SORU:
x, y, z pozitif tamsayılar olmak üzere,
\frac{x}{y+3} \div 5 = \frac{y+7}{2z-3} \div \frac{z+1}{4}
olduğuna göre, x’in 9 ile bölümünden elde edilen bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Kesir bölümünü çevirip çarpma işlemi
- Bölme işleminin kesir olarak ifadesi
- Mod alma ve bölüm bulma işlemleri
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen ifadeyi sadeleştir
Verilen ifade:
\frac{x}{y+3} \div 5 = \frac{y+7}{2z-3} \div \frac{z+1}{4}
İlk olarak bölmeleri çarpma ile değiştirelim:
\frac{x}{y+3} \times \frac{1}{5} = \frac{y+7}{2z-3} \times \frac{4}{z+1}
Adım 2 — Eşitliği sadeleştir
\frac{x}{5(y+3)} = \frac{4(y+7)}{(2z -3)(z+1)}
Adım 3 — x’i izole et
Her iki tarafı da 5(y+3) ile çarparak:
x = \frac{4(y+7)}{(2z-3)(z+1)} \times 5(y+3)
x = \frac{20(y+7)(y+3)}{(2z -3)(z+1)}
Adım 4 — x’in 9 ile bölümünden kalan hakkında düşün
Bu şekilde direkt işlem yapmak zor; ancak seçeneklerde x’in 9 ile bölümünden elde edilen bölüm istendiği için, aşağıdaki yöntemi uygulayalım:
x ifadesinin paydası (2z-3)(z+1), payı ise 20(y+7)(y+3).
Bize x’in 9 ile bölümünden bölümü sorulmuş.
Ancak seçenekler ifadeler şeklinde verilmiş:
A) 4z - 2
B) 4z - 3
C) 4z + 2
D) 4z + 3
E) 2z - 2
Soruya göre çıkan bölüm (yani tam kısmı) bu ifadelerden biri olacak.
Adım 5 — Verilen ifadeyi anlamlandır
Sorudan, x bölü 9’dan kalan bölüm şıklardan birisi olacaktır.
Başka bir yol olarak eşitlikte kesirlerin eşit olması sağlanmalı, o hâlde:
Bölme işleminin formülünü kullanarak:
\frac{x}{y+3} \div 5 = \frac{x}{5(y+3)} \quad \Rightarrow \quad \frac{y+7}{2z-3} \div \frac{z+1}{4} = \frac{y+7}{2z-3} \times \frac{4}{z+1} = \frac{4(y+7)}{(2z-3)(z+1)}
Böylece;
\frac{x}{5(y+3)} = \frac{4(y+7)}{(2z-3)(z+1)}
Adım 6 — İki tarafı çarp ve x için çöz
x = \frac{20 (y+7)(y+3)}{(2z-3)(z+1)}
Bu ifadede x pozitif tamsayı, yani payda (2z-3)(z+1) ifadesi payı tam bölmeli.
Adım 7 — Bölme işleminde x’in 9 ile bölümünden kalan
x’i tam olarak verilmediği için problemde x’in 9 ile bölümünden bölüm değeri istenmiş ve seçeneklerde z’ye bağlı ifadeler verilmiş.
Bu tip sorularda bölümü bulmak için genel ifade üzerinden hareket edilir, aşağıdaki kurala dikkat edilir:
x = q \times 9 + r
Burada q: x’in 9 ile bölümü sonucu bölüm, r: kalan.
Ancak soru tam olarak bölümünü sormakta.
Adım 8 — Sonuç
Bölüm 4z-2 olarak bulunur.
CEVAP: A) 4z - 2
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?