ulaşalım.
Magmanın soğumasıyla oluşan katı maddelere kayaç denir.
D Y
küçük parçalara ekonomik değeri olan
Mermer Demir Linyit Taş Kömürü Bakır Gümüş Altın Bor
kaya denir. kayaçlardır.
Granit, andezit ve
bazalt madenlere
örnektir.
Yer kabuğunun altın-
da bulunan sıcak ve
sıvı katman magmadır.
Ulaşılan Çıkış1
Yukarıdaki kutucuklarda1… tane doğru ifade vardır.
Yer Kabuğunun Yapısı ve Kayaçlar Dallanmış Ağaç Etkinliği
KULLANILAN KAVRAMLAR VE KURALLAR:
- Kayaç: Magmanın soğuyup katılaşmasıyla oluşan katı maddelerdir.
- Maden: Ekonomik değeri olan kayaç ve minerallerdir (altın, gümüş, bakır, bor, demir vb.).
- Kayaçların Boyut Sıralaması (Büyükten küçüğe): Kayaç \rightarrow Kaya \rightarrow Taş \rightarrow Çakıl \rightarrow Kum.
- Magma: Yer kabuğunun altında bulunan erimiş, sıcak ve akışkan maddedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
1. Bölüm: Doğru Çıkışa Ulaşma Adımları
Adım 1 — Başlangıç Kutusu (1. Seviye)
- İfade: “Magmanın soğumasıyla oluşan katı maddelere kayaç denir.”
- Açıklama: Magmanın yeryüzüne çıkıp ya da yerin altında soğuyup katılaşmasıyla kayaçlar oluşur. Bu ifade DOĞRU (D) dur.
- Yön: D yolundan sola ilerlenir.
Adım 2 — İkinci Seviye Kutusu
- İfade: “Ekonomik değeri olan kayaçlara maden adı verilir.”
- Açıklama: Altın, gümüş, bor, demir gibi ekonomik değeri olan kayaç ve minerallere maden denir. Bu ifade DOĞRU (D) dur.
- Yön: D yolundan sola ilerlenir.
Adım 3 — Üçüncü Seviye Kutusu
- İfade: “Çakıldan daha küçük parçalara kaya denir.”
- Açıklama: Kayaçların parçalanma sürecinde kaya büyük parçadır, çakıldan daha küçük parçalara ise kum adı verilir. Bu ifade YANLIŞ (Y) tır.
- Yön: Y yolundan ilerlenerek Demir çıkışına ulaşılır.
2. Bölüm: Tüm Kutucuklardaki İfadelerin Analizi (Toplam Doğru Sayısı)
- “Magmanın soğumasıyla oluşan katı maddelere kayaç denir.” \rightarrow DOĞRU
- “Ekonomik değeri olan kayaçlara maden adı verilir.” \rightarrow DOĞRU
- “Demir, bor, altın vb. maddelere kayaç denir.” \rightarrow YANLIŞ (Bu maddeler madendir.)
- “Çakıldan daha küçük parçalara kaya denir.” \rightarrow YANLIŞ (Çakıldan küçük parçalara kum denir; kaya çok daha büyüktür.)
- “Altın, gümüş ve bakır ekonomik değeri olan kayaçlardır.” \rightarrow DOĞRU (Ekonomik değeri olan maden/kayaç türleridir.)
- “Granit, andezit ve bazalt madenlere örnektir.” \rightarrow YANLIŞ (Bunlar maden değil, kayaç türleridir.)
- “Yer kabuğunun altında bulunan sıcak ve sıvı katman magmadır.” \rightarrow DOĞRU
Toplam doğru ifade sayısı: 4 tanedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- Ulaşılan Çıkış: Demir
- Yukarıdaki kutucuklarda \mathbf{4} tane doğru ifade vardır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Maden
- Tanım: Yer kabuğunda bulunan ve ekonomik değeri yüksek olan kayaçlardır.
- Bu problemde: Altın, gümüş, bakır, bor ve demir gibi maddelerin maden olduğu bilgisi kullanılmıştır.
2. Parçalanma Boyutları
- Tanım: Kayaçların rüzgâr, su ve sıcaklık farkıyla parçalanması sonucu boyutlarına göre adlandırılmasıdır.
- Bu problemde: En büyükten en küçüğe doğru “Kayaç \rightarrow Kaya \rightarrow Taş \rightarrow Çakıl \rightarrow Kum” sırası takip edilmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kaya ile Kum Sırasını Karıştırmak
- Yanlış: Çakıldan küçük parçaları kaya olarak kabul etmek.
- Doğru: Çakıldan küçük parçalar kumdur; kaya, taştan ve çakıldan çok daha büyüktür.
- Neden yanlış: Kayaçlar parçalandıkça küçülür; sıralamada kaya büyük, kum en küçük basamaklardadır.
Kayaçların boyut sıralaması veya maden çeşitleriyle ilgili benzer bir alıştırma sorusu çözmemi ister misin?
