Misakımilliden ilk taviz aşayı
daki antlaşmalardan hangisinde
verilmiştir?
A) Moskova Antlaşmasi
B) Batum Antlaşması
C) Gümrü Antlaşmasi
D) Kars Antlaşması
E) Mudanya Ateşkes Antlaşmasi
Misakımilli’den İlk Taviz Hangi Antlaşma ile Verilmiştir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçeneklerin Analizi
Misakımilli, Kurtuluş Savaşı’nın siyasi hedeflerini belirleyen ve Türk vatanının sınırlarını çizen belgedir. Bu sınırlar içinden verilen her kayıp “taviz” olarak adlandırılır.
- A) Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): Sovyet Rusya ile imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Batum, Gürcistan’a (Sovyet kontrolünde) bırakılmıştır. Batum, Misakımilli sınırları içindeydi.
- B) Batum Antlaşması: Gürcistan ile yapılmış bir sınır antlaşmasıdır, ancak ilk taviz bu süreçte değil, Moskova’da resmiyet kazanmıştır.
- C) Gümrü Antlaşması: TBMM’nin ilk siyasi zaferidir; taviz içermez, aksine kazanım sağlar.
- D) Kars Antlaşması: Moskova Antlaşması’ndaki şartların (Batum’un kaybı dahil) Kafkas Cumhuriyetleri tarafından da kabul edilmesidir. Taviz burada yinelenmiştir ancak “ilk” değildir.
- E) Mudanya Ateşkes Antlaşması: Askeri başarıyı diplomatik başarıya dönüştüren bir ateşkestir.
Adım 2 — Seçenek Karşılaştırması
A. Moskova Antlaşması — Batum’un Gürcistan’a bırakılmasıyla verilen İLK tavizdir.
B. Batum Antlaşması — Ana taviz noktası değildir.
C. Gümrü Antlaşması — İlk askeri ve siyasi zaferdir, taviz yoktur.
D. Kars Antlaşması — Batum’un kaybını kesinleştirmiştir ancak Moskova’dan sonra gelir.
E. Mudanya Ateşkes Antlaşması — Savaşın silahlı dönemini bitiren belgedir.
Adım 3 — Final Doğrulama
Tarihsel kronolojiye bakıldığında, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması, TBMM’nin büyük bir devlet tarafından tanınmasını sağlamış olsa da, stratejik bir karar olarak Batum’un kaybedilmesine yol açmıştır. Bu olay, tarih kitaplarında “Misakımilli’den verilen ilk taviz” olarak kaydedilmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Moskova Antlaşması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Misakımilli Tavizleri
- Birinci Taviz: Batum (Moskova Antlaşması - 1921)
- İkinci Taviz: Hatay (Ankara Antlaşması - 1921)
- Üçüncü Taviz: Musul (Ankara Antlaşması - 1926)
SIK YAPILAN HATALAR:
Kars Antlaşması ile karıştırmak
- Yanlış: “Kars Antlaşması’nda Batum gitti, o yüzden ilk taviz budur.”
- Doğru: Batum ilk olarak Moskova Antlaşması ile kaybedilmiştir. Kars Antlaşması sadece bu durumu tasdik etmiştir.
- Neden Yanlış: Kronolojik sıralamada Moskova Antlaşması mart ayında, Kars Antlaşması ekim ayında yapılmıştır.
Misakımilli’den verilen ikinci tavizi ve hangi antlaşma ile verildiğini de öğrenmek ister misin?