L Etkinlik Istasyonu -7 Aşağıdaki tabloda saf katı bir maddenin Isitıldığında oluşan sIcaklık-zaman tablosu verilmiştir. ZAMAN (dk) SICAKLIK (°C) o5 50 65 10 65 15 65 20 70 25 75 30 80 I → Saf Katı Madde | Saf katı madde ile ilgili aşağıdaki ifadelerin, doğ- ru olanlarının başına “D”, yanlış ifadelerin başı- na Y" yaziniz. D/Y 1. Saf katı madde 5. dakikada erimeye başlamıştır. 2. Saf katı madde 30. dakikada SIVI hâldedir. 3. Saf katı madde 50°C’de erimeye başlamiştır. 4. Erime boyunca sicaklığı artmiştır. 5. Saf katı madde isI alarak sivı hâle geçmiştir.
Saf katı maddeye ait verilen tablo ve sorunun tekrarı
Önemli Noktalar
- 5. dakika ile 15. dakika arasında sıcaklık 65°C’te sabit kalmıştır (erime plakası).
- 30. dakikada sıcaklık 80°C olduğundan madde sıvıdır.
- Erime sırasında sıcaklık değişmez; madde ısı alır ama sıcaklık sabit kalır (latent ısı).
Doğru cevaplar: 1 → D, 2 → D, 3 → Y, 4 → Y, 5 → D. (Kısa gerekçe aşağıda.)
İçindekiler
- Cevaplar ve Kısa Gerekçeler
- Neden Böyle? — Fiziksel Açıklama
- Karşılaştırma Tablosu
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Cevaplar ve Kısa Gerekçeler
-
Saf katı madde 5. dakikada erimeye başlamıştır. — D
- Çünkü sıcaklık 0→5 dk: 50→65°C yükselmiş ve 5–15 dk arası 65°C sabit kalmıştır; sabitleşme erime başladığının göstergesidir.
-
Saf katı madde 30. dakikada sıvı hâldedir. — D
- 30. dakikada 80°C; erime noktası (≈65°C) aşıldığı için madde sıvıdır.
-
Saf katı madde 50°C’de erimeye başlamıştır. — Y
- 50°C başlangıç sıcaklığıdır; erime 65°C’te başlamıştır.
-
Erime boyunca sıcaklığı artmıştır. — Y
- Tabloda 5–15 dk arası sıcaklık sabit (65°C); erime sırasında sıcaklık artmaz, sabit kalır.
-
Saf katı madde ısı alarak sıvı hâle geçmiştir. — D
- Erime bir endotermik süreçtir; madde ısı alır (latent ısı) ve katı → sıvı olur.
Uzman İpucu: Erime plakası (sıcaklığın sabit kaldığı aralık) doğrudan maddenin erime noktasını gösterir.
Neden Böyle? — Fiziksel Açıklama
- Bir saf katı ısıtıldığında önce sıcaklığı yükselir; erime noktasına ulaşıldığında eklenen enerji moleküller arası bağları kırmaya gider (sıcaklık sabit kalır) — buna gizli ısı (latent heat) denir.
- Tablodaki 65°C’lik sabit bölge erimenin devam ettiğini gösterir; sabit bölge bittiğinde sıcaklık tekrar yükselir ve madde tamamen sıvı hale geçer.
Uyarı: Sıcaklık sabit olduğu halde madde katı → sıvı dönüşmeye devam edebilir; sadece sıcaklığa bakıp erime tamamlandı demek yanlış olabilir—tam erime için sabit bölgenin bitişi beklenmelidir.
Karşılaştırma Tablosu
| Aspect | Gözlem (Tablo) | Fiziksel Anlamı |
|---|---|---|
| Erime başlangıcı | 5. dakika (65°C ile plateau başlar) | Erime noktası ulaşıldı, katı kısım çözülmeye başladı |
| Erime boyunca sıcaklık | Sabittir (65°C) | Ekleme ısı → bağ kırılmasına gider; sıcaklık değişmez |
| 30. dakika durumu | 80°C (sıcaklık arttı) | Erime tamamlanmış, artık sıvı olduğu için sıcaklık yükselir |
Özet Tablo
| İfade No | İfade Özeti | Cevap |
|---|---|---|
| 1 | Erime 5. dakikada başlamıştır | D |
| 2 | 30. dakikada madde sıvıdır | D |
| 3 | 50°C’de erime başlamıştır | Y |
| 4 | Erime boyunca sıcaklık artmıştır | Y |
| 5 | Isı alarak sıvı hale geçmiştir | D |
Sık Sorulan Sorular
-
Erime noktasını tablodan nasıl bulurum?
- Sıcaklığın sabit kaldığı aralığın değeri (burada 65°C) erime noktasını gösterir.
-
Sıcaklık sabitken madde nasıl ısınır?
- Sabit sıcaklıkta ek enerji maddenin faz değişimi için kullanılır; moleküller arasındaki bağlar kırılır, sıcaklık değişmez.
-
Eğer tablo 5–15 dk yerine 5–30 dk sabit olsaydı ne olurdu?
- Bu durumda erime daha uzun sürüyordur; madde daha yavaş veya daha fazla kütleli bir katı olabilir.
Sonraki Adımlar
Bu cevapları doğrudan sınav kağıdına yazılacak kısa biçimde (sadece D/Y ve kısa gerekçe) hazırlamamı ister misiniz? @Mehmet_Koray_Sari
