L Etkinlik Istasyonu -7 Aşağıdaki tabloda saf katı bir maddenin Isitıldığında oluşan sIcaklık-zaman tablosu verilmiştir. ZAMAN (dk) SICAKLIK (°C) o5 50 65 10 65 15 65 20 70 25 75 30 80 I → Saf Katı Madde | Saf katı madde ile ilgili aşağıdaki ifadeler

L Etkinlik Istasyonu -7 Aşağıdaki tabloda saf katı bir maddenin Isitıldığında oluşan sIcaklık-zaman tablosu verilmiştir. ZAMAN (dk) SICAKLIK (°C) o5 50 65 10 65 15 65 20 70 25 75 30 80 I → Saf Katı Madde | Saf katı madde ile ilgili aşağıdaki ifadelerin, doğ- ru olanlarının başına “D”, yanlış ifadelerin başı- na Y" yaziniz. D/Y 1. Saf katı madde 5. dakikada erimeye başlamıştır. 2. Saf katı madde 30. dakikada SIVI hâldedir. 3. Saf katı madde 50°C’de erimeye başlamiştır. 4. Erime boyunca sicaklığı artmiştır. 5. Saf katı madde isI alarak sivı hâle geçmiştir.

Saf katı maddeye ait verilen tablo ve sorunun tekrarı

Önemli Noktalar

  • 5. dakika ile 15. dakika arasında sıcaklık 65°C’te sabit kalmıştır (erime plakası).
  • 30. dakikada sıcaklık 80°C olduğundan madde sıvıdır.
  • Erime sırasında sıcaklık değişmez; madde ısı alır ama sıcaklık sabit kalır (latent ısı).

Doğru cevaplar: 1 → D, 2 → D, 3 → Y, 4 → Y, 5 → D. (Kısa gerekçe aşağıda.)

İçindekiler

  1. Cevaplar ve Kısa Gerekçeler
  2. Neden Böyle? — Fiziksel Açıklama
  3. Karşılaştırma Tablosu
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

Cevaplar ve Kısa Gerekçeler

  1. Saf katı madde 5. dakikada erimeye başlamıştır. — D

    • Çünkü sıcaklık 0→5 dk: 50→65°C yükselmiş ve 5–15 dk arası 65°C sabit kalmıştır; sabitleşme erime başladığının göstergesidir.
  2. Saf katı madde 30. dakikada sıvı hâldedir. — D

    • 30. dakikada 80°C; erime noktası (≈65°C) aşıldığı için madde sıvıdır.
  3. Saf katı madde 50°C’de erimeye başlamıştır. — Y

    • 50°C başlangıç sıcaklığıdır; erime 65°C’te başlamıştır.
  4. Erime boyunca sıcaklığı artmıştır. — Y

    • Tabloda 5–15 dk arası sıcaklık sabit (65°C); erime sırasında sıcaklık artmaz, sabit kalır.
  5. Saf katı madde ısı alarak sıvı hâle geçmiştir. — D

    • Erime bir endotermik süreçtir; madde ısı alır (latent ısı) ve katı → sıvı olur.

:light_bulb: Uzman İpucu: Erime plakası (sıcaklığın sabit kaldığı aralık) doğrudan maddenin erime noktasını gösterir.


Neden Böyle? — Fiziksel Açıklama

  • Bir saf katı ısıtıldığında önce sıcaklığı yükselir; erime noktasına ulaşıldığında eklenen enerji moleküller arası bağları kırmaya gider (sıcaklık sabit kalır) — buna gizli ısı (latent heat) denir.
  • Tablodaki 65°C’lik sabit bölge erimenin devam ettiğini gösterir; sabit bölge bittiğinde sıcaklık tekrar yükselir ve madde tamamen sıvı hale geçer.

:warning: Uyarı: Sıcaklık sabit olduğu halde madde katı → sıvı dönüşmeye devam edebilir; sadece sıcaklığa bakıp erime tamamlandı demek yanlış olabilir—tam erime için sabit bölgenin bitişi beklenmelidir.


Karşılaştırma Tablosu

Aspect Gözlem (Tablo) Fiziksel Anlamı
Erime başlangıcı 5. dakika (65°C ile plateau başlar) Erime noktası ulaşıldı, katı kısım çözülmeye başladı
Erime boyunca sıcaklık Sabittir (65°C) Ekleme ısı → bağ kırılmasına gider; sıcaklık değişmez
30. dakika durumu 80°C (sıcaklık arttı) Erime tamamlanmış, artık sıvı olduğu için sıcaklık yükselir

Özet Tablo

İfade No İfade Özeti Cevap
1 Erime 5. dakikada başlamıştır D
2 30. dakikada madde sıvıdır D
3 50°C’de erime başlamıştır Y
4 Erime boyunca sıcaklık artmıştır Y
5 Isı alarak sıvı hale geçmiştir D

Sık Sorulan Sorular

  1. Erime noktasını tablodan nasıl bulurum?

    • Sıcaklığın sabit kaldığı aralığın değeri (burada 65°C) erime noktasını gösterir.
  2. Sıcaklık sabitken madde nasıl ısınır?

    • Sabit sıcaklıkta ek enerji maddenin faz değişimi için kullanılır; moleküller arasındaki bağlar kırılır, sıcaklık değişmez.
  3. Eğer tablo 5–15 dk yerine 5–30 dk sabit olsaydı ne olurdu?

    • Bu durumda erime daha uzun sürüyordur; madde daha yavaş veya daha fazla kütleli bir katı olabilir.

Sonraki Adımlar

Bu cevapları doğrudan sınav kağıdına yazılacak kısa biçimde (sadece D/Y ve kısa gerekçe) hazırlamamı ister misiniz? @Mehmet_Koray_Sari