Soru Çözümü: İkili (x, y) Hangisi Yazılamaz?
Soruda verilen eşitsizlikler:
- |x - 11| \leq 11
- |2y + 5| < 25
Adım 1: Birinci Eşitsizliği Çözme
|x - 11| \leq 11 eşitsizliğini çözmek için:
Bunu çözerek:
Bu durumda, x değeri 0 ile 22 arasında olmalıdır.
Adım 2: İkinci Eşitsizliği Çözme
|2y + 5| < 25 eşitsizliğini çözmek için:
Bunu çözerek:
Her tarafı 2’ye bölerek:
Bu durumda, y değeri -15 ile 10 arasında olmalıdır.
Adım 3: Seçenekleri İnceleme
Şimdi, verilen (x, y) ikililerinin çözüme uygun olup olmadığını kontrol edelim:
-
A) (-9, 0)
- x = -9 → x \geq 0 olmadığı için bu seçenek uygun değil.
Cevap: A şıkkı.
- x = -9 → x \geq 0 olmadığı için bu seçenek uygun değil.
-
B) (5, -6)
- x = 5: 0 \leq x \leq 22 koşuluna uygun.
- y = -6: -15 < y < 10 koşuluna uygun.
Bu seçenek doğrudur.
-
C) (11, -7)
- x = 11: 0 \leq x \leq 22 koşuluna uygun.
- y = -7: -15 < y < 10 koşuluna uygun.
Bu seçenek doğrudur.
-
D) (8, 2)
- x = 8: 0 \leq x \leq 22 koşuluna uygun.
- y = 2: -15 < y < 10 koşuluna uygun.
Bu seçenek doğrudur.
-
E) (-10, 10)
- x = -10: x \geq 0 olmadığı için bu seçeneği de dışlıyoruz.
Sonuç ve Cevap
Soruda verilen koşulları sağlamayan (x, y) ikilisi A şıkkıdır: (-9, 0).
Bu sayılardan hangisi (x, y) ikililerinden biri olamaz?
Soru Özeti:
Verilen eşitsizlikleri sağlayan (x, y) ikilileri aranıyor:
- |x - 11| \leq 11
- |2y + 5| < 25
Şıklarda verilen ikililerden hangisi yazılamaz yani eşitsizlikleri sağlamaz?
1. |x - 11| \leq 11 Denkleminin Çözümü:
|x-11| \leq 11 olduğuna göre:
- -11 \leq x-11 \leq 11
- -11 + 11 \leq x \leq 11 + 11
- 0 \leq x \leq 22
Yani:
x hiçbir şekilde 0’dan küçük veya 22’den büyük O-L-A-M-A-Z!
2. |2y + 5| < 25 Denkleminin Çözümü:
|2y + 5| < 25 olduğuna göre:
- -25 < 2y+5 < 25
- -25 - 5 < 2y < 25 - 5
- -30 < 2y < 20
- -15 < y < 10
Yani:
y kesinlikle -15’ten büyük ve 10’dan küçük olmalı.
Şıkların Kontrolü
A) (-9,0)
- x = -9 (x \geq 0 olması gerekiyordu!)
Hiç kontrol etmeye gerek yok: -9 < 0
Olamaz.
B) (5, -6)
- 0 \leq 5 \leq 22

- -15 < -6 < 10

Olur.
C) (11, -7)
- 0 \leq 11 \leq 22

- -15 < -7 < 10

Olur.
D) (8, 2)
- 0 \leq 8 \leq 22

- -15 < 2 < 10

Olur.
E) (-10, 10)
- x = -10 (x \geq 0 olması gerekiyordu!)
-10 < 0 olduğu için olamaz. - Ama y = 10, -15 < 10 < 10’da eşitlik yok, 10 KÜÇÜK olmalı, 10 tam sınırda ve dahil DEĞİL!
Yani y=10 da sağlamaz.
Ama cevabı bulmuş olduk! İlk yanlış şık (A) zaten uygunsuz olan ikiliyi veriyor.
Sonuç / Doğru Yanıt
Bu eşitsizlikleri sağlamayan, yazılamayacak ikili:
A) (-9, 0)
Kısa Öz:
- x 0-22 arasında olmalı.
- y -15 ile 10 arasında olmalı (sınırlar dahil değil).
- (-9, 0) ise x < 0 olduğu için hiçbir şekilde yazılamaz.
Seda ve Elanur akıllarından sırasıyla x ve y sayılarını tutuyor. Bu sayılar |x - 11| \leq 11 ve |2y + 5| < 25 eşitsizliklerini sağlamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yazılabilecek (x, y) ikililerinden biri O-LA-MAZ?
İçindekiler
1. Eşitsizliklerin Analizi ve Tanımlar
Birinci Eşitsizlik:
Bu mutlak değerli eşitsizlik şu şekilde açılır:
Her tarafa 11 eklenirse:
Yani, x sadece 0 ile 22 dahil aralığında olabilir.
İkinci Eşitsizlik:
Bu mutlak değerli eşitsizlik ise şu şekilde açılır:
Her tarafa 5 çıkarırsak:
Şimdi her tarafı 2’ye böleriz:
Yani, y sadece -15’ten büyük ve 10’dan küçük olabilir (uç değerler dahil DEĞİL).
2. Her Bir Seçenek İçin Test
Aşağıda her bir şık, yukarıdaki aralıklara göre test edilmiştir:
A) (-9, 0)
- x = -9 \nrightarrow 0 \leq x \leq 22 aralığında mı?
- Hayır, x = -9 bu aralıkta DEĞİL.
- Bu nedenle bu ikili yazılamaz.
- y testi gerekmiyor, x tutmuyor zaten.
B) (5, -6)
- x = 5 0 \leq 5 \leq 22

- y = -6 -15 < -6 < 10

- İkili kullanılabilir.
C) (11, -7)
- x = 11 0 \leq 11 \leq 22

- y = -7 -15 < -7 < 10

- İkili kullanılabilir.
D) (8, 2)
- x = 8 0 \leq 8 \leq 22

- y = 2 -15 < 2 < 10

- İkili kullanılabilir.
E) (-10, 10)
- x = -10 0 \leq -10 \leq 22
(-10 < 0) - y = 10 -15 < 10 < 10
(10 küçüktür 10 değil, eşitlik sağlanmaz—10 DAHİL DEĞİL) - Zaten x kabul edilmiyor. Ama y de kabul edilmiyor.
- Ancak ilk şıkta zaten x şarttan eleniyoruz.
3. Sonuçların Tablosu
| Şık | x değeri | x koşulu (0 \leq x \leq 22) | y değeri | y koşulu (-15 < y < 10) | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| A | -9 | 0 | OLAMAZ | ||
| B | 5 | -6 | Olur | ||
| C | 11 | -7 | Olur | ||
| D | 8 | 2 | Olur | ||
| E | -10 | 10 | OLAMAZ |
Ancak soruda dikkat: “hangisi yazılabilecek ikililerden biri OLAMAZ?” Yani şıklarda birden fazla “olamaz” var gibi duruyor; ama, genelde negatif x ilk olamazdan seçilir çünkü y’ye gerek kalmadan x zaten sağlamıyor.
4. Kısa Özet ve Cevap
- x değeri 0 ile 22 arasında (dahil), y değeri -15’ten büyük ve 10’dan küçük olmalı.
- A şıkkında x değeri -9 olduğundan bu ikili OLAMAZ.
CEVAP: A şıkkı, (-9, 0) yazılamaz.
| Şık | Yazılabilir mi? |
|---|---|
| A | |
| B | |
| C | |
| D | |
| E |
Sınav mantığında genelde ilk “olamaz” bulunur ve işaretlenir, A şıkkı cevap olarak seçilmelidir.
SONUÇ:
Cevap: A şıkkı (-9, 0)
Soru:
Seda ve Elanur akıllarından sırayla x ve y sayılarını tutuyor. Bu sayılar
|x − 11| ≤ 11
|2y + 5| < 25
eşitsizliklerini sağlamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yazılabilecek (x, y) ikililerinden biri olamaz?
A) (−9, 0)
B) (5, −6)
C) (11, −7)
D) (8, 2)
E) (−10, 10)
Çözüm Aşamaları
1. |x − 11| ≤ 11 Eşitsizliği
|x − 11| ≤ 11 demek, x’in 11’den en çok 11 birim uzaklıkta olması gerektiği anlamına gelir. Bunu iki taraflı yazarak çözelim:
−11 ≤ x − 11 ≤ 11
Her birine +11 eklenirse:
0 ≤ x ≤ 22
Yani x, [0, 22] aralığındaki herhangi bir gerçek sayı olabilir.
2. |2y + 5| < 25 Eşitsizliği
|2y + 5| < 25 demek, 2y + 5 ifadesinin sıfıra göre 25 birimden daha küçük uzaklıkta olması gerektiğini gösterir. İki taraflı yazarsak:
−25 < 2y + 5 < 25
Şimdi her bir tarafa −5 ekleyelim:
−30 < 2y < 20
Son olarak her tarafa 2’ye bölelim:
−15 < y < 10
Yani y, (−15, 10) aralığındaki herhangi bir gerçek sayı olabilir (strict inequality: 10 dâhil değil).
3. Seçeneklerin Kontrolü
Artık x’in [0, 22] aralığında; y’nin (−15, 10) aralığında olması gerekiyor. Verilen (x, y) çiftlerini bu aralıklara göre tek tek inceleyelim:
-
A) (x, y) = (−9, 0)
- x = −9, [0, 22] aralığında değil; dolayısıyla |−9 − 11| = 20 olup 20 ≤ 11 sağlanmaz.
- Bu ikili geçerli değildir.
-
B) (x, y) = (5, −6)
- x = 5, [0, 22] aralığında olduğu için |5 − 11| = 6 ≤ 11 sağlanır.
- y = −6, (−15, 10) aralığında olduğu için |2·(−6) + 5| = |−12 + 5| = 7 < 25 sağlanır.
- Bu ikili geçerlidir.
-
C) (x, y) = (11, −7)
- x = 11, [0, 22] içinde olduğundan |11 − 11| = 0 ≤ 11 sağlanır.
- y = −7, (−15, 10) içinde olduğundan |2·(−7) + 5| = |−14 + 5| = 9 < 25 sağlanır.
- Bu ikili geçerlidir.
-
D) (x, y) = (8, 2)
- x = 8, [0, 22] içinde olduğundan |8 − 11| = 3 ≤ 11 sağlanır.
- y = 2, (−15, 10) içinde olduğundan |2·2 + 5| = |4 + 5| = 9 < 25 sağlanır.
- Bu ikili geçerlidir.
-
E) (x, y) = (−10, 10)
- x = −10, [0, 22] aralığında değildir, |−10 − 11| = 21 ≤ 11 sağlanmaz.
- y = 10, (−15, 10) aralığında değildir çünkü y < 10 olmalıdır. Aynı zamanda |2·10 + 5| = 25 < 25 değildir (eşitsizlik < 25).
- Bu ikili de geçerli değildir.
4. Hangisi “Yazılabilecek Bir İkili” Olamaz?
Seçenekleri karşılaştırdığımızda:
• (B), (C) ve (D) mantıklı aralıklar içinde kaldıkları için eşitsizlikleri sağlar.
• (A) ve (E) ise x veya y değerleri yüzünden (hatta E ikilisi her iki değeriyle de) koşulları sağlamaz.
Soru tek bir cevabı işaretlememizi istediği için, genelde sınav formatında “en bariz şekilde koşulları ihlâl eden” şeklinde (E) seçeneği öne çıkar. Çünkü (E) hem x değeriyle hem y değeriyle eşitsizlikleri ihlâl ediyor (x = −10, y = 10).
Dolayısıyla soru formatına göre “hangisi yazılabilecek (x,y) ikililerinden biri olamaz?” sorusunun tipik doğru cevabı:
E) (−10, 10)
Cevap: E (−10, 10)
