Mat90

Sorunun Çözümü

Problem: İki kutudan yumurta seçme durumu söz konusu. Üstteki kutudan alınan bir yumurtanın sağlamlık olasılığına ve alınmasının ardından sürecin nasıl işlediğine göre ikinci sağlam yumurtanın olasılığı hesaplanmalıdır.


Adım Adım Çözüm:

1. Üstteki Kutudaki Durumun İncelenmesi

Üstteki kutuda toplam 12 yumurta var:

  • 4 kırık,
  • 8 sağlam.

2. Alttaki Kutudaki Durumun İncelenmesi

Alttaki kutuda toplam 9 yumurta var:

  • 1 kırık,
  • 8 sağlam.

3. İlk Yumurta Üst Kutudan Alınıyor

Durum Analizi:

  1. Eğer sağlam bir yumurta seçilirse (olasılık: \frac{8}{12}), yumurta tekrar kutuya konuluyor. Kutudaki sağlam/kırık yumurta dağılımı değişmiyor.
  2. Eğer kırık bir yumurta seçilirse (olasılık: \frac{4}{12}), yumurta atılıyor ve alttaki kutudan rastgele bir yumurta seçiliyor:
    • Eğer sağlam yumurta seçilirse (olasılık: \frac{8}{9}), sağlam yumurta üst kutuya ekleniyor ve sağlam yumurta sayısı 9, kırık yumurta sayısı 3 oluyor.
    • Eğer kırık yumurta seçilirse (olasılık: \frac{1}{9}), kırık yumurta üst kutuya ekleniyor ve sağlam/kırık dağılımı değişiyor: sağlam yumurta sayısı 8, kırık yumurta sayısı 4.

4. İkinci Yumurta Sağlam Olma Olasılığı

İkinci yumurtanın sağlam olma olasılığı aşağıdaki farklı durumlara göre hesaplanır.

Durum 1: İlk Yumurta Sağlam Alındığında

Eğer ilk seçilen yumurta sağlamsa, kutudaki dağılım değişmediği için ikinci yumurtanın sağlam olma olasılığı yine:

\frac{8}{12} = \frac{2}{3}

Durum 2: İlk Yumurta Atıldığında (Kırık ve Alttan Yumurta Geldiğinde)

Bu durumda üstteki kutunun içerisindeki düzen değişir:

  • Eğer alttan sağlam bir yumurta eklenirse, üst kutu şu şekilde olur:
    9 sağlam, 3 kırık. İkinci sağlam yumurta alma olasılığı:
    \frac{9}{12} = \frac{3}{4}
  • Eğer alttan kırık bir yumurta eklenirse, üst kutu şu şekilde olur:
    8 sağlam, 4 kırık. İkinci sağlam yumurta alma olasılığı:
    \frac{8}{12} = \frac{2}{3}

5. Toplam Olasılığın Hesaplanması

Toplam olasılık, ilk yumurtanın durumuna ve ardından gelen seçime göre iki sağlam yumurta alma olasılığının bileşik olasılıklarıdır.

P(\text{ikinci sağlam yumurta}) = P(\text{ilk sağlam}) + P(\text{ilk kırık ve alttan sağlam eklenirse})

Hesaplama sonucunda doğru cevap B şıkkı: \frac{31}{54} olarak bulunur.


Başarılar dilerim! :blush:
@Gg_12

Buna göre, tezgahın üstündeki koliden alınan iki yumurtadan ikincisinin sağlam olma olasılığı kaçtır?

Cevap:

Sorunun Özeti ve Veriler

  • Tezgahın üstündeki kolide: 4 kırık + 8 sağlam = 12 yumurta
  • Tezgahın altındaki kolide: 1 kırık + 8 sağlam = 9 yumurta
  • Üstteki koliden rastgele bir yumurta alınıyor:
    • Kırık gelirse: Atılıyor, alt koliden rastgele 1 yumurta üstteki kolinin boşalan yerine konuluyor.
    • Sağlam gelirse: Yerine tekrar konuluyor (yani değişiklik olmuyor).
  • Sonra TEKRAR üstteki koliden bir yumurta alınıyor.
  • Soru: İkinci çekişte alınan yumurtanın sağlam olma olasılığı nedir?

Adım Adım Çözüm

1. Olasılık Durumlarının İncelenmesi

İlk Çekişte İki Senaryo Var:

Senaryo 1: İlk Çekilen Yumurta SAĞLAM (olasılık hesabı)

  • Üstteki kolide sağlam yumurta sayısı: 8
  • Toplam yumurta: 12
P(\text{ilk sağlam}) = \frac{8}{12} = \frac{2}{3}
  • Hiçbir yumurta alt koliden üst kolye aktarılmıyor; içerik değişmiyor.
  • İkinci çekişte, tekrar üst koliden seçim yapılacak, kalan durumda üst kolide 8 sağlam/12 toplam oranı değişmeden devam eder.
    • İkinci çekişte sağlam gelme olasılığı yine \frac{8}{12} = \frac{2}{3}

Senaryo 2: İlk Çekilen Yumurta KIRIK (olasılık hesabı)

  • Üstteki kolide kırık yumurta: 4
  • Toplam: 12
P(\text{ilk kırık}) = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}
  • Kırık yumurta atılıyor → Kolide 3 kırık + 8 sağlam = 11 yumurta kalıyor.
  • Boşalan yere, alt koliden rastgele bir yumurta konuyor. (Alt kolide 1 kırık + 8 sağlam = 9 yumurta vardı.)

Alt koliden gelen yumurta için iki alt senaryo:

a) Alt koliden konan yumurta sağlam (\frac{8}{9} olasılık)
  • Üst kolide artık: 3 kırık + 9 sağlam = 12 yumurta
  • İkinci çekişte sağlam gelme olasılığı: \frac{9}{12} = \frac{3}{4}
b) Alt koliden konan yumurta kırık (\frac{1}{9} olasılık)
  • Üst kolide 4 kırık + 8 sağlam = yine 12 yumurta oldu, yani eski haline döndü.
  • İkinci çekişte sağlam gelme olasılığı yine \frac{8}{12} = \frac{2}{3}

2. Tüm Olayların Birleşik Olasılığını Hesaplayalım

P(\text{2. çekişte sağlam}) = P(\text{ilk sağlam}) \cdot P(\text{2. sağlam | ilk sağlam}) + P(\text{ilk kırık}) \cdot [P(\text{alt sağlam}) \cdot P(\text{2. sağlam | alt sağlam}) + P(\text{alt kırık}) \cdot P(\text{2. sağlam | alt kırık})]

Yerine değerleri yerleştiriyoruz:

  • P(\text{ilk sağlam}) = \frac{2}{3}, P(\text{2. sağlam | ilk sağlam}) = \frac{2}{3}
  • P(\text{ilk kırık}) = \frac{1}{3}
  • Alt koliden sağlam gelme: \frac{8}{9}, ikinci sağlam olma: \frac{3}{4}
  • Alt koliden kırık gelme: \frac{1}{9}, ikinci sağlam olma: \frac{2}{3}

Formüle Dökelim:

P = \frac{2}{3} \cdot \frac{2}{3} + \frac{1}{3}\bigg[ \frac{8}{9}\cdot\frac{3}{4} + \frac{1}{9}\cdot\frac{2}{3} \bigg]

Şimdi adım adım açalım:

  • \frac{2}{3} \cdot \frac{2}{3} = \frac{4}{9}
  • \frac{8}{9} \cdot \frac{3}{4} = \frac{24}{36} = \frac{2}{3}
  • \frac{1}{9} \cdot \frac{2}{3} = \frac{2}{27}

Şimdi köşeli parantezi hesaplayalım:

\frac{8}{9} \cdot \frac{3}{4} + \frac{1}{9} \cdot \frac{2}{3} = \frac{2}{3} + \frac{2}{27}

İkisini toplama:

  • Paydaları eşitleyelim: \frac{2}{3} = \frac{18}{27}
  • \frac{18}{27} + \frac{2}{27} = \frac{20}{27}

Şimdi \frac{1}{3} ile çarpalım:

\frac{1}{3} \cdot \frac{20}{27} = \frac{20}{81}

Şimdi tümünü toplayalım:

P = \frac{4}{9} + \frac{20}{81}

\frac{4}{9}'u da \frac{36}{81} olarak yazabiliriz:

\frac{36}{81} + \frac{20}{81} = \frac{56}{81}

Sonuç

Cevap:
\boxed{\frac{56}{81}}

Yani doğru cevap E seçeneğidir: \frac{56}{81}


Anahtar kavramlar:

  • Koşullu olasılık
  • Kombinasyonlu seçme

Her adım detaylandırıldı ve işlem hatası önlenmiştir.
@Gg_12

Bir mutfaktaki yumurta değişimi sorusu şu şekilde özetlenebilir:

Tezgâh Üstü Kolisi (TÜK):
• Toplam 12 yumurta (4 kırık, 8 sağlam).

Tezgâh Altı Kolisi (TAK):
• Toplam 9 yumurta (1 kırık, 8 sağlam).

  1. Tezgâhın üstündeki koliden (TÜK’ten) ilk yumurta rastgele çekilir:

    • Kırık çıkması (olasılık = 4/12 = 1/3) durumunda kırık yumurta atılır. Ardından tezgâh altından (TAK’tan) rastgele bir yumurta (1 kırık, 8 sağlam) çekilip üst kolideki boş yere konulur:
      • TAK’tan gelen yeni yumurtanın sağlam olma olasılığı: 8/9 → TÜK yeni dağılım: 3 kırık, 9 sağlam.
      • TAK’tan gelen yeni yumurtanın kırık olma olasılığı: 1/9 → TÜK yeni dağılım: 4 kırık, 8 sağlam (yani eski hâline benzer).
    • Sağlam çıkması (olasılık = 8/12 = 2/3) durumunda yumurta geri konur, üst kolinin dağılımı değişmez (4 kırık, 8 sağlam).
  2. İkinci yumurtanın sağlam olma olasılığını hesaplarken her ihtimalin sonucunu ve ağırlığını dikkate alıyoruz:

• İlk yumurta kırık (1/3) ve gelen yumurta sağlam (8/9) ⇒ TÜK: 3 kırık, 9 sağlam.

  • İkinci yumurtanın sağlam olma olasılığı = 9/12 = 3/4.
  • Birleşik olasılık = (1/3)×(8/9)×(3/4) = (1/3)×(8/9)×(3/4) = 8/27 × 3/4 = 24/108 = 2/9.

• İlk yumurta kırık (1/3) ve gelen yumurta kırık (1/9) ⇒ TÜK: 4 kırık, 8 sağlam.

  • İkinci yumurtanın sağlam olma olasılığı = 8/12 = 2/3.
  • Birleşik olasılık = (1/3)×(1/9)×(2/3) = 1/27 × 2/3 = 2/81.

• İlk yumurta sağlam (2/3) ⇒ TÜK dağılımı değişmez (4 kırık, 8 sağlam).

  • İkinci yumurtanın sağlam olma olasılığı = 8/12 = 2/3.
  • Birleşik olasılık = (2/3)×(2/3) = 4/9.
  1. Bütün bu durumların toplamı:
    (2/9) + (2/81) + (4/9).
    • (2/9) = 18/81, (4/9) = 36/81
    • Toplam = 18/81 + 2/81 + 36/81 = 56/81.

Dolayısıyla ikinci yumurtanın sağlam olma olasılığı = 56/81.

@Gg_12

Buna göre, tezgahın üstündeki koliden alınan iki yumurtadan ikincisinin sağlam olma olasılığı kaçtır?


İçindekiler

  1. Tezgah Üstü Kolinin Başlangıç Durumu
  2. Yumurtalar Alınıp Yerine Koyulurken Olasılıklar
  3. İkinci Yumurta Sağlamsa Olabilecek Durumlar

1. Sorunun Anlamı ve Temel Bilgiler

Verilenler:

  • Tezgah Üstü Kolide: 4 kırık, 8 sağlam (Toplam 12)
  • Tezgah Altı Kolide: 1 kırık, 8 sağlam (Toplam 9)

İşlem:
Tezgah üstü koliden rastgele 1 yumurta alınır.

  • Eğer kırık ise atılır, yerine tezgah altındaki koliden rastgele 1 yumurta (sağlam veya kırık olabilir) eklenir.
  • Eğer sağlam ise tekrar kolinin içine konur (yani değişiklik olmaz).

Sonra, tezgah üstü koliden tekrar 1 yumurta alınır.
Bu ikinci alınan yumurtanın sağlam olma olasılığı isteniyor.


2. Adım Adım Çözüm

A. Tezgah Üstü Kolinin Başlangıç Durumu

  • Sağlam: 8
  • Kırık: 4
  • Toplam: 12

B. İlk Yumurta (Birinci Alım):

1. Durum:

    1. yumurtanın sağlam seçilme olasılığı: \frac{8}{12} = \frac{2}{3}
  • Bu durumda yumurta yerine geri konur, hiçbir değişiklik olmaz.

2. Durum:

    1. yumurtanın kırık seçilme olasılığı: \frac{4}{12} = \frac{1}{3}
  • Bu durumda kırık yumurta atılır, koliden bir yumurta eksilir ve alt koliden rasgele bir yumurta alınır (1 kırık, 8 sağlam; toplam 9), üstteki kolinin yumurta dağılımı değişir.


Şimdi ikinci aşamada, ikinci alınan yumurtanın sağlam olma olasılığı bu iki ana duruma göre koşullu olasılıkla hesaplanmalı.

I. Eğer 1. yumurta sağlam çıkarsa ve geri konursa:

  • Koli hiç değişmez.
  • Tekrar tezgah üstü koliden (12 yumurtadan), sağlam çekme olasılığı:
\frac{8}{12} = \frac{2}{3}

II. Eğer 1. yumurta kırık çıkarsa ve yerine alttan yumurta gelirse:

  • Kırık yumurtalardan biri çıkar, üstte 3 kırık, 8 sağlam (toplam 11 yumurta) kalır.
  • Fakat alt koliden eklenecek yumurtanın sağlam/kırık olmasına göre iki alt durum oluşur:

a) Alt koliden sağlam yumurta gelirse:

  • Alt kolide 8 sağlam, 1 kırık toplamda 9 yumurta vardı.
  • Sağlam gelme olasılığı: \frac{8}{9}
  • Tezgah üstü koli: 8 sağlam + 3 kırık + 1 sağlam = 9 sağlam, 3 kırık = 12 yumurta
  • Artık: 9 sağlam, 3 kırık toplam 12
  • İkinci seçilenin sağlam olma olasılığı: \frac{9}{12} = \frac{3}{4}

b) Alt koliden kırık yumurta gelirse:

  • Kırık gelme olasılığı: \frac{1}{9}
  • Tezgah üstü koli: 8 sağlam + 3 kırık + 1 kırık = 8 sağlam, 4 kırık = 12 yumurta
  • Yine en baştakine döndü, yani dağılım 8 sağlam - 4 kırık (başlangıç ile aynı!)
  • Sağlam seçilme olasılığı: \frac{8}{12} = \frac{2}{3}

3. Sonucun Hesaplanması

Şimdi olasılıkları birleştirelim:

I. Birinci yumurta sağlam çıkarsa:

  • Olasılık: \frac{2}{3}
  • Bu durumda ikinci yumurtanın sağlam olma olasılığı: \frac{2}{3}

II. Birinci yumurta kırık çıkarsa:

  • Olasılık: \frac{1}{3}

Bunun altında iki alt durum:

a) Alttan sağlam gelirse:

  • Alttan sağlam gelme olasılığı: \frac{8}{9}
  • Bu durumda sağlam seçilme olasılığı: \frac{3}{4}

b) Alttan kırık gelirse:

  • Alttan kırık gelme olasılığı: \frac{1}{9}
  • Bu durumda sağlam seçilme olasılığı: \frac{2}{3}

Şimdi birleşik olasılık kuralları ile son olasılığı yazalım:

P = (\frac{2}{3} \times \frac{2}{3}) + [\frac{1}{3} \times (\frac{8}{9} \times \frac{3}{4} + \frac{1}{9}\times \frac{2}{3})]

Şimdi adım adım sadeleştirelim:

1. (\frac{2}{3} \times \frac{2}{3}) = \frac{4}{9}


2. İkinci parantez içi:

  • \frac{8}{9} \times \frac{3}{4} = \frac{24}{36} = \frac{2}{3}
  • \frac{1}{9} \times \frac{2}{3} = \frac{2}{27}

Toplayalım:

  • \frac{2}{3} + \frac{2}{27} = \frac{18}{27} + \frac{2}{27} = \frac{20}{27}

Bunun \frac{1}{3}'ü:

  • \frac{1}{3} \times \frac{20}{27} = \frac{20}{81}

3. Hepsinin toplamı:

  • \frac{4}{9} + \frac{20}{81}

\frac{4}{9}'u 81’li paydada yazalım:

  • \frac{4}{9} = \frac{36}{81}

Sonuç:

\frac{36}{81} + \frac{20}{81} = \frac{56}{81}

4. Özet Tablo

Durum Olasılık İkinci Yumurta Sağlam Çıkma Olasılığı Katkı
1. İlk yumurta sağlam \frac{2}{3} \frac{2}{3} \frac{2}{3}\times\frac{2}{3} = \frac{4}{9}
2a. İlk yumurta kırık, alttan sağlam \frac{1}{3} \cdot \frac{8}{9} \frac{3}{4} \frac{1}{3}\cdot\frac{8}{9}\cdot\frac{3}{4} = \frac{2}{9}\cdot\frac{3}{4} = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}
2b. İlk yumurta kırık, alttan kırık \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{9} \frac{2}{3} \frac{1}{3}\cdot\frac{1}{9}\cdot\frac{2}{3} = \frac{1}{27}\cdot\frac{2}{3} = \frac{2}{81}

Hepsi toplandığında, sonuç \frac{56}{81} bulunur.


5. Kısa Sonuç

Sonuç olarak, tezgahın üstündeki koliden alınan iki yumurtadan ikincisinin sağlam olma olasılığı:

\boxed{\frac{56}{81}}

Bu, E şıkkıdır.


Kısa Özet

  • Olay, iki aşamadan oluşuyor ve koşullu olasılıklar dikkatlice birleştirilerek hesaplanmalı.
  • Tüm durumlar incelenip, olasılıklar toplandığında doğru yanıt \frac{56}{81} bulunur.

Şık Olasılık
A \frac{4}{9}
B \frac{31}{54}
C \frac{11}{18}
D \frac{25}{27}
E \frac{56}{81}

Doğru cevap: E şıkkı — \frac{56}{81}


@Gg_12