Meşhur bir filozofa, “Servet ayaklarınızın altında olduğu halde neden bu kadar fakirsiniz?” diye sorulduğunda “Ona ulaşmak için eğilmek lazım da ondan.” demiş.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hedefe ulaşmak isteyen insan her şeyi kendine meşru görür.
B) Servete ulaşmak her insanın isteyeceği doğal bir şeydir.
C) Başarılı insanlar servete emek vererek, çalışarak ulaşır.
D) Servete ulaşmak uğruna kişilikten ve ilkelerden ödün vermek doğru değildir.
E) İnsanlar, hayatta sağlık ve eğitim dışında servete ihtiyaç duymaz.
Filozofun Sözündeki Ana Düşüncenin Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Parçadaki Mecazın ve İletinin İncelenmesi
Metinde geçen “eğilmek” eylemi fiziksel bir hareketin ötesinde; başkalarına boyun eğmeyi, onurundan, kişiliğinden, duruşundan veya ahlaki ilkelerinden taviz vermeyi temsil eden mecazi bir anlatımdır. Filozof, zenginliğe ulaşmanın kolay olduğunu (“ayaklarının altında” olduğunu) ancak bunun için kendi onurundan ödün vermek gerektiğini (“eğilmek lazım” olduğunu) belirterek fakir kalmayı onurlu bir duruş olarak tercih ettiğini vurgulamaktadır.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi
Metinde hedefe ulaşmak için her yolun mubah görüldüğü savunulmamakta, tam aksine bu tür bir eğilmeye (tavize) karşı çıkılmaktadır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi
Filozof servet arzusunun doğallığından değil, servet elde etme uğruna feda edilen değerlerin yanlışlığından söz etmektedir. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
Adım 4 — C Seçeneğinin Analizi
Parçada çalışmak veya emek vermek gibi kavramlar işlenmemiştir; vurgulanan ana unsur kişinin taviz vermemesidir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi
Filozofun “eğilmek lazım” diyerek servetten uzak durması, kişinin maddi kazanç için karakterinden ve ilkelerinden ödün vermemesi gerektiğini doğrudan ifade eder. Bu nedenle D seçeneği doğrudur.
Adım 6 — E Seçeneğinin Analizi
Metinde sağlık veya eğitim gibi özel alanlardan bahsedilmemiştir. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.
Adım 7 — Seçenek Karşılaştırması
A. Parçanın ana fikriyle çelişmektedir.
B. Metnin iletisini yansıtmamaktadır.
C. Emek ve çalışma kavramları metinde yer almamaktadır.
D. Filozofun “eğilmemek” adına serveti reddetmesini tam olarak açıklar.
E. Metinle ilgisiz ayrıntılar içermektedir.
Adım 8 — Son Doğrulama
Filozofun cevabındaki “eğilmek” sözcüğü; boyun eğme, ilkelerden taviz verme ve onurdan ödün verme anlamlarına geldiği için metnin ana düşüncesi D seçeneğinde eksiksiz verilmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Servete ulaşmak uğruna kişilikten ve ilkelerden ödün vermek doğru değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlam ve ana düşünce sorularında kullanılan mecazları daha hızlı yakalamak için benzer bir soru daha çözmemi ister misin?