- Bitki hücresinde bir dehidrasyon tepkimesi sIrasinda
meydana gelen değişimler aşağıdaki grafikte verilmiştir.
Buna göre,
Miktar
Glikoz
Il. Protein
I. Glikojen
A) Yalnız
D) I ve ll
Amino asit
Karbondioksit
Zaman
eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
B Yalnız Il
E) Il ve |
C) Yalnız l|
Bitki Hücresinde Dehidrasyon Tepkimesi Sırasındaki Madde Değişimleri
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Grafiğin ve Temel Kavramların Analizi
- Dehidrasyon Sentezi: Küçük organik moleküllerin (monomerlerin) birleşerek kompleks organik molekül (polimer/makromolekül) ve açığa \text{H}_2\text{O} (su) çıkardığı yapım tepkimeleridir.
- Grafiğe göre:
- K maddesi: Zamanla miktarı artan üründür.
- L maddesi: Zamanla miktarı azalan substrattır (harcanan madde).
- Ortam Şartı: Tepkimenin bitki hücresinde gerçekleştiği belirtilmiştir.
Adım 2 — I. Öncülün Analizi (K: Glikoz, L: Karbondioksit)
- Karbondioksit harcanarak glikoz üretilmesi fotosentez olayıdır:6\text{CO}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\text{O}_2
- Fotosentez bir anabolizma (özümleme) tepkimesidir; ancak inorganik maddelerden organik madde üretildiği ve organik monomerlerin birleşmesiyle su açığa çıkmadığı için bir dehidrasyon tepkimesi değildir. Bu nedenle I. öncül yanlıştır.
Adım 3 — II. Öncülün Analizi (K: Protein, L: Amino asit)
- Protein sentezi denklemi:n(\text{Amino asit}) \rightarrow \text{Protein} + (n-1)\text{H}_2\text{O}
- Bu tepkimede amino asit harcanır (L azalır), protein ve su oluşur (K artar).
- Protein sentezi tüm canlı hücrelerde (bitki hücreleri dahil) gerçekleşen evrensel bir dehidrasyon tepkimesidir. Bu nedenle II. öncül doğrudur.
Adım 4 — III. Öncülün Analizi (K: Glikojen, L: Glikoz)
- Glikoz moleküllerinden glikojen sentezlenmesi bir dehidrasyon tepkimesidir.
- Ancak glikojen, hayvan, mantar ve bakteri hücrelerinde sentezlenen bir depo polisakkaritidir. Bitki hücrelerinde glikojen sentezi gerçekleşmez (bitkilerde glikozdan nişasta veya selüloz sentezlenir). Bu nedenle III. öncül yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — Fotosentez dehidrasyon olmadığı için elenir.
B. Yalnız II — Protein sentezi bitki hücresinde gerçekleşen bir dehidrasyon tepkimesidir.
C. Yalnız III — Bitki hücresinde glikojen sentezlenemediği için elenir.
D. I ve II — I. öncül yanlış olduğu için elenir.
E. II ve III — III. öncül yanlış olduğu için elenir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Bitki hücresinde gerçekleşen dehidrasyon tepkimesine yalnızca amino asitlerden protein sentezi (II) uygundur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Yalnız II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bitki ve hayvan hücrelerinde gerçekleşen diğer dehidrasyon ve hidroliz tepkimelerinin karşılaştırmasını detaylandırmamı ister misin?
