MEB / AGS Alçı tagı yanl jips su ile termas ettiginde süreç içerlsin- de çözünebilen kinyasal bir tortul kayaçtır. Bu kinya- sal tortul kayaçlar çözündükçe karstik gekillerden jips karstını oluştururlar. 43. Buna göre harita ūzerinde numaralandırlarak veri- len yerlerin hangisinde jips karstı yaygın bir gekilde bulunur? A) I B) I| D) IV 45
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A şıkkı (I) analizi
I noktası Trakya (Kuzeybatı Türkiye) bölgesindedir. Bu bölge genelde karbonatlı ve çökeller içerir; geniş ölçekli jips evaporit yatakları ve onlara bağlı jips karstı yaygın değildir.
Sonuç: I — YANLIŞ.
Adım 2 — B şıkkı (II) analizi
II noktası Karadeniz kıyılarının iç bölgesine yakın bir alandır. Bölge flyş, şist ve karbonatlı birimler içerir; geniş jips yatakları tipik değildir.
Sonuç: II — YANLIŞ.
Adım 3 — C şıkkı (III) analizi
III noktası İç Anadolu’nun kuzey-orta kısmına (Ankara çevresi) işaret ediyor. İç Anadolu’da bazı evaporit alanları bulunmakla birlikte, en belirgin jips karstı alanları daha güneydedir (Konya havzası vb.), bu yüzden III en uygun seçenek değildir.
Sonuç: III — KISMEN UYGUN, AMA EN YAYGIN DEĞİL.
Adım 4 — D şıkkı (IV) analizi
IV noktası Doğu Anadolu’ya yakın bir bölgedir; burada volkanik ve metamorfik kayaçlar egemendir. Jipsin geniş yayılımı beklenmez.
Sonuç: IV — YANLIŞ.
Adım 5 — Şık Karşılaştırması
A. I — YANLIŞ — Trakya’da geniş jips karstı yok.
B. II — YANLIŞ — Karadeniz iç bölgelerinde jips yatakları yaygın değil.
C. III — YANLIŞ (tam olarak) — İç Anadolu’da bazı jips alanları var ama en yaygın yer değil.
D. IV — YANLIŞ — Doğu Anadolu’da volkanik/teknik kayaçlar hakim, jips karstı yaygın değil.
E. V — DOĞRU — V noktası İç Anadolu’nun güneyine/orta güneyine (Konya-Karaman civarı) işaret eder; buralar evaporit (jips) yataklarının bulunduğu ve jips karstının yaygın olduğu bölgelerdir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Jips (jips) su ile kolay çözünür; büyük evaporit havzalarının bulunduğu Konya-Karaman tipi iç havzalarda jips karstı daha yaygındır. Harita üzerindeki V noktası bu bölgeyi gösterdiği için doğru şık V’dir.
CEVAP: E) V — Harita üzerindeki V noktası (Konya/İç Anadolu güneyi) — jips karstının yaygın olduğu bölge.
Başka sorun varsa yazabilirsin! ![]()
