Lozan Antlaşması’nda yer alan bazı maddeler şunlardır:
• İstanbul’da yaşayan Rumlar ve Batı Trakya’da yaşayan Türkler hariç Türk ve Rum nüfus mübadele edilecektir.
• Azınlıklar Türk vatandaşı olacak, Türk kanunlarına tabi tutulacaktır.
Buna göre TBMM Hükûmetinin;
I. iç işlerinde bağımsız bir politika izlemek,
II. siyasi yalnızlıktan kurtulmak,
III. kabine sistemini uygulamak
politikalarından hangileri doğrultusunda hareket ettiği söylenebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) II ve III
Lozan Barış Antlaşması ve İç İşlerinde Bağımsızlık
ÇÖZÜM ADIMLARI & Öncül Analizi:
- I. Öncül (İç işlerinde bağımsız bir politika izlemek): Osmanlı Devleti döneminde Avrupalı devletler, azınlık haklarını bahane ederek Osmanlı’nın iç işlerine sürekli müdahale etmekteydi. Lozan Antlaşması ile tüm azınlıkların Türk vatandaşı sayılması ve Türk kanunlarına tabi tutulması, yabancı devletlerin iç işlerimize karışma bahanelerini tamamen ortadan kaldırmıştır. Dolayısıyla TBMM Hükûmeti, iç işlerinde tam bağımsızlık politikası doğrultusunda hareket etmiştir. (Ulaşılabilir)
- II. Öncül (Siyasi yalnızlıktan kurtulmak): Verilen maddeler nüfus mübadelesi ve azınlıkların hukuki statüsü ile ilgilidir. İkili veya çok taraflı ittifak kurma ya da bloklaşmalara katılma gibi siyasi yalnızlığı gidermeye yönelik bir diplomatik ortaklık amacından bahsedilmemektedir. (Ulaşılamaz)
- III. Öncül (Kabine sistemini uygulamak): Kabine sistemine geçiş, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanı ile Meclis Hükûmeti Sistemi’nden kaynaklanan hükûmet krizini çözmek amacıyla yapılmış bir iç yönetim/rejim düzenlemesidir. Uluslararası bir antlaşma olan Lozan’daki azınlık ve mübadele maddeleriyle doğrudan bir ilgisi yoktur. (Ulaşılamaz)
Sonuç ve Doğrulama:
Azınlıkların ayrıcalıklarının kaldırılarak eşit Türk vatandaşı sayılması, egemenlik haklarını korumaya ve yabancı müdahalelerini engelleyerek iç işlerinde bağımsız kalmaya yöneliktir. Bu nedenle yalnızca I. öncül doğrulanabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A — Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Lozan Antlaşması’nda kapitülasyonların kaldırılması veya Boğazlar Komisyonu gibi diğer egemenlik maddeleriyle ilgili pekiştirici bir soru daha incelemek ister misin?