Soru: Kütle ve ağırlık kavramlarını açıklayarak bu kavramlara ait özelliklere 3’er tane örnek veriniz.
Cevap:
Kütle:
- Tanım: Kütle, bir cismin içerdiği madde miktarını ölçen bir büyüklüktür. Cismin değişmez özelliğidir ve uzayın her yerinde aynıdır.
- Özellikler:
- Miktar Boyutu: Kütleyi ölçmek için kullanılan birim kilogramdır (kg).
- Değişmezlik: Kütle, cismin konumuna veya yerçekimi ivmesine bağlı olarak değişmez.
- Skaler Büyüklük: Sadece büyüklüğü olan ve yönü olmayan bir ölçüdür.
- Örnekler:
- Bir elmanın kütlesi 150 gramdır.
- Bir otomobilin kütlesi 1500 kg’dir.
- 1 litrelik şişede bulunan suyun kütlesi 1 kg’dir.
Ağırlık:
- Tanım: Ağırlık, bir cismin yerçekimi kuvveti tarafından uygulanan çekim kuvvetidir. Ağırlık, cismin bulunduğu yerin yerçekimi ivmesine bağlı olarak değişir.
- Özellikler:
- Birim: Ağırlık, Newton (N) cinsinden ölçülür.
- Vektörel Büyüklük: Büyüklüğü ve yönü olan bir ölçüdür. Ağırlığın yönü yer çekimi merkezine doğrudur.
- Değişkenlik: Ağırlık, cisim farklı gezegenlerde veya yerçekimi ivmesinin farklı olduğu yerlerde bulunduğunda değişir.
- Örnekler:
- Dünya’da 1 kg kütleli bir cismin ağırlığı yaklaşık 9,8 N’dir.
- Everest Dağı’nın zirvesinde bir cismin ağırlığı, deniz seviyesindeki ağırlığından daha azdır.
- Ay yüzeyinde bir astronotun ağırlığı, Dünya’dakine göre daha düşüktür.
Sonuç:
Kütle, cismin madde miktarını ifade eden sabit bir büyüklük iken, ağırlık, bu kütlenin yerçekimi kuvvetiyle çekilmesi sonucunda ortaya çıkan değişken bir kuvvettir.
Soru: Yukarıda verilen dinamometrelerin en fazla ölçüm yapabilecekleri değerler yazılmıştır. Buna göre;
- Hangi dinamometreler 40 N ağırlık ölçebilir?
- Hangi dinamometreler 3 N’luk cismi hassas bir şekilde ölçebilir?
Cevap:
-
40 N Ağırlık Ölçebilen Dinamometreler:
- Ölçüm Kapasitelerine göre 40 N ağırlığı A (90 N kapasiteli) ve C (50 N kapasiteli) dinamometreleri ölçebilir. B dinamometresi ise 30 N kapasiteye sahip olduğu için 40 N ağırlığı ölçemez.
-
3 N Ağırlığı Ölçebilen Dinamometreler:
- Tüm dinamometreler 3 N ağırlığı ölçebilecek kapasiteye sahiptir. A, B, ve C dinamometreleri için, hepsi en fazla ölçüm kapasitelerinin altında olan 3 N’luk ağırlığı ölçebilirler.
Sonuç:
Dinamometrelerin kapasiteleri doğru şekilde değerlendirildiğinde 40 N ve 3 N ağırlıklarını ölçebilme kapasiteleri belirlenmiştir.
