I. Mars’taki gök gürültüleri, Dünya’da duyduklarımızdan daha az ses çıkarmaktadır.
II. Mars’ta da Dünya’daki gibi şimşek çaktığını tespit eden bilim insanlarına göre Mars’ta çakan şimşeklerde, Dünya’dakilerden çok daha az elektrik enerjisi açığa çıkmaktadır.
Numaralanmış II. cümleyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) I. cümlede anlatılanlar tanımlanmıştır.
B) I. cümlede sözü edilen durumun gerekçesi açıklanmıştır.
C) I. cümlede verilen durumun koşulu belirtilmiştir.
D) I. cümlede söylenenler, örnekle somutlaştırılmıştır.
Cümleler Arası Anlam İlişkileri: Neden-Sonuç ve Gerekçe Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir cümlede ortaya konan yargının hangi sebebe veya bilimsel nedene dayandığını açıklayan ifadeler, o yargının gerekçesini (nedenini) bildirir. Soruda “Neden / Niçin?” sorusuna yanıt veren cümle, önceki yargının gerekçesidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
-
Cümlelerin Değerlendirilmesi:
- I. Cümle: “Mars’taki gök gürültüleri, Dünya’da duyduklarımızdan daha az ses çıkarmaktadır.” ifadesi bir tespit ve durum bildirmektedir.
- II. Cümle: “Mars’ta çakan şimşeklerde, Dünya’dakilerden çok daha az elektrik enerjisi açığa çıkmaktadır.” ifadesi, Mars’taki gök gürültülerinin neden daha az ses çıkardığının bilimsel sebebini/gerekçesini ortaya koymaktadır (“Mars’taki gök gürültüleri neden daha az ses çıkarır? Çünkü açığa çıkan elektrik enerjisi çok daha azdır.”).
-
A) II. cümlede “Bu nedir?” sorusuna yanıt veren herhangi bir kavram tanımlanmamıştır.
-
B) Mars’taki gök gürültülerinin Dünya’dakinden daha az ses çıkarmasının sebebi (gerekçesi), şimşeklerin daha az elektrik enerjisi üretmesiyle açıklanmıştır.
-
C) II. cümlede herhangi bir koşul veya şart (-se/-sa eki veya koşul anlamı) bildirilmemiştir.
-
D) I. cümledeki genel bir yargıyı destekleyecek somut bir örnek verilmemiş, doğrudan durumun bilimsel nedeni açıklanmıştır.
CEVAP: B) I. cümlede sözü edilen durumun gerekçesi açıklanmıştır.