Laboratuvarda deney yapan öğrenciler, mikroskop lamı olarak kullanılan iki ince cam levhayı kuru bir şekilde üst üste koyduklarında kolayca ayırabilmektedir. Ancak cam levhaların arasına birkaç damla su girip yayıldığında, levhaları yüzeylerine dik doğrultuda çekerek ayırmanın çok zorlaştığını fark etmişlerdir.
Buna göre
II. Islak cam levhaları yüzeylerine dik doğrultuda ayırmanın zorlaşmasında suyun kendi molekülleri arasında oluşan adezyon kuvveti etkili olmuştur.
III. Benzer bir durum, çay tabağının ıslak çay bardağının altına yapışarak bardakla birlikte yukarı kalkması olayında da görülür.
yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) I, II ve III
Adezyon ve Kohezyon Kuvvetleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Farklı cins moleküller arasındaki çekim kuvvetine adezyon (yapışma), aynı cins moleküllerin birbirine uyguladığı çekim kuvvetine ise kohezyon (tutunma) denir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Öncülleri fiziksel kavram tanımlarına göre inceleyelim:
- I. Öncül (Yanlış): Cam ile su farklı cins maddelerdir. Farklı cins iki madde arasındaki çekim kuvveti kohezyon değil, adezyon kuvvetidir.
- II. Öncül (Yanlış): Suyun kendi molekülleri aynı cins moleküllerdir. Aynı cins moleküller arasındaki çekim kuvveti adezyon değil, kohezyon kuvvetidir (I ve II. öncüllerde kavramlar birbiriyle ters verilmiştir).
- III. Öncül (Doğru): Çay bardağı ile tabak arasına su girdiğinde suyun cam yüzeylere tutunması (adezyon) ve su moleküllerinin birbirini çekmesi (kohezyon) sonucu tabak bardağa yapışarak birlikte kalkar; bu durum soru metnindeki olayla tamamen aynı fiziksel ilkeye dayanır.
CEVAP: C) Yalnız III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve deneme sınavlarında “farklı cins maddeler = adezyon” ile “aynı cins moleküller = kohezyon” tanımları sıkça birbirinin yerine yazılarak çeldirici oluşturulur. Kelime kökünden hatırlayabilirsiniz: Adezyon \rightarrow Ayrı (farklı) maddeler.