız lll
Harput ile İlgili Soruların Parçadaki Bilgilere Göre İncelenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Öncülün İncelenmesi (“Günümüzdeki durumu nedir?”)
Metinde yer alan “Bugün bile tarihî heybetiyle ayakta duran Harput Kalesi Urartu devrinin izlerini taşımaktadır. Kale’de kaya içine oyulmuş merdivenler, tünel ve hücrelerle su yolu bulunduğu tespit edilmiştir.” ifadeleri, Harput ve Harput Kalesi’nin günümüzdeki fiziki durumunu ve kalıntılarını doğrudan açıkladığı için I. soruya yanıt bulunmaktadır.
Adım 2 — II. Öncülün İncelenmesi (“Nerede kurulmuştur?”)
Parçada Hurriler ve Urartuların Doğu Anadolu’ya yerleştiğinden ve Harput’ta hüküm sürdüğünden bahsedilmektedir; ancak Harput şehrinin coğrafi olarak tam nerede, hangi konumda veya dağ/ova üzerinde kurulduğuna dair kesin bir kuruluş yeri bilgisi verilmemiştir. Dolayısıyla II. soruya doğrudan bir yanıt yoktur.
Adım 3 — III. Öncülün İncelenmesi (“Tarihteki önemi nedir?”)
Metinde Harput’un 4000 yıllık geçmişi ve müstahkem bir mevki olduğu belirtilse de tarihteki siyasi, askeri veya stratejik önemine dair geniş kapsamlı ve açıklayıcı bir yanıt verilmemiştir. Bu nedenle III. soruya net bir yanıt bulunmamaktadır.
Adım 4 — IV. Öncülün İncelenmesi (“İlk halkı kimlerdir?”)
Metnin ilk cümlesinde yer alan “Mevcut tarihî kaynaklara göre Harput’un en eski sakinleri MÖ 2000 yıllarından itibaren Doğu Anadolu’ya yerleşen Hurrilerdir.” ifadesiyle, Harput’un bilinen ilk sakinlerinin/halkının Hurriler olduğu açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla IV. soruya yanıt bulunmaktadır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. I. ve II. — II. sorunun cevabı parçada yer almamaktadır.
B. I. ve IV. — Hem kalenin günümüzdeki durumu (I) hem de bilinen en eski halkı olan Hurriler (IV) parçada açıkça belirtilmiştir.
C. II. ve III. — Ne kuruluş yeri ne de tarihteki önemi ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır.
D. Yalnız I — IV. sorunun da yanıtı metinde yer aldığı için eksiktir.
E. Yalnız III — III. sorunun doğrudan bir yanıtı bulunmamaktadır.
Adım 6 — Son Doğrulama
Metin dikkatle tarandığında, Harput’un bugünkü durumu “Bugün bile…” cümlesiyle, ilk halkı ise “en eski sakinleri Hurrilerdir” cümlesiyle doğrulanmaktadır. Bu nedenle metinde yanıtı olan sorular I ve IV’tür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) I. ve IV.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlam ve yardımcı düşüncelerle ilgili benzer soru tiplerinin çözüm yöntemlerini birlikte incelememizi ister misin?