Laboratuvar ortamında yatay olarak yerleştirilen bir saksı bitkisi, karanlık bir kutu içerisine alınmış ve kutunun sadece tavan kısmından ışık verilmiştir. Bir süre sonra bitkinin köklerinin yer çekimi doğrultusunda aşağı, gövdesinin ise ışığa doğru yukarı kıvrıldığı gözlenmiştir.
Bu deneyde gözlenen hareketlerin sırayla adlandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Pozitif sismonasti / Pozitif fototropizma
B) Negatif fototropizma / Pozitif fotonasti
C) Pozitif geotropizma / Pozitif termonasti
D) Negatif geotropizma / Negatif fototropizma
E) Pozitif geotropizma / Pozitif fototropizma
Bitkilerde Tropizma Hareketleri
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- 1. Hareketin Analizi (Kökler): Köklerin yer çekimi uyarısına doğru (aşağı yönde) yönelmesi bir yönelim (tropizma) hareketidir. Uyaran yer çekimi olduğu için geotropizma (gravitropizma), uyaran yönünde gerçekleştiği için pozitif geotropizma olarak adlandırılır.
- 2. Hareketin Analizi (Gövde): Gövdenin tepeden gelen ışık uyarısına doğru (yukarı yönde) kıvrılması da bir yönelim hareketidir. Uyaran ışık olduğu için fototropizma, uyarana doğru yöneldiği için pozitif fototropizma olarak adlandırılır.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A Seçeneği: Sismonasti, sarsıntı veya dokunma ile meydana gelen yönsüz bir irkilme (nasti) hareketidir (örn. küstüm otu). Kökün yer çekimine yönelimiyle ilgisi yoktur.
- B Seçeneği: Kök hareketi ışıkla değil yer çekimiyle açıklanır; ayrıca gövdenin hareketi yöne bağlı olduğu için nasti değil tropizmadır.
- C Seçeneği: Termonasti, sıcaklık değişimine bağlı yönsüz irkilme hareketidir (örn. lale çiçeklerinin açılıp kapanması).
- D Seçeneği: Her iki hareket de uyarana doğru gerçekleştiğinden “negatif” değil “pozitif” yönelimdir.
- E Seçeneği: Sırasıyla “Pozitif geotropizma” ve “Pozitif fototropizma” tanımları tam ve doğru olarak verilmiştir.
Sonuç ve Doğrulama:
Köklerin yer çekimi doğrultusunda büyümesi uyarana doğru yönelim olduğu için pozitif geotropizma, gövdenin ışığa doğru yönelerek büyümesi ise pozitif fototropizma hareketidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — Pozitif geotropizma / Pozitif fototropizma
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bitkilerde tropizma (yönelim) ile nasti (irkilme) hareketlerinin mekanizma farklarını (oksin hormonu ve turgor basıncı) incelemek ister misin?