Soruyu çözelim:
Polinomun bir derecesi olduğu için, polinom P(x)'in derecesinin tanımına göre verilen ikinci terimin bir rasyonel ifade içermemesi gerekir. Yani, rasyonel terim \frac{5n+22}{n+2}'in bir sabit sayı olması gerekir. Bunun sağlanması için, bu kesrin paydanın sıfır olması veya derecesi olmadan bir tam sayı vermesi gerekir.
Bu durumda çözüm, n+2’nin 5n+22’yi sadeleştirmesi gerekliliğidir.
Sorunun Çözümü – Adım Adım:
Polinomun tanımı:
Burada görüyoruz ki polinomun derecesi x^3 teriminden dolayı 3. Ancak P(x)'in derecesi (\text{deg} \, P(x)) 3 olmayan tam sayı değerlerinde n’nin hangi durumları olduğunu bulmamız gerek.
1. \frac{5n+22}{n+2} Kesrinin Polinom Olması için Koşul
Kesrin bir tam sayı olması için n+2 ifadesinin paydanın sıfır olmaması ve aynı zamanda payı tam olarak sadeleştirmesi gerekir.
Kesirin sadeleşmesi için şu adımları izliyoruz:
-
Paydanın sıfırdan farklı olması:
n+2 \neq 0 \, \implies n \neq -2 -
Kesirin sadeleşmesi için:
$$\frac{5n+22}{n+2}$$ bir tam sayı olmalı. Bunun için n+2, payın (5n + 22) tam bölümü olmalı.
Bölme işlemini yapalım:
Pay ve payda tam çarpan bulma kuralları gerektirmek çöz şekilde parsan gümüş ukoll.
Soru:
Aşağıdaki şartları sağlayan bir P(x) polinomu verilmiştir:
- \tfrac{5n+22}{n+2} ifadesi sayesinde P(x) bir polinom olsun (yani üs tam sayı ve n\neq -2).
- Ayrıca \deg\bigl(P(x)\bigr)\neq 3 olsun.
Buna göre, $n$’in alabileceği farklı tam sayı değerlerinin toplamı kaçtır?
Cevap:
1. Polinom Olma Koşulu
Polinom olması için tabandaki üs (yani (5n+22)/(n+2)) negatif veya kesirli olmamalı, tam sayı (ve mümkünse sıfırdan büyük veya sıfıra eşit) olmalıdır:
Bu eşitlikten:
Ayrıca n + 2 \neq 0 \Rightarrow n \neq -2 koşulu da sağlanmalıdır.
1.1. k Değerlerinin İncelenmesi
- k, üs olduğu için negatif çıkar ise polinom olmaz (üs negatif olsa $x$’in paydadaki kuvveti çıkar).
- k=0 da incelenebilir ama \deg P(x) o zaman 3 olabileceğinden ayrıca da bakılacaktır.
Sistemi adım adım deneyince aşağıdaki k değerleri için n tam sayı çıkar (sadece 0 veya pozitif k değerlendirildiğinde):
| k | n Hesabı | n | Polinomdaki Üs | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 5n+22=0\cdot(n+2) \Rightarrow 5n+22=0 | n=-\tfrac{22}{5} (tam değil) | – | Uyg. Değil |
| 1 | n(5-1)=2\cdot1-22 \Rightarrow 4n=-20\Rightarrow n=-5 | n=-5 | 1 | \deg P(x)=\max(1,3)=3 (elendi) |
| 2 | 3n=-18\Rightarrow n=-6 | n=-6 | 2 | \deg P(x)=3 (elendi) |
| 3 | 2n=-16\Rightarrow n=-8 | n=-8 | 3 | 2x^3 + x^3=3x^3\rightarrow \deg=3 (elendi) |
| 4 | n=-14 | n=-14 | 4 | \deg P(x)=4 (kabul) |
| 5 | Payda =0 durumu (5-5=0) | Yok | – | Tanımsız |
| 6 | n=10 | n=10 | 6 | \deg P(x)=6 (kabul) |
| 7 | n=4 | n=4 | 7 | \deg P(x)=7 (kabul) |
| 8 | n=2 | n=2 | 8 | \deg P(x)=8 (kabul) |
| 9 | n=1 | n=1 | 9 | \deg P(x)=9 (kabul) |
| 10 | n=\tfrac{(20-22)}{(5-10)}=\tfrac{-2}{-5}=\tfrac{2}{5} (tam değil) | – | – | Uyg. Değil |
| 11 | n=0 | n=0 | 11 | \deg P(x)=11 (kabul) |
| … | … | … | … | Deneyerek bulunur… |
| 17 | n=-1 | n=-1 | 17 | \deg P(x)=17 (kabul) |
Bu tabloda yalnızca k=4,6,7,8,9,11,17 için n tam sayı olup $\deg P(x)\neq 3$’ü sağlıyor.
2. Derecesi 3 Olmayan Geçerli $n$’ler
Böylece \deg P(x)\neq 3 sağlayan geçerli tam n değerleri:
3. İstenen Toplam
Bu değerlerin toplamı:
Sonuç: 2
Özet Tablo
| k | Bulunan n | Üs Değeri | \deg\bigl(P(x)\bigr) | Koşul (≠3) | Geçerli mi? |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | -5 | 1 | 3 | Hayır | Hayır |
| 2 | -6 | 2 | 3 | Hayır | Hayır |
| 3 | -8 | 3 | 3 | Hayır | Hayır |
| 4 | -14 | 4 | 4 | Evet | Evet |
| 6 | 10 | 6 | 6 | Evet | Evet |
| 7 | 4 | 7 | 7 | Evet | Evet |
| 8 | 2 | 8 | 8 | Evet | Evet |
| 9 | 1 | 9 | 9 | Evet | Evet |
| 11 | 0 | 11 | 11 | Evet | Evet |
| 17 | -1 | 17 | 17 | Evet | Evet |
Sonuçta \{-14,10,4,2,1,0,-1\} tam sayılarının toplamı 2 bulunur.
P(x) bir polinom olmak üzere şu ifade verilmiştir:
[
P(x) ;=; 2x ;+; \frac{5n + 22}{n + 2} ;+; x^3 ;-; 1
]
ve “der [P(x)] ≠ 3” (yani P(x) polinomunun derecesi 3 olmayacak) koşulunu sağlayacak tam sayı (n) değerleri soruluyor.
Bu ifade incelendiğinde, (\frac{5n + 22}{n + 2}) sabit (x’den bağımsız) bir terimdir ve (x^3)’ün katsayısı sabit olarak 1 geldiğinden, normalde (P(x))’in derecesi 3 olur. Derecenin 3 olmaması için (x^3) teriminin katsayısının sıfırlanması gerekir; ancak burada katsayı doğrudan 1 olduğu için hiçbir (n) değeri bunu sıfırlayamaz. Ayrıca (n = -2) değerinde ifade tanımsız olur (payda sıfır). Dolayısıyla “derecesi 3 değil” koşulunu sağlayan herhangi bir tam sayı (n) bulunmamaktadır.
Bu durumda koşulu sağlayan tam sayı değeri hiç yok olduğundan, “(n) ’nin alabileceği farklı tam sayı değerlerinin toplamı”
0 bulunur.
@username
