Pillerin Kullanım Süresi Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Birer Çift Pilin Birim Zamandaki Tüketim Oranlarını Belirleme
Tablodaki verilere göre:
- X Marka Pil:
- Oyuncak arabayı 2\text{ saat} çalıştırır \rightarrow Saatte \frac{1}{2} çift pil tüketilir.
- Oyuncak bebeği 4\text{ saat} çalıştırır \rightarrow Saatte \frac{1}{4} çift pil tüketilir.
- Y Marka Pil:
- Oyuncak arabayı 3\text{ saat} çalıştırır \rightarrow Saatte \frac{1}{3} çift pil tüketilir.
- Oyuncak bebeği 6\text{ saat} çalıştırır \rightarrow Saatte \frac{1}{6} çift pil tüketilir.
Dikkat edilirse, her iki oyuncakta da bir çift \text{Y} pili, bir çift \text{X} piline göre 1{,}5 kat daha fazla enerjiye sahiptir (\frac{3}{2} = \frac{6}{4} = 1{,}5). Ayrıca oyuncak araba, oyuncak bebeğe göre saatte tam 2 kat daha fazla enerji tüketmektedir.
Adım 2 — Eşdeğer Enerji (Pil Kapasitesi) Hesabı
Bir adet \text{X} pilinin enerjisine 1\text{ birim} dersek:
- 1\text{ adet Y pili} = 1{,}5\text{ birim} enerjiye sahip olur.
Elimizdeki toplam pil enerjisi:
\text{Toplam Enerji} = (3 \times 1) + (2 \times 1{,}5) = 3 + 3 = 6\text{ birim}
Adım 3 — Oyuncakların Birlikte 1 Saatte Tükettiği Enerjiyi Bulma
Her iki oyuncak da ikişer pil ile çalıştığına göre:
- Oyuncak bebek: 2\text{ adet X pili} (2\text{ birim} enerji) ile 4\text{ saat} çalıştığı için saatlik tüketimi:
\text{Tüketim}_{\text{Bebek}} = \frac{2}{4} = 0{,}5\text{ birim/saat}
- Oyuncak araba: 2\text{ adet X pili} (2\text{ birim} enerji) ile 2\text{ saat} çalıştığı için saatlik tüketimi:
\text{Tüketim}_{\text{Araba}} = \frac{2}{2} = 1\text{ birim/saat}
İki oyuncak birlikte çalıştığında 1\text{ saatte} harcanan toplam enerji:
\text{Toplam Saatlik Tüketim} = 1 + 0{,}5 = 1{,}5\text{ birim/saat}
Adım 4 — Birlikte Maksimum Çalışma Süresini Hesaplama
Toplam enerjiyi, iki oyuncağın 1\text{ saatteki} toplam tüketimine oranlayalım:
t = \frac{\text{Toplam Enerji}}{\text{Saatlik Tüketim}} = \frac{6\text{ birim}}{1{,}5\text{ birim/saat}} = 4\text{ saat}
(Piller oyuncaklar arasında aktarılarak kullanıldığında tüm piller tam kapasiteyle tükenir ve 4\text{ saat} boyunca her iki oyuncak kesintisiz birlikte çalışabilir).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Birim Güç / Tüketim: Farklı cihazların aynı kaynaktan farklı hızlarda enerji çekmesi durumunda, toplam sistem çalışma süresi toplam kapasitenin birim zamandaki toplam çekiş hızına bölünmesiyle bulunur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Pilleri hiç değiştirmeden arabaya doğrudan 2 tane Y (3 saat), bebeğe 2 tane X (4 saat) takıp “araba 3 saat sonra durur, cevap 3’tür” demek.
Doğru Yaklaşım: Piller tükendikçe veya belirli aralıklarla oyuncaklar arasında yer değiştirilebilir; böylece pillerin tüm enerjisi eşit ve verimli paylaştırılarak maksimum süre (4\text{ saat}) elde edilir.
Bu tür iş-güç ve havuz mantığına dayalı optimizasyon problemlerinden bir tane daha çözmek ister misin?