Mevsimlerin Oluşumu -2 6 Yerkürede yer alan dört farklı şehrin konumları aşağıdaki gibidir

Mevsimlerin Oluşumu -2
6 Yerkürede yer alan dört farklı şehrin konumları aşağıdaki gibidir.
Buna göre konumları verilen şehirlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Asehrinde 21 Aralık tarihinden sonra geceler uzamaya, gündüzler kısalmaya başlar.
Haziran tarihinde N şehrindeki gece süresi gündüz süresinden uzundur.
şehrine Güneş işinları yil boyunca dik açıyla düşer.
Ekvator
TEST
23 Eylür’den 21 Mart tarihine kadar M şehrinde yere dik konumda bulunan bir cismin gölge boyu önce uzar, sonra kisalir.

Mevsimlerin Oluşumu ve Gölge Boyu Analizi

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Şehirlerin Dünya Üzerindeki Konumlarının Belirlenmesi

  • K Şehri: Ekvator çizgisi üzerindedir.
  • L Şehri: Kuzey Yarım Küre’dedir (KYK).
  • M Şehri: Güney Yarım Küre’dedir (GYK).
  • N Şehri: Kuzey Yarım Küre’dedir (KYK - kutba yakın yüksek enlem).

Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi (L Şehri)

  • L şehri Kuzey Yarım Küre’dedir.
  • Kuzey Yarım Küre’de 21 Aralık tarihinde en uzun gece, en kısa gündüz yaşanır.
  • Bu tarihten sonra geceler kısalmaya, gündüzler ise uzamaya başlar.
  • Seçenekte “geceler uzamaya, gündüzler kısalmaya başlar” dendiği için bu ifade yanlıştır.

Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi (N Şehri)

  • N şehri Kuzey Yarım Küre’dedir.
  • 21 Haziran tarihinde Kuzey Yarım Küre’de yaz mevsimi başlar ve yılın en uzun gündüzü, en kısa gecesi yaşanır.
  • Dolayısıyla N şehrinde gündüz süresi gece süresinden daha uzundur.
  • Seçenekte “gece süresi gündüz süresinden uzundur” dendiği için bu ifade yanlıştır.

Adım 4 — C Seçeneğinin Analizi (K Şehri)

  • K şehri Ekvator üzerindedir.
  • Ekvator çizgisine Güneş ışınları yalnızca ekinoks tarihlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) $90^\circ$lik dik açıyla düşer; yıl boyunca dik açıyla düşmez.
  • Seçenekte “yıl boyunca dik açıyla düşer” dendiği için bu ifade yanlıştır.

Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi (M Şehri)

  • M şehri Güney Yarım Küre’dedir.
  • 23 Eylül’den 21 Aralık’a gidildikçe Güney Yarım Küre’de Güneş ışınlarının geliş açısı büyür (dikleşir), bu nedenle cisimlerin gölge boyu kısalır ve 21 Aralık civarında en kısa seviyeye ulaşır.
  • 21 Aralık’tan 21 Mart’a gidildikçe Güneş ışınlarının geliş açısı tekrar küçülür ve gölge boyu yeniden uzar.
  • Bu süreçte gölge boyunun değişimi önce kısalır, sonra uzar şeklinde gerçekleşir.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:cross_mark: A. L şehrinde 21 Aralık’tan sonra gündüzler uzar, geceler kısalır.
:cross_mark: B. 21 Haziran’da N şehrinde gündüz süresi gece süresinden uzundur.
:cross_mark: C. K şehrine Güneş ışınları yalnızca ekinokslarda (21 Mart - 23 Eylül) dik düşer.
:cross_mark: D. M şehrinde gölge boyu 23 Eylül - 21 Mart arasında önce kısalır, sonra uzar (seçenekteki ifade ters verilmiştir).


Adım 7 — Son Doğrulama
Tüm seçeneklerin bilimsel analizinde mevsim başlangıç tarihleri ve Güneş ışınlarının geliş açıları temel alınmıştır:

  • Dönenceler arasına yılda iki kez, dönencelere yılda bir kez dik açı gelir.
  • Gündönümü tarihlerinden sonra gece-gündüz süre değişim yönü tersine döner.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: Soru kökündeki kavramsal kazanımlara göre seçeneklerin hepsi bilimsel kurallarla açıklanmıştır. Kitap basımında D şıkkı “önce kısalır, sonra uzar” şeklinde hedeflenmişse doğru yanıt D seçeneğidir; A şıkkı M şehri için sorulmuşsa doğru yanıt A seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Gölge Boyu ve Işığın Geliş Açısı

  • Tanım: Güneş ışınlarının bir noktaya geliş açısı büyüdükçe (dike yaklaştıkça) cismin gölge boyu kısalır; geliş açısı küçüldükçe (eğik geldikçe) gölge boyu uzar.
  • Bu problemde: M şehri Güney Yarım Küre’de olduğu için 21 Aralık yaz gündönümünde Güneş ışınlarını en büyük açıyla alır ve gölge boyu en kısa olur.

21 Aralık ve 21 Haziran tarihlerinde gece-gündüz sürelerinin enlemlere göre değişimini gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlamamı ister misin?