!1000014243|664x500 [Link Silindi]
Cevap:
Soruda verilen örüntüdeki adımları inceleyelim.
a) Örüntünün kuralı ne olabilir?
Örüntüdeki adımlarda kullanılan dairelerin sayısında bir artış gözleniyor. Her bir adımdaki dairelerin dizilişine bakarak şu kuralı çıkarabiliriz:
- 1. Adım: 5 daire var. Bu daireler bir tane merkez dairenin etrafında 4 tanesi çevresine dizilerek oluşturulmuş.
- 2. Adım: Merkezde yine bir daire bulunuyor ve çevreye dizilen dairelerin sayısı bu kez iki katına çıkıyor (yani 8 tane çevre dairesi).
- 3. Adım: Merkezde bir daire var ve çevreye dizilen dairelerin sayısı 3 katına çıkıyor (yani 12 çevre dairesi).
Kural:
Örüntünün her bir adımında, merkezde bir tane daire bulunur ve çevresine yerleştirilen dairelerin sayısı adım numarasının çarpanı kadar artar. Adım numarası x 4 formülüyle çevre dairelerin sayısını bulabiliriz. Toplam daire sayısı şu şekilde ifade edilir:
Toplam daire sayısı = 1 (merkez daire) + adım numarası x 4
b) Örüntünün 6. adımı kaç tane daireden oluşur?
- adımda merkezde 1 daire olacak ve çevresine (6 x 4 = 24) daire yerleştirilecek.
Toplam Daire Hesabı:
$
Toplam daire = 1 + 6 \times 4
$
$
Toplam daire = 1 + 24 = 25
$
6. adımda toplamda 25 daire olur.
Çözüm Tablosu:
| Adım Numarası | Merkez Daire Sayısı | Çevre Daire Sayısı | Toplam Daire Sayısı |
|---|---|---|---|
| 1. Adım | 1 | 4 | 5 |
| 2. Adım | 1 | 8 | 9 |
| 3. Adım | 1 | 12 | 13 |
| 6. Adım | 1 | 24 | 25 |
Sonuç
a) Örüntünün kuralı: Merkez daire ve çevresindeki daireler adım numarasının çarpanı kadar artırılarak düzenlenir. Toplam daire sayısı: 1 + adım numarası x 4.
b) 6. adımda 25 daire vardır.
Yukarıda ilk 3. adım verilen örüntü ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız:
a) Örüntünün kuralı ne olabilir?
b) Örüntünün 6. adımı kaç tane daireden oluşur?
Cevap:
İçindekiler
- Örüntünün Tanımı
- Adım Adım İnceleme
- Örüntünün Kuralını Belirleme
- 6. Adımın Bulunması
- Özet Tablo
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Örüntünün Tanımı
Bu tip sorularda “örüntü” kavramı, bir dizideki sayıların veya şekillerin belirli bir kural çerçevesinde artış veya azalış gösterdiği durumu ifade eder. Görselde yer alan ilk 3 adımda her adım, belirli sayıda dairelerden oluşur. Soru, bu düzenin (örüntünün) kuralını keşfetmeyi ve 6. adımdaki daire sayısını bulmayı gerektirir.
2. Adım Adım İnceleme
Genellikle bu tarz bir örüntüde,
- Her adım önceki adımdan belirli bir sabit sayı kadar fazlayı ya da
- Belirli bir formüle (örneğin çarparak, bölerek vb.) göre ilerler.
Görseldeki ilk 3 adımı incelediğimizde:
- 1. adım: 5 daire
- 2. adım: 7 daire
- 3. adım: 9 daire
Buradan çıkarabileceğimiz ilk gözlem, her adımda 2 daire arttığıdır (5’ten 7’ye +2, 7’den 9’a +2).
3. Örüntünün Kuralını Belirleme
Öncelikle, bu artışın sabit bir fark (artış) olduğunu fark ederiz. Adımlar arasında sabit fark varsa, bu bir aritmetik dizi (veya aritmetik örüntü) olduğunu gösterir. Aritmetik örüntülerde, n. adımın değeri genellikle a_n = a_1 + (n-1)\times d formülüyle bulunur.
- Burada a_1, birinci adımın değeri (yani 5),
- d, sabit fark (!=2).
Dolayısıyla bu örüntünün genel terim formülü şu şekilde yazılabilir:
$
a_n = 5 + (n-1) \times 2
$
Bu formülü açarsak:
$
a_n = 5 + 2n - 2 = 2n + 3
$
Yani n. adımda daire sayısı = 2n + 3.
Bunu örüntünün kuralı olarak da ifade edebiliriz:
Her yeni adımda, bir önceki adımdan 2 fazla daire eklenir veya n. adımdaki daire sayısı 2n + 3 eşitliğinden hesaplanır.
4. 6. Adımın Bulunması
Örüntünün kuralını netleştirdikten sonra, 6. adımın kaç daireden oluştuğunu bulmak için n=6 değerini yerine koymamız yeterlidir.
$
a_6 = 2 \times 6 + 3 = 12 + 3 = 15
$
Dolayısıyla 6. adımda toplam 15 daire bulunur.
5. Özet Tablo
Aşağıdaki tabloda ilk 6 adımın her birindeki daire sayısı görülmektedir:
| Adım (n) | Daire Sayısı (2n+3) |
|---|---|
| 1. Adım | 5 |
| 2. Adım | 7 |
| 3. Adım | 9 |
| 4. Adım | 11 |
| 5. Adım | 13 |
| 6. Adım | 15 |
Bu tablo, örüntünün sabit farkla (+2) ilerlediğini açık biçimde gösterir.
6. Sonuç ve Kısa Özet
- Örüntünün kuralı: İlk adımdaki daire sayısı 5 olup, her sonraki adımda daire sayısı 2 artar. Matematiksel ifadesiyle, a_n = 2n + 3.
- 6. adımda daire sayısı: Formülden yararlanarak veya tek tek 2 artırarak gidildiğinde 15 bulunur.
Bu şekilde, ilk 3 adımdan yola çıkarak bir aritmetik örüntünün kuralını rahatça belirleyebilir ve istenen herhangi bir adımda kaç daire bulunacağını bulabiliriz.