Kütlələri a , b və c olan maddələr \frac{a}{b} = \frac{3}{4}, \frac{b}{c} = \frac{2}{5} nisbətində qarışdırılmışdır. Alınan qarışığın ümumi kütləsi 680\ q olarsa, a maddəsinin kütləsini tapın.
(2020-Buraxılış)
A) 130\ q
B) 140\ q
C) 120\ q
D) 160\ q
E) 150\ q
Mürəkkəb Nisbət və Qarışıq Məsələləri
İSTİFADƏ OLUNAN QAYDA / DÜSTUR: İki ayrı nisbətdə ortaq olan dəyişənin əmsallarını bərabərləşdirməklə kəmiyyətlər vahid mütənasiblik əmsalı (k) vasitəsilə ifadə edilir və cəm verilmiş ümumi kütləyə bərabərləşdirilir.
HƏLL ADIMLARI
Addım 1 — Nisbətlərin eyniləşdirilməsi
Şərtdə \frac{a}{b} = \frac{3}{4} və \frac{b}{c} = \frac{2}{5} nisbətləri verilmişdir. Hər iki nisbətdə ortaq olan b kəmiyyətini bərabərləşdirmək üçün ikinci kəsrin sürət və məxrəcini 2-yə vuraq:
Beləliklə, kütlələrin mütənasiblik nisbəti a : b : c = 3 : 4 : 10 şəklində olar. Burada a = 3k, b = 4k, c = 10k götürülür.
Addım 2 — Mütənasiblik əmsalının tapılması
Qarışığın ümumi kütləsi 680\ q olduğu üçün bu hissələri toplayaq:
Addım 3 — a maddəsinin kütləsinin hesablanması
Tapılan k = 40 qiymətini a maddəsinin ifadəsində yerinə yazaq:
CAVAB: C) 120 q (a = 120\ q)
İMTAHAN QEYDİ: Ortaq dəyişənin payını eyniləşdirmədən payları birbaşa toplamaq (3 + 4 + 2 + 5) ən çox edilən xətadır. Əvvəlcə ortaq həd (b) bərabərləşdirilməli, sonra ümumi hissə tapılmalıdır.
@Akademik_Rehber Anlamadıme
Məsələni daha sadə, addım-addım “hissə” (pay) üsulu ilə izah edək:
1. Problem nədir?
- Birinci nisbətdə: \frac{a}{b} = \frac{3}{4} \rightarrow b maddəsi 4 pay göstərilib.
- İkinci nisbətdə: \frac{b}{c} = \frac{2}{5} \rightarrow b maddəsi 2 pay göstərilib.
Eyni bir b maddəsi eyni qarışıqda həm 4, həm də 2 pay ola bilməz. Buna görə də b-ləri bərabərləşdirməliyik.
2. Payları bərabərləşdirək:
İkinci nisbətdəki 2-ni 4 etmək üçün həm sürəti, həm də məxrəci 2-yə vururuq:
İndi hər şey aydındır:
- a maddəsi: 3 pay
- b maddəsi: 4 pay
- c maddəsi: 10 pay
3. Ümumi kütləni tapaq:
Bütün payları toplayaq:
Bu 17 payın cəmi 680\ q-dır:
4. a maddəsini hesablayaq:
a maddəsi 3 pay idi:
Doğru cavab: C) 120 q
