M) x ve y pozitif tam sayı olmak üzere A=9x+6 = 15y+12 olduğuna göre A'nın en küçük tam sayı değeri kaçtır? -ARI Soru BankasTalanda

m) x ve y pozitif tam sayı olmak üzere A=9x+6 = 15y+12 olduğuna göre A’nın en küçük tam sayı değeri kaçtır? -ARI Soru BankasTalanda

!Resim [Link Silindi]


:pushpin: SORU:
x ve y pozitif tam sayı olmak üzere A = 9x + 6 = 15y + 12 olduğuna göre A’nın en küçük tam sayı değeri kaçtır?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Denklem sistemleri çözümü
  • Modüler aritmetik (eşit kalanı bulma)
  • En küçük ortak kat kavramı

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Denklemi yazalım:
A = 9x + 6 ve A = 15y + 12 olduğuna göre,
9x + 6 = 15y + 12

Adım 2 — Denklemi sadeleştir:
9x + 6 = 15y + 12
9x - 15y = 12 - 6
9x - 15y = 6

Adım 3 — Denklemi bölelim:
Her terimi 3’e bölelim:
3x - 5y = 2

Adım 4 — Denklemi y için düzenle:
3x - 5y = 2
=> 5y = 3x - 2
=> y = (3x - 2) / 5

Adım 5 — y tam sayı olmalı:
y pozitif tam sayı olduğuna göre (3x - 2)'nin 5 ile tam bölünmesi gerekir.
Yani:
3x - 2 ≡ 0 (mod 5)

Adım 6 — Modüler denklemi çözelim:
3x ≡ 2 (mod 5)

3 mod 5 sayısının tersi bulunmalı:
3 × 2 = 6 ≡ 1 (mod 5) olduğundan, 3’ün mod 5’te tersi 2’dir.

Her iki tarafı 2 ile çarparak:
x ≡ 2 × 2 = 4 (mod 5)

Yani x sayısı 5k + 4 biçimindedir (k ≥ 0, tam sayı).

Adım 7 — En küçük pozitif x değeri:
k = 0 için x = 4 (pozitif tam sayı)

Adım 8 — Bu x değeriyle A’yı bul:
A = 9x + 6
A = 9 × 4 + 6 = 36 + 6 = 42

Adım 9 — y değerini kontrol edelim:
y = (3x - 2) / 5 = (3×4 - 2)/5 = (12 - 2)/5 = 10/5 = 2 (pozitif tam sayı)

Adım 10 — Sonuç:
A en küçük tam sayı değeri 42’dir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: 42
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Modüler Aritmetik

  • Tanım: Sayıların belli bir mod (modulus) altında kalanlarını inceleyen aritmetik.
  • Bu problemde: Denklemin mod 5’te kalanı kullanılarak x için uygun değerler bulunuyor.

2. Doğrusal Diophantine Denklemler

  • Tanım: Tam sayılarla çözülebilen doğrusal denklemler.
  • Bu problemde: 3x - 5y = 2 denkleminin pozitif tam sayı çözümleri aranıyor.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Modül bulunmazsa çözülemez

  • Yanlış: Direkt denklemi çözüp tam sayı kontrolü yapmamak.
  • Doğru: Modüler hesaplama yaparak x için uygun kalanı bulmak gerekir.
  • Neden yanlış: Modüler işlem yapılmazsa y’nin tam sayı olması sağlanamaz.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

SORU: x ve y pozitif tam sayı olmak üzere A = 9x + 6 = 15y + 12 olduğuna göre A’nın en küçük tam sayı değeri kaçtır?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Modüler denklemler ve EBOB ile sadeleştirme (gcd ile denklem sadeleştirme)

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Denklemleri modüler forma getir
A = 9x + 6 ve A = 15y + 12 olduğundan 9x + 6 \equiv 12 \pmod{15}.

Adım 2 — Basitleştir
9x + 6 \equiv 12 \pmod{15} olduğuna göre 9x \equiv 6 \pmod{15}.

Adım 3 — EBOB ile sadeleştir
\gcd(9,15)=3. Hem tarafları 3 ile bölebiliriz: \dfrac{9x}{3} \equiv \dfrac{6}{3} \pmod{\dfrac{15}{3}} yani 3x \equiv 2 \pmod{5}.

Adım 4 — Modüler denklemi çöz (ters elemanı kullan)
3x \equiv 2 \pmod{5}. 3’ün modulo 5 ters elemanı 2’dir çünkü 3 \times 2 = 6 \equiv 1 \pmod{5}. Her iki tarafı 2 ile çarparsak:
x \equiv 2 \times 2 \pmod{5} yani x \equiv 4 \pmod{5}.

Adım 5 — En küçük pozitif x ve A’yı bul
x pozitif tam sayı olduğuna göre en küçük çözüm x = 4.
A = 9x + 6 = 9 \times 4 + 6 = 36 + 6 = 42.

Adım 6 — y’nin pozitifliğini kontrol et
A = 15y + 12 ise y = \dfrac{A - 12}{15} = \dfrac{42 - 12}{15} = \dfrac{30}{15} = 2 ve y=2 pozitif bir tam sayıdır. Bu nedenle A=42 uygundur.

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Modüler Aritmetik

    • Tanım: Bir sayının başka bir sayıya bölümünden kalanlarla çalışılan aritmetik.
    • Bu problemde: A için iki farklı mod ile kalan eşitlikleri kullanıldı: A\equiv6\pmod{9} ve A\equiv12\pmod{15}.
  2. EBOB (gcd) ile Sadeleştirme

    • Tanım: Denklemin her iki tarafı ortak bölen ile bölünerek modun küçültülmesi.
    • Bu problemde: \gcd(9,15)=3 olduğu için denklemi 3 ile sadeleştirdik.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Yanlış: Denklemi 3 ile böldükten sonra mod’u aynen bırakmak

  • Yanlış: 9x \equiv 6 \pmod{15} iken sadece sayıları 3 ile bölüp 3x \equiv 2 \pmod{15} yazmak.
  • Doğru: Mod da 3 ile bölünmelidir: 3x \equiv 2 \pmod{5}.
  • Neden yanlış: Mod değerini küçültmeyi unutmak eşitliği bozabilir.
  • Düzeltme: Hem katsayıları/sağı hem de modu ortak bölenle bölün.

CEVAP: 42

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket: