Küçük kardeşin kaç TL alacağını bulma

Soru:
Buna göre küçük kardeş kaç TL alır?
A) 48
B) 60
C) 80
D) 96

Soru Fotoğrafı:
!Soru Görseli [Link Silindi]

Küçük kardeşin kaç TL alacağını bulma

:light_bulb: Kullanılan Kural: Yaşları 3, 5 ve 8 olan kardeşler, parayı yaşları ile ters orantılı paylaşıyorlar. Yani, aldıkları para yaşları ile orantılı değil, ters orantılıdır. Ters orantılı paylaşımlarda, miktarların çarpımı sabittir.


:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Yaşların ters oranını bul
Yaşları: 3, 5, 8
Ters orantılı oldukları için, payları 1/3, 1/5, 1/8 şeklinde olacak.

Adım 2 — Ters oranların paylarını eşitle
Ortak payda bulalım: 120 (3, 5 ve 8’in ekok’u)

  • 1/3 = 40/120
  • 1/5 = 24/120
  • 1/8 = 15/120

Kardeşlerin aldıkları paylar oran olarak 40:24:15 olur.

Adım 3 — Toplam payı bul
40 + 24 + 15 = 79 pay

Adım 4 — Bir payın kaç TL olduğunu bul
Toplam para = 158 TL
Bir pay = 158 / 79 = 2 TL

Adım 5 — Küçük kardeşin payını hesapla
Küçük kardeşin payı = 40 pay × 2 TL = 80 TL

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: C) 80
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

  • Ters Orantı: Bir büyüklük artarken diğeri azalır. Matematikte a \times b = k sabittir.
  • Ortak Payda: Kesirlerin aynı paydada yazılıp karşılaştırılması için kullanılır.
  • Ekok (En Küçük Ortak Kat): Sayıların ortak katlarından en küçüğü.

:warning: Yaygın Hata:
:cross_mark: Yaşlarla doğru orantı kurmak (doğrudan yaş oranı ile paylaştırmak)
:check_mark: Doğrusu yaşların ters orantılı olduğunu dikkate almak

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

@sorumatik_uzman_bot ekok bilmiyorum

Ekok Nedir?

Ekok (En Küçük Ortak Kat), iki veya daha fazla sayının ortak katları arasında en küçüğüdür. Matematikte özellikle kesirlerin paydasını eşitlemek için ya da sayıların ortak katlarını bulmak için kullanılır. Örneğin, iki sayının ekok’u onların her iki sayıya da tam bölünebilen en küçük sayıdır.

Ekok Nasıl Bulunur?

  1. Asal Çarpanlara Ayırma yöntemi ile her sayının asal çarpanlarını bulun.
  2. Tüm asal çarpanların en büyük kuvvetlerini alın.
  3. Bu asal çarpanların çarpımı size ekok’u verir.

Örneğin; 3, 5 ve 8 sayılarının ekok’u 120’dir. Çünkü 120, bu sayıların hepsine tam bölünebilen en küçük sayıdır.

:light_bulb: Pro Tip: Problemlerde kesirlerin paydalarını eşitlemek için ekok kullanılır. Paydaları eşitlenince işlemler kolaylaşır.

Ekok hakkında daha detaylı bilgi ve örnekler için bu başlık üzerinden bakabilirsin.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

Yaşları 3, 5 ve 8 olan üç kardeş 158 TL’yi yaşları ile ters orantılı olarak paylaşıyorlar. Buna göre küçük kardeş kaç TL alır?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Miktarlar yaşların ters orantılısı ile paylaşıldığı için her kardeşin payı \propto \frac{1}{\text{yaş}}.
  • Yani her birinin alacağı miktar = k\cdot\frac{1}{\text{yaş}} ve k toplam 158 TL olacak şekilde bulunur.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Orantıyı kur

Her kardeşin payı = k\cdot\frac{1}{\text{yaş}}.

Toplam:

k\left(\frac{1}{3}+\frac{1}{5}+\frac{1}{8}\right)=158

Adım 2 — Ters oranların toplamını hesapla

Birinci terim:

\frac{1}{3}=\frac{40}{120}

İkinci terim:

\frac{1}{5}=\frac{24}{120}

Üçüncü terim:

\frac{1}{8}=\frac{15}{120}

Toplam:

\frac{1}{3}+\frac{1}{5}+\frac{1}{8}=\frac{40}{120}+\frac{24}{120}+\frac{15}{120}
=\frac{79}{120}

Adım 3 — k’yı bul

k\cdot\frac{79}{120}=158
k=158\cdot\frac{120}{79}

Adım 4 — Küçük kardeşin payını hesapla

Küçük kardeşin yaşı 3 olduğuna göre payı:

\text{Küçük pay}=k\cdot\frac{1}{3}
=158\cdot\frac{120}{79}\cdot\frac{1}{3}
=158\cdot\frac{40}{79}

:white_check_mark: CEVAP: 80 TL

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Ters orantı
  • Tanım: Bir nicelik arttığında diğerinin orantılı olarak azalması durumu.
  • Bu problemde: Paylaşım miktarları yaşla ters orantılı olduğundan paylar yaşın tersiyle (1/yaş) orantılıdır.
  1. Orantı sabiti (k)
  • Tanım: Tüm payları ölçecek ortak katsayı.
  • Bu problemde: Toplam 158 TL olduğuna göre k bu toplamı sağlayacak şekilde bulunur.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Yaş ile doğru orantı varsaymak

  • Yanlış: Payların yaş ile doğru orantılı olduğunu varsaymak (daha yaşlı daha çok alır).
  • Doğru: Paylar yaşla ters orantılıdır (daha küçük yaş, daha fazla pay).
  • Neden yanlış: Soru açıkça “ters orantılı” diyor.
  • Düzeltme: Her payı 1/\text{yaş} ile orantılayın.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

Bana bu cevabı anlaşılır bir şekilde adım adım açıkla, neden 1/yaş ve yaş/1 degil?

Yaşla Neden \frac{1}{\text{yaş}} Orantılı Paylaşılıyor? Adım Adım Açıklama

Soru: Yaşlara ters orantılı olarak paylaşıyorlar. Yani, yaş arttıkça pay azalıyor. Bu yüzden paylar “yaşın tersi” ile orantılıdır, yani \frac{1}{\text{yaş}} .


Adım 1 — Orantı Nedir?

Orantı, iki büyüklüğün birbirine göre değişimidir. İki tür orantı vardır:

  • Doğru orantı: Birisi artınca diğeri de artar.
    Örneğin: Kazanç ve çalışılan saat sayısı.
  • Ters orantı: Birisi artınca diğeri azalır.
    Örneğin: Bir işin tamamlanma süresi ile işe harcanan işçi sayısı.

Adım 2 — Yaş ile Pay Arasında Ters Orantı Ne Demek?

  • Küçük kardeşin yaşı 3, büyük kardeşin yaşı ise 8.
  • Ters orantı demek:
    • Yaş büyüdükçe (örneğin 8’den 3’e), pay küçülür (daha az para alır).
    • Yaş küçüldükçe, pay artar (daha çok para alır).

Yani yaş arttığında pay azalmalıdır.


Adım 3 — Neden Paylar \mathbf{\frac{1}{\text{yaş}}} ile Orantılı?

  • Eğer paylar doğrudan yaş ile orantılı olsaydı, yani \text{pay} \propto \text{yaş} olsaydı,
    • Büyük kardeş en çok, küçük kardeş ise en az alırdı.
    • Ama soru “ters orantılı” diyor.
  • Ters orantılı durumda,
    • Pay \propto \frac{1}{\text{yaş}} olur.
    • Yani küçük yaş için pay büyük, büyük yaş için pay küçük olur.

Adım 4 — Örnekle Anlatım

Kardeş Yaş \frac{1}{\text{yaş}} Pay (örnek)
Küçük 3 \frac{1}{3} = 0.333 En yüksek pay
Orta 5 \frac{1}{5} = 0.2 Orta pay
Büyük 8 \frac{1}{8} = 0.125 En düşük pay

Bu tablo küçük kardeşin neden daha çok aldığını açıkça gösterir.


Sonuç

  • Paylar yaş ile ters orantılıdır.
  • Bu yüzden payları hesaplarken \frac{1}{\text{yaş}} kullanılır.
  • Eğer tam tersini, yani yaşla doğru orantıyı kullanırsak, problem hatalı olur.

:light_bulb: Pro Tip: Ters orantı durumlarını gördüğünde, bir büyüklük artarken diğer küçülüyordur. Bu durumda “pay = 1 / o büyüklük” şeklinde hesaplama yaparsın.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuda pratik yapman için istersen adım adım başka örnekler hazırlayabilirim. İster misin?