Sorunun Çözümü ve Açıklaması
Soru:
Ezgi tahta üzerinde a tane ardışık tek sayı yazıyor ve topluyor. Lina ise b tane ardışık tek sayı yazıyor ve topluyor. Buna göre, Ezgi ve Lina’nın yazdıkları toplamların sonuçlarının oranı 4, 5, veya 1/25 değerlerinden hangileri olabilir?
Çözüm:
Temel Bilgiler
- Ardışık tek sayıların toplam formülü:
\text{N} adet ardışık tek sayının toplamı her zaman \text{N}^2’ye eşittir.
Bu bilgiye dayanarak soruda Ezgi toplamını \text{a}^2, Lina toplamını \text{b}^2 cinsinden ifade edebiliriz.
Toplamların oranı:
Bu da \text{Oran} = \left( \frac{a}{b} \right)^2 olur.
Oran Değerlerini İnceleme
\frac{a^2}{b^2} bir tam sayı veya kesir olabilir; burada yalnızca verilen oran değerlerini kontrol etmeliyiz: 4, 5, ve 1/25.
-
Oran = 4:
Eğer \frac{a^2}{b^2} = 4 ise:\left( \frac{a}{b} \right)^2 = 4Buradan \frac{a}{b} = 2 sonucu çıkar. Bu durumda, a = 2b olmalıdır. Yani \text{a} ve \text{b} bir tam sayılar oranında olabilir.
Bu değer mümkündür.
-
Oran = 5:
Eğer \frac{a^2}{b^2} = 5 ise:\left( \frac{a}{b} \right)^2 = 5Buradan \frac{a}{b} = \sqrt{5} çıkar. Ancak, \text{a} ve \text{b} tam sayı olmalıdır. \sqrt{5} tam sayı olmadığı için bu oran mümkün değildir.
-
Oran = 1/25:
Eğer \frac{a^2}{b^2} = \frac{1}{25} ise:\left( \frac{a}{b} \right)^2 = \frac{1}{25}Buradan \frac{a}{b} = \frac{1}{5} çıkar. Bu durumda a = 1 ve b = 5 olabileceği için oran 1/25 olabilir.
Bu değer mümkündür.
Sonuç:
Mümkün olan oranlar: I (4) ve III (1/25). II (5) değeri sağlanamaz.
Doğru Cevap:
D) I ve III
Ezgi ve Lina’nın yazdıkları toplamların oranı hangi değerleri alabilir?
Soru Özeti:
Ezgi, 1’den başlayarak a tane ardışık tek doğal sayının toplamını yazıyor. Lina ise 1’den başlayarak b tane ardışık tek doğal sayının toplamını yazıyor. Ezgi’nin topladığı sayının Lina’nın topladığı sayıya oranı aşağıdakilerden hangileri olabilir?
Verilen seçenekler:
- I. 4
- II. 5
- III. \dfrac{1}{25}
Çözüm Adımları
1. Ardışık Tek Doğal Sayıların Toplam Formülü
1’den başlayarak n tane ardışık tek doğal sayının toplamı her zaman n^2 olarak bulunur.
Örnek:
- n = 3 için: 1+3+5 = 9 = 3^2
Genelleştirme:
Ezgi’nin topladığı sayı: S_a = a^2
Lina’nın topladığı sayı: S_b = b^2
2. Oranlarını Hesaplama
Ezgi’nin topladığı sayının, Lina’nın topladığı sayıya oranı:
Yani, aranan oran tam kare bir rasyonel sayı olmalı.
3. Verilen Oranların İncelenmesi
Şimdi verilen oranlara bakıyoruz:
I. 4
Yani a=2b olabilir. a ve b tamsayı olup 1’den büyük olabilir (örneğin a=2, b=1).
Mümkün.
II. 5
a, b doğal sayılar ise \sqrt{5} rasyonel değildir. Tam kare bir sayı değildir.
Mümkün değil.
III. \dfrac{1}{25}
a=1, b=5 için mümkündür. Her ikisi de doğal sayıdır.
Mümkün.
4. Sonuç
Yalnız I ve III mümkündür.
Cevap: D) II ve III değil, yalnızca I ve III doğrudur. Doğru şık: D) I ve III
Özet tablo:
| Oran | Mümkün mü? | Sebep |
|---|---|---|
| 4 | Evet | 2^2/1^2=4 gibi, 2:1 oranı |
| 5 | Hayır | Tam kare oranı değil |
| \frac{1}{25} | Evet | 1^2/5^2=1/25 gibi, 1:5 oranı |
Soru 61: Ezgi ve Lina’nın Yazdıkları Toplamların Oranı 4, 5, 1/25 Değerlerinden Hangileri Olabilir?
Answer:
1) Temel Bilgi: Ardışık Tek Doğal Sayılar Toplamı
1’den başlayarak ardışık tek doğal sayıları toplayınca elde edilen sonuç, toplanan terim sayısının karesine eşittir. Örneğin:
- 1 tane tek sayı: 1 = 1²
- 2 tane tek sayı: 1 + 3 = 4 = 2²
- 3 tane tek sayı: 1 + 3 + 5 = 9 = 3²
- …
Genel formül:
Toplam(ilk n tek sayı) = 1 + 3 + 5 + … + (2n-1) = n²
2) Oranın Hesaplanması
• Ezgi’nin yazdığı toplam = a²
• Lina’nın yazdığı toplam = b²
Bu durumda, Ezgi/Lina oranı = a² / b² = (a / b)².
Yani, bu oran bir tam kare sayı olmalıdır.
3) Verilen Değerlerin İncelenmesi
-
4: 4 = 2² olduğu için bir tam karenin değeri. Yani a/b = 2 olabilir (örneğin a = 2, b = 1). Bu oran mümkündür.
-
5: 5’in karekökü √5 tam sayı olmadığı için (a / b)² = 5 yapacak tam sayı a, b bulunamaz. Bu oran mümkün değildir.
-
1/25: 1/25 = (1/5)² formunda bir tam kare. Örneğin a = 1 ve b = 5 seçilirse a²/b² = 1/25 elde edilir. Bu oran mümkündür.
4) Sonuç
Verilen 4 (I) ve 1/25 (III) oranları mümkündür, 5 (II) ise mümkün değildir. Dolayısıyla doğru cevap:
I ve III
Ezgi ve Lina’nın yazdığı ardışık tek sayıların toplamı oranı hangi değerleri alabilir?
Cevap:
İçindekiler
- Sorunun Anlaşılması ve Temel Bilgiler
- Ardışık Tek Doğal Sayıların Toplamı Formülü
- Oran Hesabı ve İstenilen Değerler
- Şıkların Analizi
- Özet Tablo
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Sorunun Anlaşılması ve Temel Bilgiler
Ezgi ve Lina, 1’den başlayarak sırasıyla a ve b tane ardışık tek sayı yazıyor ve toplamlarını buluyor. Sonra, Ezgi’nin toplamının Lina’nın toplamına oranının;
- I.\ 4\,\ \ \ II.\ 5\,\ \ \ III.\ \dfrac{1}{25}
değerlerinden hangilerini alabileceği soruluyor.
2. Ardışık Tek Doğal Sayıların Toplamı Formülü
1’den başlayan ardışık tek sayılar: 1, 3, 5, 7, ...
İlk n tane ardışık tek sayı toplamı:
- 1+3+5+...+(2n-1)
Bu toplam, n^2’ye eşittir. (Çünkü n tane ardışık tek sayı toplandığında n^2 olur.)
Genel Formül:
- Ezgi’nin toplamı: a^2
- Lina’nın toplamı: b^2
Oranları:
3. Oran Hesabı ve İstenilen Değerler
Şıklardaki oranlar:
- 4 \rightarrow \left(\frac{a}{b}\right)^2 = 4 \implies \frac{a}{b}=2 veya -2 \, \rightarrow a=2b
- 5 \rightarrow \left(\frac{a}{b}\right)^2 = 5 \implies \frac{a}{b}=\sqrt{5} ya da -\sqrt{5}
- \dfrac{1}{25} \rightarrow \left(\frac{a}{b}\right)^2 = \dfrac{1}{25} \implies \frac{a}{b}= \pm \dfrac{1}{5} \implies a= \frac{b}{5}
Ama a, b doğal sayı olmalı ve a, b \ge 1 olmalı.
1. 4 olabilir mi?
\frac{a}{b}=2 \implies a=2b ve her biri pozitif tam sayı olabilir.
- Örneğin: b=1, a=2 \rightarrow a,b tam sayı.
- a^2=4, b^2=1 \rightarrow \frac{4}{1}=4
Bu değer alınabilir!
2. 5 olabilir mi?
\frac{a}{b} = \sqrt{5} olmalı. a ve b tamsayı pozitif olmalı. Fakat \sqrt{5}, rasyonel değildir. (Doğal sayılar arasında böyle bir oran olmaz.)
Bu değer alınamaz!
3. \frac{1}{25} olabilir mi?
\frac{a}{b} = \frac{1}{5} \implies a=1, b=5 (Pozitif tam sayılar.)
- a^2 = 1 , b^2 = 25 \rightarrow \frac{1}{25}
Bu değer alınabilir!
4. Şıkların Analizi
| Şık | Değer | Mümkün mü? | Sebep |
|---|---|---|---|
| I | 4 | EVET | a=2b ile doğal sayılar olur |
| II | 5 | HAYIR | a/b = \sqrt{5} doğal sayı olmaz |
| III | \frac{1}{25} | EVET | a=1, b=5 doğal sayılar olur |
Yanıt Şıklarını Kontrol Edelim:
- I ve III (D seçeneği)
5. Özet Tablo
| \frac{a^2}{b^2} Değeri | a | b | Doğal Sayı mı? | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| 4 | 2 | 1 | Evet | Olabilir |
| 5 | - | - | Hayır | Olamaz |
| 1/25 | 1 | 5 | Evet | Olabilir |
6. Sonuç ve Kısa Özet
Ezgi ve Lina’nın toplamlarının oranı, sadece a/b oranı bir rasyonel sayı olduğunda (ve doğal sayılar olduğunda) mümkündür. 4 ve \frac{1}{25} değerleri mümkündür, fakat 5 olamaz.
- Cevap: D) I ve III
Kaynaklar
- Temel Matematik Ardışık Sayılar Konusu
- Oran Orantı Temel Bilgileri
