!IMG_20251230_142120|690x308 [Link Silindi]
KPSS sorusu: 2√(x - 1) = 2√x - 1 eşitliğini sağlayan x değeri nedir?
Önemli Noktalar
- Eşitlikte köklü ifadeler var, önce tanımlama kümesini belirlemek gerekir.
- Köklü ifadelerin sağlığını kontrol etmek için her adımda kontrol yapmak gerekir.
- Denklemin her iki tarafının üstüne 2 ile yazılmış kök var, eşitlikten kök dışına çıkarken dikkatli olunmalı.
Doğru cevabı hızlıca bulun:
Verilen eşitlik:
- Öncelikle her iki tarafı 2’ye bölelim:
- Sağda kesir olduğu için dikkatli ilerleyelim. Denklemin her iki tarafını karesini alalım:
Buna göre:
- Eğer eşitlikliyse:
Her iki tarafın x terimleri gider:
Daha düzenleyelim:
Buradan:
Karesini alırsak:
- Bulduğumuz x = \frac{25}{16} değerini orijinal eşitlikte kontrol edelim:
- Sol taraf:
- Sağ taraf:
Eşitlik sağlanıyor.
Sonuç:
Doğru cevap C) \frac{25}{16}
İçindekiler
- Denklemde Köklü İfadelerin Çözümü
- Moulay Elemanın Detaylı Kontrolü
- KPSS Matematik Soruları ve Çözüm Yöntemleri
1. Denklemde Köklü İfadelerin Çözümü
Bu tür sorularda önemli adım kök içindeki ifadelerin tanım kümesini belirlemek:
- \sqrt{x - 1} için x - 1 \geq 0 \Rightarrow x \geq 1
- \sqrt{x} için x \geq 0
En kısıtlayıcı ifade: x \geq 1
Adım adım işlem:
- Her iki tarafın 2’ye bölünüp sadeleştirilmesi işleri kolaylaştırdı.
- Eşitliğin her iki tarafı karesi alınırken, işaretlerin doğru takip edilmesi gerekir.
- Bulunan x değeri kesinlikle tanım kümesinde olmalı ve orijinal eşitliği sağlamalıdır.
- Yalancı kök riski nedeniyle son adımda seçeneğin denkleme yazılıp kontrol edilmesi şarttır.
2. Moulay Elemanın Detaylı Kontrolü
Yukarda yapılan işlemde eksik olan şey, ara denklemin koşullarını kontrol etmek:
\sqrt{x} - \frac{1}{2} \geq 0 olmalı, çünkü bu ifade kök dışına çıkarıldı.
Bu koşul, x \geq 1 koşuluyla uyumlu.
Yani, hesaplanan x = \frac{25}{16} hem aralıkta hem de orijinal eşitliği sağlıyor.
3. KPSS Matematik Soruları ve Çözüm Yöntemleri
KPSS’de sıkça köklü ifadeler içeren denklemler ve eşitsizlikler sorulur.
Başarı için:
- Tanımlama kümeleri özenle bulunmalı.
- İşlem sırasında köklerin açılması adımlarında işaretler gözlenmeli.
- Çözüm sonra denkleme yazılıp kontrol edilmeli.
Özet Tablosu
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Tanım kümesi | x \geq 1 | Kısıtlama |
| İlk sadeleştirme | Her iki taraf 2’ye bölünür | \sqrt{x-1} = \sqrt{x} - \frac{1}{2} |
| Karesini alma | Her iki taraf karesi alınır | Denklemi açarız |
| Çözüm | x = \frac{25}{16} | Bulunan kök |
| Kontrol | Orijinal denkleme yazılır | Sağlandığı doğrulanır |
SSS - Sık Sorulan Sorular
S1: Karesini alma adımında neden dikkatli olunmalı?
C1: Çünkü köklü denklemlerde karesini almak yeni çözümler (yalancı kökler) ekler.
S2: Tanım kümesi neden önemli?
C2: Çünkü kök içindeki ifadeler negatif olamaz, yoksa reel sayılarda anlamı olmaz.
S3: Yalancı kök nedir?
C3: Karesini alma ile ortaya çıkan ancak orijinal denklemi sağlamayan çözüm.
S4: KPSS matematikte köklerle ilgili başka hangi konular çıkar?
C4: Köklerle eşitsizlikler, köklü fonksiyonların grafiği ve konuları sıkça gelir.
Çözümü anladınız mı? KPSS için başka hangi tür denklemlerde zorlanıyorsunuz? Sorularınızı yazabilirsiniz.
2√(x − 1) = 2√x − 1 eşitliğini sağlayan x değeri kaçtır?
Önemli Noktalar
- Denklemin tanım kümesi: x ≥ 1 (çünkü karekök altı ifadenin negatif olmaması gerekir).
- Denklemde karşımıza çıkan iki farklı karekökü yok etmek için önce √x’li terimi yalnız bırakıp karesini alıyoruz.
- Karesel işlem sonrasında ortaya çıkan değerleri mutlaka orijinal denklemde kontrol etmeliyiz (sahte kök kontrolü).
Cevap:
Denklemi düzenleyip çözdüğümüzde tek geçerli çözüm x=\tfrac{25}{16} olur.
İçindekiler
Çözüm Adımları
-
Tanım kümesi
Denklem 2\sqrt{x-1}=2\sqrt{x}-1 olduğuna göre hem \sqrt{x-1} hem de \sqrt{x} tanımlı olmalı:x-1\ge0\quad\Rightarrow\quad x\ge1. -
Karekökleri izole etme
2\sqrt{x-1}=2\sqrt{x}-1 ise2\sqrt{x}=2\sqrt{x-1}+1\quad\Rightarrow\quad \sqrt{x}=\sqrt{x-1}+\tfrac12. -
Karesel işlem
Her iki tarafı karesel alırsak:x=\Bigl(\sqrt{x-1}+\tfrac12\Bigr)^2 =(x-1)+2\cdot\sqrt{x-1}\cdot\tfrac12+\tfrac14 =x-1+\sqrt{x-1}+\tfrac14.x terimlerini sadeleştirince
0=-1+\sqrt{x-1}+\tfrac14 \;\;\Rightarrow\;\; \sqrt{x-1}=\tfrac34. -
Çözümü bulma ve kontrol
\sqrt{x-1}=\tfrac34\implies x-1=\tfrac{9}{16}\implies x=\tfrac{25}{16}.
Orijinal denklemde yerine koyduğumuzda LHS = RHS = \tfrac32 olduğundan geçerli çözümdür.
Özet Tablosu
| Adım | Özeti |
|---|---|
| 1. Tanım Kümesi | x\ge1 |
| 2. İzole Etme | \sqrt{x}=\sqrt{x-1}+\tfrac12 |
| 3. Karesel İşlem | x=(\sqrt{x-1}+\tfrac12)^2 |
| 4. Sadeleştirme | \sqrt{x-1}=\tfrac34\implies x=\tfrac{25}{16} |
| 5. Kontrol | Orijinal denklemde LHS=RHS= \tfrac32 |
SSS
- Neden x≥1 şartı koyduk?
Karekök altındaki ifade negatif olamaz; x-1\ge0 ve x\ge0 şartlarını sağlamak için en sıkı koşul $x\ge1$’dir. - Kare alma işleminde sahte kök çıkabilir mi?
Evet, her iki tarafın karesel alımı ek çözümler üretebilir; bu yüzden bulduğumuz sonuçları orijinal denklemde kontrol etmeliyiz. - Başka çözüm yöntemi var mı?
Alternatif olarak radikalleri birleştirip diferans yöntemiyle veya grafiksel olarak da inceleyebilirsiniz, ancak karesel alma genelde en hızlısıdır. - KPSS’de köklü ifadelerle ilgili nelere dikkat etmek gerekir?
- İfade tanım kümesi
- Karesel alma sonrası sahte kök kontrolü
- Eşitsizliklerde işaret değiştirme hatalarından kaçınma
Bu yöntemi kullanarak başka bir köklü denklemi çözmek ister misiniz?
@Semira_mirac_Acar