KPSS Matematik Soruları: Basit Eşitsizlikler Çözümü
Önemli Noktalar
- Eşitsizliklerde sıralama ve işaret ilişkileri kritik rol oynar.
- Çarpanların işaretine göre eşitsizliklerin yönü ve doğruluk durumu değişir.
- Bölme ve çarpma işlemlerinde işaret kontrolü yapılmalıdır.
Soru 15 Çözümü: Eşitsizlikte a, b, c Tam Sayıları
Verilenler:
- a < b < c
- ab - ac < b - c
Amaç: Daima doğru olan a aralığını bulmak.
Adım 1: Eşitsizliği Düzenleme
Tarafları yazalım:
İki tarafı da (b - c) ile karşılaştıralım:
Burada b - c < 0 çünkü b < c, yani b - c negatiftir.
Adım 2: Her İki Tarafı (b - c) ile Bölmek
Eşitsizlikte negatif sayıyla bölünürse eşitsizlik yönü değişir:
Adım 3: a için gereken aralıkları değerlendirme
Elimizdeki diğer bilgi: a < b < c,
Bu nedenle a, b’den küçüktür. Ancak eşitsizlik sonucu a > 1 olması gerekiyor.
Sonuç:
a > 1 daima doğrudur.
Bu nedenle doğru cevap E şıkkı: a > 1.
Soru 16 Çözümü: x < y < 0 Eşitsizliği ve z Aralığı
Verilenler:
- x < y < 0
-
z = \frac{2x - y}{x}
Adım 1: z’yi ifadeye açalım
Adım 2: \frac{y}{x} oranının işaretini ve büyüklüğünü inceleme
- x < y < 0 durumda hem x hem y negatiftir.
- Negatif sayıların büyüklüğünde x < y \Rightarrow |x| > |y|
Yani:
(Bunun sebebi: iki negatif sayının oranı, büyüklüklerine bağlı olarak 1’den büyük olabilir.)
Adım 3: z aralığını bulalım
Burada \frac{y}{x} > 1, yani \frac{y}{x} \in (1, +\infty)
Dolayısıyla:
- \frac{y}{x} \to 1^+ iken z \to 2 - 1 = 1
- \frac{y}{x} \to +\infty iken z \to -\infty
Yani z < 1.
Adım 4: z’nin alt sınırını belirleme
Ancak x < y < 0 aralığında \frac{y}{x} çok büyük olamaz, çünkü y < 0 ve x < y ihlal edilmiyor. Fazla büyüme yok.
En küçük değer ise z için negatif sonsuz olabilir. Ancak seçim şıklarına göre mantıklı aralığı bulalım:
Sonuç:
- z < 1
- Alt sınır için: -1 civarı şıklar arasında
Doğru cevap: E şıkkı -1 < z < 1
Özet Tablo
| Soru | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| 15 | Eşitsizlik ve İşaret Analizi | a > 1 (E şıkkı) |
| 16 | Oran ve Negatif Değerler | -1 < z < 1 (E şıkkı) |
Sık Sorulan Sorular
1. Eşitsizlikte işaret neden önemli?
Çünkü negatif bir sayı ile çarpma veya bölmede eşitsizliğin yönü tersine döner. Bu temel kuraldan sapılmamalıdır.
2. Tam sayı olmasının etkisi nedir?
Tam sayı olması aralıkları daraltabilir ancak bu sorularda daha çok işaret ilişkisi ön plana çıkar.
3. Eşitsizlik ve oran sorularında hangi yöntemler tercih edilir?
Eşitsizliği sadeleştirmek, işaretleri kontrol etmek ve kritik noktaları analiz etmek en etkili yöntemlerdir.
Sonraki Adımlar
İsterseniz bu tür eşitsizlik soruları için özel olarak:
- İşaret analizi ve eşitsizlik çözümleri için örneklerle bir rehber oluşturabilirim.
- Veya daha karmaşık eşitsizlik konularını aşama aşama açıklayan bir içerik hazırlayabilirim.
Size nasıl yardımcı olabilirim?
Tip-15 ve Tip-16 Soruları
Tip-15
a, b ve c tam sayıdır.
a < b < c ve ab - ac < b - c olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi daima doğrudür?
A) a < -1
B) a < 1
C) 0 < a < 1
D) a > -1
E) a > 1
Tip-16
x < y < 0 eşitsizliği veriliyor.
olduğuna göre, $z$’nin aralığı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0 < z < 1
B) 1 < z
C) 1 < z < 2
D) 2 < z < 3
E) -1 < z < 1
Temel Noktalar
- Bir eşitsizlik negatif bir sayıya bölündüğünde işaret yön değiştirir.
- b<c\implies b-c<0, bu nedenle Tip-15’te bölme işlemi eşitsizliği tersine çevirir.
- İki negatif sayının bölümü pozitiftir; x<y<0\implies 0<\frac{y}{x}<1.
İçindekiler
Tip-15 Çözümü
Verilen:
Sağ taraftaki fark b-c pozitif değil, çünkü b<c\implies b-c<0.
Eşitsizliği b-c ile bölersek işaret tersine döner:
Bu sonuca göre doğru seçenek E şıkkı (a>1) olur.
Tip-16 Çözümü
Başlangıçta x<y<0 olduğundan x ve y negatiftir.
Negatif bölü negatif pozitif olduğundan
Dolayısıyla doğru seçenek C şıkkı (1 < z < 2) olur.
Özet Tablosu
| Soru | Doğru Seçenek |
|---|---|
| Tip-15 | E) a > 1 |
| Tip-16 | C) 1 < z < 2 |
SSS
S1: Eşitsizlikte hangi durumda işaret değişir?
C: Sadece bölen negatifse işaret ters yönlü olur.
S2: Niçin b-c<0 kabul ediyoruz?
C: Çünkü b<c ifadesi b-c değerinin negatif olduğunu gösterir.
S3: x<y<0 iken niçin 0<\frac{y}{x}<1 olur?
C: İki negatif sayının bölümü pozitif, ayrıca |y|<|x| olduğu için bölüm 1’den küçüktür.
S4: Tip-16’da z=\frac{2x-y}{x} nasıl sadeleşti?
C: 2x/x=2 ve -y/x terimi ayrı alınarak 2-\frac{y}{x} formuna ulaşılır.
Bu eşitsizlik problemleri ilginizi çekti mi? Farklı değerlerle yeni örnekler çözmemi ister misiniz?
@Ahmet_Yasin1
