et
10. Aşağıdaki anayasalardan hangisi ile TBMM ilk kez ege-
menliğin kullanıminda ve temsilinde tek yetkili organ
olmaktan çıkarılmıştır?
A) 1876 Kanun-i Esasi
B) 1921 Anayasasi
C) 1924 Anayasasi
Dỳ 1961 Anayasası
E) 1982 Anayasasi
TBMM’nin Egemenliğin Kullanımında ve Temsilinde Tek Yetkili Organ Olmaktan Çıkarılması
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi (1876 Kanun-i Esasi)
1876 Kanun-i Esasi, Osmanlı Devleti’nin ilk yazılı anayasasıdır. Bu dönemde egemenlik millete değil, padişaha aittir ve henüz TBMM kurulmamıştır. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi (1921 Anayasası)
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesini getirmiş ve Meclis Hükümeti Sistemi benimsenerek yürütme ile yasama yetkisi tamamen TBMM’de toplanmıştır. TBMM, egemenliği kullanan tek organdır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi (1924 Anayasası)
1924 Anayasası, “Millet, egemenliğini tek ve gerçek temsilcisi olan TBMM eliyle kullanır” hükmünü içermektedir. Karma hükümet sistemi uygulanmış olsa da TBMM üstünlüğü ve egemenliği tek başına temsil etme yetkisi devam etmiştir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi (1961 Anayasası)
1961 Anayasası ile egemenlik anlayışı köklü bir değişikliğe uğramıştır. Anayasanın 4. maddesinde “Millet, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.” hükmü yer almıştır. Böylece egemenliğin kullanımı yalnızca TBMM’ye bırakılmamış; Anayasa Mahkemesi, çift meclisli yapı (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu), bağımsız yargı organları ve özerk kurumlara paylaştırılarak kuvvetler ayrılığı ilkesi getirilmiştir.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi (1982 Anayasası)
1982 Anayasası da egemenliğin yetkili organlar eliyle kullanılmasını sürdürmüştür; ancak bu değişiklik ilk kez 1961 Anayasası ile yapılmıştır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. 1876 Kanun-i Esasi — Egemenlik padişahtadır, TBMM henüz yoktur.
B. 1921 Anayasası — Egemenliğin tek temsilcisi ve kullanıcısı TBMM’dir.
C. 1924 Anayasası — Egemenlik yine sadece TBMM eliyle kullanılır.
D. 1961 Anayasası — “Yetkili organlar eliyle” ifadesi getirilerek TBMM tek yetkili organ olmaktan ilk kez çıkarılmıştır.
E. 1982 Anayasası — Bu durumun ilk kez gerçekleştiği anayasa değildir.
Adım 7 — Son Doğrulama
1961 Anayasası, çoğunlukçu demokrasi anlayışından çoğulcu demokrasi anlayışına geçişi sağlamış ve egemenliğin kullanımını anayasal organlar arasında paylaştırarak TBMM’nin mutlak egemenlik tekeline son vermiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 1961 Anayasası
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1961 Anayasası ile getirilen çift meclisli sistem (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) ve Anayasa Mahkemesi’nin kuruluş amaçları ile ilgili detayları da incelememizi ister misin?