y = √x grafiği üzerinde yer alan ve (2,0) noktasına en yakın olan noktanın apsisi kaçtır?
Answer:
Aşağıda, istemiş olduğunuz sorunun çözüm adımlarını ve hangi x değeriyle en kısa mesafenin elde edildiğini açıklıyoruz.
1. Adım: Noktayı Tanımlama
y = √x fonksiyonundaki herhangi bir nokta, (x, √x) biçimindedir. (2,0) noktasına olan uzaklığın en az olduğu (x, √x) değerini bulmak için, bu iki nokta arasındaki mesafeyi minimize ederiz.
2. Adım: Mesafenin İfadesi
(2,0) noktasına uzaklığı D(x) şeklinde belirtirsek:
D(x) = √[(x - 2)² + (√x - 0)²]
Uzaklık en kısa olacak biçimde x değerini bulmak yerine, işlemler açısından daha pratik olan D(x)²’yi minimize etmek yeterlidir (karekök fonksiyonu monoton artıcıdır). Dolayısıyla:
D(x)² = (x - 2)² + (√x)²
= (x - 2)² + x
= x² - 4x + 4 + x
= x² - 3x + 4
3. Adım: Türev Yardımıyla Minimum Noktanın Bulunması
D(x)² = x² - 3x + 4 fonksiyonunun türevini alarak minimum noktayı buluruz:
d/dx [x² - 3x + 4] = 2x - 3
Bunu sıfıra eşitlersek:
2x - 3 = 0 ⇒ x = 3/2
Elde ettiğimiz x = 3/2 değeri, y = √x = √(3/2) değerini verdiğinden, aradığımız en yakın noktanın apsisi (x değeri) 3/2 olacaktır.
4. Adım: Sonuç
(2,0) noktasına en yakın nokta, x = 3/2 apsisinde bulunur. Soru seçeneklerine baktığımızda bu değer (1.5) 3/2 olarak B şıkkına karşılık gelmektedir.
Doğru Cevap: 3/2
22. y = √x grafiği üzerinde yer alan ve (2,0) noktasına en yakın olan noktanın apsisi kaçtır?
Cevap:
Merhaba! Bu soruda, bize verilen eğri y = √x üzerinde bir noktanın, (2, 0) noktasına olan uzaklığının en küçük olduğu x değerini (yani apsisi) bulmamız isteniyor. Seçenekler şöyledir:
A) 1/2
B) 3/2
C) 5/2
D) 4/3
E) 7/5
Soruyu adım adım ele alalım ve en uygun stratejiyle çözelim.
İçindekiler
- Problemin Tanımı
- Temel Kavramlar
- Uzaklık Fonksiyonunu Belirleme
- Karekök Grafiğinin Özellikleri
- Uzaklık Hesabının Detaylı Çözümü
- Bulduğumuz Noktaların Kontrolü
- Seçenek Karşılaştırması
- Özet Tablo
- Ek Bilgiler ve İpuçları
- Sonuç ve Genel Değerlendirme
- Kısa Özet
1. Problemin Tanımı
Bu problemde, y = √x eğrisi üzerinde, (x, √x) şeklindeki herhangi bir noktanın (2,0) ile olan uzaklığını inceleyeceğiz. Gaye, bu uzaklığı minimize edecek x değerini bulmaktır. Diğer bir deyişle, (2,0)’a en yakın olan eğri üzerindeki noktayı istemekteyiz.
2. Temel Kavramlar
- Kartezyen Koordinatlar: Bir noktayı (x, y) olarak ifade ederiz.
- Uzaklık (Mesafe) Formülü: İki nokta arasındaki uzaklık,d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}şeklinde bulunur.
- Fonksiyon Türevi: Bir fonksiyonun en küçük veya en büyük değerlerini bulmak için genellikle türevden yararlanılır. Türev sıfıra eşitlendiğinde, kritik noktalar elde edilir.
- Karekök Fonksiyonu (y = √x): Yalnızca x ≥ 0 için tanımlı olup, x büyüdükçe y de artar fakat y değeri x’e nazaran daha yavaş artar.
3. Uzaklık Fonksiyonunu Belirleme
Eğrimiz:
Eğri üzerindeki herhangi bir nokta:
(2,0) ile bu nokta arasındaki uzaklığı (ya da daha kolayı, uzaklığın karesini) inceleyerek sorumuzu çözeceğiz.
4. Karekök Grafiğinin Özellikleri
- Tanım Kümesi: x ≥ 0
- Grafiğin Başlangıcı: (0,0)
- Artan Fonksiyon: x arttıkça √x de artar.
- (2,0) noktası, x ekseni üzerinde yatay bir düzlemde bulunur.
- Dolayısıyla y = √x eğrisiyle (2,0) arasında yatay ve dikey mesafelerin birleşiminden oluşan bir “eğik” uzaklık söz konusu olacaktır.
5. Uzaklık Hesabının Detaylı Çözümü
5.1. Adım 1: Noktalar Arası Mesafe Formülü
(2,0) ile (x, √x) arasındaki uzaklık:
Bu ifadenin en küçük olduğu değeri bulmak istiyoruz. Ancak karekök fonksiyonuyla uğraşırken, genellikle karekök içinde karekök gibi karmaşıklıkları önlemek için mesafenin kendisini değil, mesafenin karesini minimize etmek yeterlidir.
5.2. Adım 2: Uzaklık Fonksiyonunu Sadeleştirme
Mesafenin karesi:
Açılım yaparsak:
Parantezi açalım:
Dolayısıyla:
5.3. Adım 3: Türev Alarak Minimum Noktayı Bulma
D fonksiyonunun türevini alıp sıfıra eşitleyerek yerel ekstremum noktalarını bulabiliriz:
Türevi:
Sıfıra eşitliyoruz:
5.4. Adım 4: İkinci Türev ve Minimum Doğrulaması
Bir noktanın minimum mu yoksa maksimum mu olduğunu anlamak için ikinci türeve bakarız:
2 > 0 olduğu için x = 3/2, D(x) fonksiyonunun bir minimum noktasıdır. Dolayısıyla (3/2, √(3/2)) noktası, (2,0) ile y = √x eğrisi arasındaki en küçük uzaklığı veren noktadır.
6. Bulduğumuz Noktaların Kontrolü
- x = 3/2 bulduk.
- x = 3/2 ≈ 1.5, bu da seçeneklerden 3/2ye karşılık geliyor.
- Dolayısıyla apsis, 3/2’dir.
Gerek geometrik sezgi gerekse türevi kullanarak yaptığımız analitik hesap, x = 3/2 noktasını işaret etmektedir. Bu, seçenekler arasında B şıkkına denk gelir.
7. Seçenek Karşılaştırması
A) 1/2,
B) 3/2,
C) 5/2,
D) 4/3,
E) 7/5
Çözümde bulduğumuz x = 3/2 seçenekte B olarak verilmiştir. Diğer seçeneklerin analizine kısaca göz atacak olursak:
- 1/2 (0.5): (0.5, √0.5) noktasının (2,0)’a uzaklığı, türevin sıfıra eşitlendiği noktada elde edilen uzaklıktan büyük çıkar. Analitik olarak ispatlanabilir, y = √(0.5) ≈ 0.707, uzaklık 2’ye kıyasla daha büyük.
- 5/2 (2.5): (2.5, √2.5) ≈ (2.5, 1.58). Bu nokta, x = 2’ye göre sağda kalmaktadır ve (2,0)’a görece daha büyük bir mesafe oluşturur.
- 4/3 (≈ 1.333…) ile 3/2 (1.5) birbirine yakın değerlerdir ancak türev 3/2’de sıfırlanır; 4/3 f(x) fonksiyonunda o kadar mükemmel minimum noktası vermez.
- 7/5 (1.4), 1.4 yine 3/2 = 1.5’e çok yakındır. Ama arada en net ve kesin türevsel çözüm 1.5’tur.
Bu nedenle doğru sonuç 3/2’dir.
8. Özet Tablo
Aşağıdaki tabloda, mesafenin karesini veren fonksiyon D(x), türevi D'(x) ve bu türevin sıfıra eşitlendiği x değerini görebilirsiniz.
| Adım | Yapılan İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Fonksiyon Tanımı | D(x) = (x-2)^2 + (\sqrt{x})^2 | D(x) = x^2 - 3x + 4 |
| 2. Türev Alma | D'(x) = 2x - 3 | D'(x)=0 \implies 2x-3=0 |
| 3. Türevi Sıfıra Eşitleme | 2x-3=0 \implies x=\frac{3}{2} | x = 1.5 |
| 4. Minimum Doğrulaması | D''(x) = 2 > 0 | Minimum Değer |
| 5. Elde Edilen Apsis | Seçeneklerden 3/2 (B Şıkkı) | En yakın nokta (3/2, √(3/2)) |
9. Ek Bilgiler ve İpuçları
9.1. Geometrik Yorum
- (2,0) noktasından y = √x eğrisine çizilen en kısa mesafe, fonksiyonun normal ya da teğet yaklaşımı bakış açısından da değerlendirilebilir. Ancak en basit yöntem, mesafe fonksiyonunu türev yoluyla minimize etmektir.
- Grafik üzerinde incelendiğinde, (2,0)’a yakınlığın en düşük olduğu x değerinin (1.5, √1.5) olduğu görülebilir.
9.2. Çok Terimli Fonksiyonlarla Uğraşırken Dikkat Edilecek Noktalar
- Türev alırken hata yapmamak için adım adım (x-2)^2 ifadesini açmak çok önemlidir.
- Kareköklü ifadeleri analiz ederken, “Burada x ≥ 0 olmalı mı?” gibi tanım aralığının sorgulanması gerekir. Bu problemde zaten x ≥ 0 aranıyordu. x < 0 olsa y = √x tanımsız olacaktı (gerçek sayılar kümesinde).
- Mutlaka kritik noktaların tanım aralığı içinde olup olmadığı denetlenmelidir. Burada x = 3/2 olumlu bir değer ve tanım aralığında (x ≥ 0), dolayısıyla geçerli.
10. Sonuç ve Genel Değerlendirme
Bu tip en yakın nokta sorunları, analitik geometrinin ve diferansiyel hesabın en temel uygulamalarından biridir. Stratejimiz şu şekildedir:
- İlgili eğri üzerindeki genel nokta: (x, f(x)).
- Mesafe formülü ile, verilmiş bir dış noktaya uzaklığın ifadesi.
- Bu uzaklık kareköklü ise, mesafenin karesini kullanarak türev alma işlemlerini basitleştirmek.
- Elde edilen fonksiyonun türevini sıfıra eşitleyip kritik noktayı bulmak.
- İkinci türev pozitif çıkar ise minimum, negatif ise maksimum.
Sonuç olarak, y = √x eğrisi ile (2,0) arasındaki en kısa uzaklığın elde edildiği x değeri 3/2’dir. Sınav/test formatında sorulduğunda, doğru yanıt B şıkkı 3/2 olmaktadır.
11. Kısa Özet
- Soru: (2,0) noktasına en yakın nokta y = √x üzerinde nerede bulunur?
- Çözüm Yöntemi: Mesafenin karesini minimize edecek x için türev alma.
- Hesap:D(x) = (x-2)^2 + x = x^2 -3x + 4, \quad D'(x)=2x-3.2x-3=0 \implies x=\frac{3}{2}.
- İncelenen x değeri 3/2, ikinci türev pozitif → global ölçekte minimum mesafe noktası.
- Cevap: 3/2 (B şıkkı).
Her aşamada, fonksiyon analizi ve türev bilgisi esas alındığından bu tür soruları benzer yöntemlerle rahatça çözebilirsiniz.
@anonymous13
