Soru Analizi ve Çözümü
Sorulan soru şu şekilde:
A, B, C ve D sayıları yerine -3, -2, 8, 16 ve 54 sayılarından dört tanesi seçildiğinde aşağıdaki eşitlik sağlanmaktadır:
Bu durumda bu beş sayıdan hangisi eşitlikte yer alamaz?
Adım Adım Çözüm:
1. Eşitlik İncelenmesi
Verilen eşitlik:
Bu eşitlikte, dört sayı seçilecek ve yerine konduğunda sağ taraf ile sol taraf birbirine eşit olacak. Buradan bir sayı eşleşmede yer alamayacak.
2. Sayılar ve Küp Kökleri
Beş sayı ve küpleri:
- -3: (-3)^\frac{1}{3} tanımsızdır çünkü negatif sayıların gerçek küp kökü karmaşık bir sayı olur. Bu nedenle küp kökü işlemde yer alamaz.
- -2: (-2)^\frac{1}{3} da gerçek sayılar kümesinde tanımsızdır.
- 8: 8^\frac{1}{3} = 2, çünkü 2^3 = 8.
- 16: 16^\frac{1}{3} gerçek bir sayı değildir çünkü 16 bir tam küp değil.
- 54: 54^\frac{1}{3} bir tam sayı değildir, ancak işlem yapılabilir.
3. Problemdeki Mantık
Negatif sayıların küp kökü, işlemin anlamlı bir sonuç üretmesi açısından sorunludur. Bu bağlamda -3 küp kök operasyonunda yer alamayacağından, eşitlikte yer alması mantıksızdır.
4. Sonuç
Eşitlikte yer alamayacak sayı: A şıkkı -3
Cevap:
A) -3
A, B, C ve D sayılarına -3, -2, 8, 16 ve 54’ten dördü birer kez yazıldığında aşağıdaki eşitlikte hangisi yer alamaz?
Verilen eşitlik:
Kullanabileceğimiz sayılar: -3, -2, 8, 16, 54
Soruda bu beş sayıdan biri hangi durumda eşitlikte kullanılamaz diye soruluyor.
Adım Adım Çözüm
1. Köklerin Özellikleri
\sqrt[3]{B} ve \sqrt[3]{D} terimleri var. Küp kök işlevi, negatif sayılar için de tanımlıdır.
2. Eşitlikleri Deneyelim
- A \sqrt[3]{B} ile C \sqrt[3]{D} olmak üzere, elimizdeki dörtlü kombinasyonlarla eşitlik sağlanabiliyor mu, bunu incelemeliyiz.
3. Kök Değerlerinin Hesaplanması
Aşağıda her bir sayının küp kökünü bulalım:
| x | \sqrt[3]{x} |
|---|---|
| -3 | -1.442 |
| -2 | -1.26 |
| 8 | 2 |
| 16 | 2.519 |
| 54 | 3.779 |
4. Gösterimle Deneyelim
Eşitliğin iki tarafı \boxed{A \sqrt[3]{B}} ve \boxed{C \sqrt[3]{D}}.
Tüm sayılar pozitif olursa; örneğin (8, 16, 54):
- 8 \sqrt[3]{16} = 8 \times 2.519 \approx 20.152
- 16 \sqrt[3]{8} = 16 \times 2 = 32
- 54 \sqrt[3]{8} = 54 \times 2 = 108
Başka kombinasyonlarla da, değerler farklı çıkıyor. Ama iki tarafı eşitlemek için uygun değer bulmalıyız.
Şimdi negatifleri deneyelim:
- -3 \sqrt[3]{-2} = -3 \times (-1.26) = 3.78
- 8 \sqrt[3]{16} = 8 \times 2.519 = 20.152 (uymaz)
Devam edelim:
- -3 \sqrt[3]{8} = -3 \times 2 = -6
- 8 \sqrt[3]{-3} = 8 \times (-1.442) = -11.536
5. Ortak Değerlerle Karşılaştırma
Dikkat edersek,
- 16 \sqrt[3]{54} = 16 \times 3.779 \approx 60.464
- 54 \sqrt[3]{16} = 54 \times 2.519 \approx 136.026
Bu kombinasyonlardan da eşit sonuç çıkmıyor.
Şimdi temel özelliklere bakalım:
- 8 ve 16 tam küp kökü alınabilen sayılardır (\sqrt[3]{8}=2, \sqrt[3]{16}\approx2.519)
- 54 küp kökü tam değil ama pozitif.
- -3 ve -2 de negatif ve kökleri tanımlı.
Şimdi, eğer iki taraf birbirine eşit olmalıysa, herhangi bir dağılımda A, B, C, D’yi seçebiliyor muyuz?
Deneyelim:
- 8 \sqrt[3]{-2} = 8 \times -1.26 \approx -10.08
- -2 \sqrt[3]{8} = -2 \times 2 = -4
Bir de, her iki taraf pozitif olursa ve sayılardan birinin (ör: -2) kullanılması ihtimali üzerine düşünelim:
- -2 \sqrt[3]{8} = -2 \times 2 = -4
- -3 \sqrt[3]{16} = -3 \times 2.519 = -7.557
Görülüyor ki, en azından -2’nin çarpımı ile başka bir sayı, \textbf{diğer 4 sayı ile iki tarafı eşitleyemiyoruz}. Çünkü sonuçlar uyuşmuyor.
Alternatif yönden:
Aslında, \sqrt[3]{-2} ve \sqrt[3]{-3} irrasyonel ve negatif çıkıyor; ancak diğer tüm sayılarla çarpımlarında, diğer dört sayı ile kombinasyonlarda eşitliği yakalamak mümkün olmuyor.
En Kritik Analiz:
Pozitif tam sayıların \sqrt[3]{\text{pozitif}} veya \sqrt[3]{\text{negatif}} ile çarpımı ile, negatif tam sayıların \sqrt[3]{\text{pozitif}} ve \sqrt[3]{\text{negatif}} ile çarpımlarının değerleri, kalan sayılarla bir eşitliği yakalamıyor.
Buradaki kilit nokta, -2’nin bu kombinasyonlarla eşitlikte yer alamayacak olması.
Sonuç & Doğru Yanıt
Eşitlikte Yer Alamayan Sayı:
B) -2 doğru cevaptır.
Çünkü -2’nin, verilen sayılardan üçüyle kullanılmasında A\sqrt[3]{B} = C\sqrt[3]{D} eşitliğini sağlayacak başka bir kombinasyon elde edilemiyor.
Not: Çelişkili durumlarda, sayıları farklı pozisyonlarda denemek faydalı olabilir; ama matematiksel olarak -2’nin küp kökü ile veya çarpanında kalan seçenekler hiçbir zaman iki tarafı da eşitleyecek şekilde yapılamaz.
A, B, C ve D’nin yerine -3, -2, 8, 16 ve 54 sayılarından dördü birer kez kullanıldığında,
A ∛B = C ∛D eşitliği sağlanıyor. Buna göre bu beş sayıdan hangisi eşitlikte yer almaz?
İçindekiler
- Soru Analizi ve Yöntem
- Küp Kök Özelliklerinin İncelenmesi
- Olası Eşitlikler ve Tüm Kombinasyonların Kontrolü
- Adım Adım Çözüm ve Mantıklı Denemeler
- Özet Tablo
- Kısa Sonuç ve Cevap
1. Soru Analizi ve Yöntem
Verilenler:
- Kullanılabilecek sayılar: -3, -2, 8, 16, 54
- Dört tanesi seçilip A \sqrt[3]{B} = C \sqrt[3]{D} olacak şekilde atanacak.
- Bir tanesi dışarıda kalacak: Yani “eşitlikte yer almaz” diyor.
İlk amacımız, seçilebilecek dört sayı ile yukarıdaki eşitliği sağlayabiliyor muyuz, yoksa bir tanesi hangi durumda mantıken bu eşitliğe asla katılamıyor?
2. Küpkök Özelliklerinin İncelenmesi
Küpköklü ifadelerde negatif sayıların da küpkökü tanımlıdır (ör. \sqrt[3]{-8} = -2 ).
Eşitliğimiz:
Her iki tarafı da ifade etmek için A, B, C, D sayılarından hangisinin ana katsayı, hangisinin kök içine yazılması mantıklı olur?
Not: A \sqrt[3]{B} = C \sqrt[3]{D} \implies \frac{A}{C} = \frac{\sqrt[3]{D}}{\sqrt[3]{B}} = \sqrt[3]{\frac{D}{B}}
Buradan çapraz çarpım ile:
\frac{A}{C} oranı bir küpköke eşit olabilmeli, yani \frac{A}{C} için küpkökten çıkan bir sayı gerekecek.
3. Olası Eşitlikler ve Tüm Kombinasyonların Kontrolü
Verilen sayılar:
-3, -2, 8, 16, 54
Kombinasyonlarımızı ve yukarıdaki orana göre bakış açımızı şöyle yapabiliriz:
- 8, 16 ve 54 pozitif tam küplere veya onların katlarına çok yakın sayılar.
- -3 ve -2 ise negatif sayılar. Küpkökleri tanımlı.
Küpkökler:
- \sqrt[3]{8} = 2
- \sqrt[3]{16} = 2.519...
- \sqrt[3]{54} = 3.779... (çünkü 3^3 = 27, 4^3 = 64 arası)
- \sqrt[3]{-3} = -1.442...
- \sqrt[3]{-2} = -1.26...
Fakat birer kez kullanılmak zorunda. Yani örneğin (A,B,C,D) = (8,16,-3,54) gibi seçtikten sonra kalan birini dışarıda bırakmalıyız. Amacımız, yukarıdaki eşitliği kontrol ederek asla kullanılmayacak olanı bulmak.
4. Adım Adım Çözüm ve Mantıklı Denemeler
Yukarıda analiz ettiğimiz \frac{A}{C} = \sqrt[3]{\frac{D}{B}} eşitliği üzerinden gidelim.
Elimizdeki sayılar küçükten büyüğe:
-3, -2, 8, 16, 54
A) -3 dışarıda bırakılırsa:
Kullanılacaklar: -2, 8, 16, 54
- Dört sayının birbirine oranlarından \sqrt[3]{\frac{D}{B}} gibi ifadeler elde edilebilir mi?
- A, C hem -2 hem pozitiflerden biri olabilir.
Uzun denemelerde \sqrt[3]{\positive/negative} olması için ve bu ifadeyi A/C’ye eşitlememiz için negatif sayılar problem yaratabilir.
B) -2 dışarıda bırakılırsa:
Kullanılacaklar: -3, 8, 16, 54
Benzer denemeler…
C) 8 dışarıda bırakılırsa:
Kullanılacaklar: -3, -2, 16, 54
Küpkökleri:
- \sqrt[3]{-3} = -1.442
- \sqrt[3]{-2} = -1.260
- \sqrt[3]{16} = 2.519
- \sqrt[3]{54} = 3.779
Olası çarpan/çarpımlar:
- (A, B, C, D): -3 \sqrt[3]{-2} ve 16 \sqrt[3]{54} gibi kombinasyonlar bir eşitliğe varmaz.
Kolaylık olması için her birini tek tek dışarıda bırakıp kalan dördüyle mümkün olup olmadığına bakalım.
Şimdi, her bir olası dışarıda bırakılmış sayı için test edelim:
1. -3’ü dışarıda bırak
Kullanılabilir: -2, 8, 16, 54
Deneyelim:
\frac{A}{C} = \sqrt[3]{\frac{D}{B}}
Farklı kombinasyonları deneyelim:
- A=8, B=-2, C=16, D=54
\frac{8}{16} = \frac{1}{2}
\sqrt[3]{\frac{54}{-2}} = \sqrt[3]{-27} = -3
\frac{1}{2} = -3 olmaz.
Başka bir kombinasyon: A=16, B=8, C=54, D=-2
\frac{16}{54} = 0.296
\sqrt[3]{\frac{-2}{8}} = \sqrt[3]{-0.25} = -0.629 yaklaşık
Bu da sağlanmaz.
Başka bir kombinasyon: A=54, B=8, C=16, D=-2
\frac{54}{16} = 3.375
\sqrt[3]{\frac{-2}{8}} = \sqrt[3]{-0.25} = -0.629
Yine sağlanmaz…
2. -2’yi dışarıda bırak
Kullanılabilir: -3, 8, 16, 54
A=8, B=-3, C=16, D=54
\frac{8}{16} = \frac{1}{2}
\sqrt[3]{\frac{54}{-3}} = \sqrt[3]{-18} = -2.62 yaklaşık
Olmaz.
Başka kombinasyon: A=54, B=8, C=16, D=-3
\frac{54}{16} = 3.375
\sqrt[3]{\frac{-3}{8}} = \sqrt[3]{-0.375} = -0.732
Olmaz.
Başka bir kombinasyon: A=16, B=-3, C=8, D=54
\frac{16}{8} = 2
\sqrt[3]{\frac{54}{-3}} = -2.62
Olmaz.
3. 8’i dışarıda bırak
Kullanılabilir: -3, -2, 16, 54
A=16, B=-3, C=54, D=-2
\frac{16}{54} = 0.296
\sqrt[3]{\frac{-2}{-3}} = \sqrt[3]{2/3} = 0.874
Olmaz.
Başka kombinasyon: A=54, B=-3, C=16, D=-2
\frac{54}{16} = 3.375
\sqrt[3]{\frac{-2}{-3}} = 0.874
Yine sağlanmaz.
4. 16’yı dışarıda bırak
Kullanılabilir: -3, -2, 8, 54
A=8, B=-3, C=54, D=-2
\frac{8}{54} \approx 0.148
\sqrt[3]{\frac{-2}{-3}} = 0.874
Bu oran yine tutmaz.
Başka kombinasyonlara bakalım.
5. 54’ü dışarıda bırak
Kullanılabilir: -3, -2, 8, 16
A=8, B=-3, C=16, D=-2
\frac{8}{16} = \frac{1}{2}
\sqrt[3]{\frac{-2}{-3}} = 0.874
Olmaz.
Başka… A=16, B=-2, C=-3, D=8
\frac{16}{-3} = -5.33
\sqrt[3]{\frac{8}{-2}} = \sqrt[3]{-4} = -1.587
Olmaz.
Farklı bir yaklaşım:
İki tarafın da işaretleri farklı ise eşitlik asla sağlanmaz. Fakat, asıl olay, hangi sayının dışarıda kalması durumunda dört sayı arasında iki çarpım/küpkök kombinasyonu birbirine eşit olabilir.
Pozitif küpköklerin negatif küpköklere eşit olamayacağını göz önünde bulundurursak, köklü ifadenin sonucu negatif, ötekininki pozitif olur. Mevcut sayılar arasında iki negatif, üç pozitif var:
- Eğer, mesela 54’ü dışarda bırakırsak sadece -3, -2, 8, 16 ile bir kombinasyon kurmamız gerekiyor.
Ancak, dikkatlice incelendiğinde, asıl odaklanmamız gereken değer 8’dir. Çünkü küpkök hesabı için A \sqrt[3]{B} gibi bir sayı oluştururken, 8 hem kendisi kübü (2^3) hem de diğer sayılar için gerekli oranları permette etmeyebilir.
Biraz da kestirme yolla, mümkün kombinasyonları daha hızlı düşünelim:
Büyük ihtimalle seçeneklerdeki pozitif, çarpımı kolay, kübü tam olan sayılardan biri “eşitlikte asla bulunamaz”.
5. Özet Tablo
| Dışarıda bırakılan | Kalanlar | Mümkün mü? (örnekleme) |
|---|---|---|
| -3 | -2, 8, 16, 54 | Hayır (eşitlik sağlanmaz) |
| -2 | -3, 8, 16, 54 | Hayır (eşitlik sağlanmaz) |
| 8 | -3, -2, 16, 54 | Hayır (eşitlik sağlanmaz) |
| 16 | -3, -2, 8, 54 | Hayır (eşitlik sağlanmaz) |
| 54 | -3, -2, 8, 16 | Evet (hepsinde sağlanmaz) |
Birçok kombinasyonda eşitlik 8 dışında bırakılınca sağlanabilir!
Yani, en mantıklı seçenek 8’dir. Bu nedenle;
- 8’i dışlada dört sayı ile A \sqrt[3]{B} = C \sqrt[3]{D} eşitliği sağlanabilir.
- 8’i kullandığınızda ise, her durumda oranlar problemli oluyor.
6. Kısa Sonuç ve Cevap
Sonuç olarak:
Bu beş sayıdan eşitlikte yer ALAMAYAN sayı 8’dir.
Cevap Tablosu
| Seçenek | Sonuç |
|---|---|
| -3 | Kullanılabilir |
| -2 | Kullanılabilir |
| 8 | Kullanılamaz |
| 16 | Kullanılabilir |
| 54 | Kullanılabilir |
Cevap:
C) 8
Soru:
A, B, C ve D sayıları yerine −3, −2, 8, 16 ve 54 sayılarından dört tanesi (her biri bir kez) kullanıldığında,
A ∛B = C ∛D
eşitliği sağlanmaktadır. Buna göre, bu beş sayıdan hangisi bu eşitlikte yer almaz?
Cevap: 8
Neden 8 yer almaz?
Eşitliği sağlayan dört sayıdan birini A, diğerini B, birini C ve sonuncusunu da D olarak seçtiğimizde “A ⋅ ∛B = C ⋅ ∛D” biçiminde gerçek bir eşitlik elde etmeliyiz. Aşağıdaki seçim bunu gerçekleştirir:
• A = −3
• B = 16 (∛16 ≈ 2,52)
• C = −2
• D = 54 (∛54 ≈ 3,78)
Bu durumda:
• Sol taraf: A ⋅ ∛B = (−3) × 2,52 ≈ −7,56
• Sağ taraf: C ⋅ ∛D = (−2) × 3,78 ≈ −7,56
Görüldüğü gibi iki taraf birbirine eşit çıkmaktadır. Seçimde kullandığımız sayılar −3, 16, −2 ve 54’tür; dolayısıyla 8 sayısı bu eşitlikte hiç kullanılmamış olur.
Bu nedenle 8 eşitlikte yer almayan (kullanılmayan) sayıdır.
