- (m^2 - 7)x + n^2 = x + 5 denkleminin bütün reel sayılar için sağlandığı bilindiğine göre, m^2 + n^2 toplamı kaçtır?
A) 9
B) 10
C) 11
D) 12
E) 13
Bütün Reel Sayılar İçin Sağlanan Birinci Dereceden Denklem Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
A \cdot x + B = C \cdot x + D biçimindeki bir denklemin tüm reel sayılar için sağlanması (çözüm kümesinin \mathbb{R} olması / özdeşlik olması) için aynı dereceli terimlerin katsayıları ve sabit terimler karşılıklı olarak birbirine eşit olmalıdır:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Katsayıları Karşılaştırma
Verilen denklemde eşitliğin her iki tarafındaki x’li terimlerin katsayılarını eşitleyelim:
Adım 2 — Sabit Terimleri Karşılaştırma
Eşitliğin her iki tarafındaki sabit sayıları eşitleyelim:
Adım 3 — İstenen Toplamı Bulma
Bizden doğrudan m^2 + n^2 toplamı istendiği için bulunan değerleri yerine yazalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) 13
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Çözüm Kümesinin \mathbb{R} Olması (Sonsuz Çözüm): Bir bilinmeyenli denklem düzenlenip 0 \cdot x = 0 şekline getirilebiliyorsa, x yerine hangi reel sayı yazılırsa yazılsın eşitlik daima doğru olur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: m ve n değerlerini kök içine alarak m = \pm\sqrt{8} ve n = \pm\sqrt{5} bulmaya çalışıp işlem karmaşası yaratmak.
Doğru Yaklaşım: Soruda doğrudan m^2 + n^2 ifadesi sorulduğu için kareli ifadeleri ayrı ayrı çözmeden doğrudan toplamak en hızlı ve pratik yoldur.
Bu konuyu pekiştirmek adına denklemin çözüm kümesinin boş küme (\emptyset) olma durumuyla ilgili bir soru çözmek ister misin?
Birinci Dereceden Denklemlerin Özdeşlik Olma Durumu
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Birinci dereceden A x + B = C x + D denklemi tüm reel sayılar için sağlanıyorsa (çözüm kümesi \mathbb{R} ise), bu bir özdeşliktir. Dolayısıyla aynı dereceli terimlerin katsayıları ve sabit terimler birbirine eşit olmalıdır:
Alternatif olarak, denklemi ax + b = 0 biçiminde düzenlediğimizde tüm x \in \mathbb{R} için sağlanması şartı:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Denklemi Düzenleme ve Katsayıları Eşitleme
Verilen denklemin her iki tarafındaki x’li terimleri ve sabit terimleri karşılaştıralım:
Denklemin bütün reel sayılar (x \in \mathbb{R}) için sağlanması için:
- x’in katsayıları eşit olmalıdır:
- Sabit terimler eşit olmalıdır:
Adım 2 — Bilinmeyen İfadelerin Değerlerini Bulma
İlk eşitlikten m^2 değerini yalnız bırakalım:
İkinci eşitlikten doğrudan n^2 değeri elde edilir:
Adım 3 — İstenen Toplamı Hesaplama
Bizden istenen m^2 + n^2 toplamıdır:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E şıkkı (13)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Sonsuz Çözümlü Denklem (Özdeşlik): Bir denklemde bilinmeyenin yerine hangi reel sayı yazılırsa yazılsın eşitlik sağlanıyorsa, bilinmeyenin katsayısı ve sabit terim karşılıklı olarak birbirini sıfırlamalıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: m^2 = 8 ve n^2 = 5 bulduktan sonra m ve n değerlerini kök dışına çıkarıp kareköklü sayılarla uğraşmaya çalışmak (m = \pm 2\sqrt{2}, n = \pm \sqrt{5}).
Doğru Yaklaşım: Soruda bizden doğrudan m^2 + n^2 toplamı istendiği için bulunan kareli ifadeleri doğrudan toplamak yeterlidir ve zaman kazandırır.
Benzer mantıkta bir denklemin çözüm kümesinin boş küme (\emptyset) olması durumuyla ilgili bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
