MARATON SERİSSİ
15.
Bozuk dentin, X kromozomunun Y kromozomu ile homolog
olmayarn bölgesinde taşınan baskın (x) bir alelle
belirlenen kalitsal bir hastaliktır. Bu hastaliğa sahip
bireylerde dişteki dentin tabakası tam oluşmadiğından
çarpık diş yapısı görülür.
Çift yumurta ikizi kız kardeşler Sare ve Sara’nın
ebeveynleri olan Elif ile Eren çiftinin bozuk dentin hastalığı
yönünden durumları şöyledir:
Anne Elif
:Heterozigot bozuk dentin hastasıdır.
Buna göre, Elif ve Eren çiftinin ikiz kızları Sare ve Sara
ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenermez?
A Sare’nin bozuk dentibastası olma ihtimali %100’dür.
BY lkizlerden her bjhin annelerinden çekinik (X) aleli
CBozuk dentin hastalığı içj ikizlerden Sare homozigd
alma ihtimaj %50 dir.
baskın, Sara ise hetàçgigot genotipte olabilir.
P lkizler genotipinde bozok dehtin hastalik geninin
bulunmama ihmali yoktúr.
E)1lIkizler bozuk dentin hastalıiğı ile ilgili he (iki aleli de
annelerinden aldiklarn için genetik olarak birbirlerinin
tamamen aynisıdır.
TÜRKİY
17.
)Bite
Ve
X’e Bağlı Baskın Kalıtım ve Ebeveyn-Yavru Genotip Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: X kromozomunun homolog olmayan bölgesinde taşınan baskın kalıtımda (X^D), hasta bir babadan (X^D Y) doğan tüm kız çocukları babalarından zorunlu olarak X^D kromozomunu alırlar; bu nedenle kız çocuklarının fenotipinde hastalık kesinlikle görülür.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Ebeveynlerin genotipleri:
- Anne Elif (Heterozigot hasta): X^D X^d
- Baba Eren (Hasta): X^D Y
Kız çocukları babalarından kesinlikle X^D alelini, annelerinden ise \%50 olasılıkla X^D veya \%50 olasılıkla X^d alelini alırlar. Buna göre ikiz kızların genotip olasılıkları:
-
X^D X^D (Homozigot baskın hasta) \rightarrow \%50
-
X^D X^d (Heterozigot hasta) \rightarrow \%50
-
A) Babadan zorunlu olarak X^D aktarıldığı için Sare’nin fenotipik olarak hasta olma olasılığı kesinlikle \%100’dür (Doğru).
-
B) Heterozigot olan anneden (X^D X^d) çekinik alelin (X^d) gelme olasılığı 1/2 yani \%50’dir (Doğru).
-
C) Çift yumurta ikizleri ayrı yumurtaların ayrı spermlerle döllenmesiyle oluştuğundan biri X^D X^D, diğeri X^D X^d olabilir (Doğru).
-
D) Babadan kesin olarak X^D (hastalık geni) aktarıldığından genotipte bu genin bulunmama ihtimali \%0’dır (Doğru).
-
E) İkizler alellerden birini babadan (X^D), diğerini anneden (X^D veya X^d) alırlar; ayrıca çift yumurta ikizleri genetik olarak birbirinin tıpatıp aynısı değil, farklı zamanlarda doğan iki kardeş kadar benzerdir (Yanlış).
CEVAP: E — İkizler bozuk dentin hastalığı ile ilgili her iki aleli de annelerinden aldıkları için genetik olarak birbirlerinin tamamen aynısıdır.