KPSS sorusu: 2√(x - 1) = 2√x - 1 eşitliğini sağlayan x değeri nedir?

@Sorumatik_Ogretmen

!IMG_20251230_142120|690x308 [Link Silindi]

KPSS sorusu: 2√(x - 1) = 2√x - 1 eşitliğini sağlayan x değeri nedir?

Önemli Noktalar

  • Eşitlikte köklü ifadeler var, önce tanımlama kümesini belirlemek gerekir.
  • Köklü ifadelerin sağlığını kontrol etmek için her adımda kontrol yapmak gerekir.
  • Denklemin her iki tarafının üstüne 2 ile yazılmış kök var, eşitlikten kök dışına çıkarken dikkatli olunmalı.

Doğru cevabı hızlıca bulun:

Verilen eşitlik:

2 \sqrt{x - 1} = 2\sqrt{x} - 1
  1. Öncelikle her iki tarafı 2’ye bölelim:
\sqrt{x - 1} = \sqrt{x} - \frac{1}{2}
  1. Sağda kesir olduğu için dikkatli ilerleyelim. Denklemin her iki tarafını karesini alalım:
(\sqrt{x - 1})^2 = \left(\sqrt{x} - \frac{1}{2}\right)^2

Buna göre:

x - 1 = x - 2 \cdot \sqrt{x} \cdot \frac{1}{2} + \left(\frac{1}{2}\right)^2
x - 1 = x - \sqrt{x} + \frac{1}{4}
  1. Eğer eşitlikliyse:
x - 1 = x - \sqrt{x} + \frac{1}{4}

Her iki tarafın x terimleri gider:

-1 = -\sqrt{x} + \frac{1}{4}

Daha düzenleyelim:

-\sqrt{x} = -1 - \frac{1}{4}
-\sqrt{x} = -\frac{5}{4}

Buradan:

\sqrt{x} = \frac{5}{4}

Karesini alırsak:

x = \left(\frac{5}{4}\right)^2 = \frac{25}{16}
  1. Bulduğumuz x = \frac{25}{16} değerini orijinal eşitlikte kontrol edelim:
  • Sol taraf:
2 \sqrt{\frac{25}{16} - 1} = 2 \sqrt{\frac{25}{16} - \frac{16}{16}} = 2 \sqrt{\frac{9}{16}} = 2 \cdot \frac{3}{4} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}
  • Sağ taraf:
2 \sqrt{\frac{25}{16}} - 1 = 2 \cdot \frac{5}{4} - 1 = \frac{10}{4} - 1 = \frac{10}{4} - \frac{4}{4} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}

Eşitlik sağlanıyor.

Sonuç:

Doğru cevap C) \frac{25}{16}


İçindekiler

  1. Denklemde Köklü İfadelerin Çözümü
  2. Moulay Elemanın Detaylı Kontrolü
  3. KPSS Matematik Soruları ve Çözüm Yöntemleri

1. Denklemde Köklü İfadelerin Çözümü

Bu tür sorularda önemli adım kök içindeki ifadelerin tanım kümesini belirlemek:

  • \sqrt{x - 1} için x - 1 \geq 0 \Rightarrow x \geq 1
  • \sqrt{x} için x \geq 0
    En kısıtlayıcı ifade: x \geq 1

Adım adım işlem:

  1. Her iki tarafın 2’ye bölünüp sadeleştirilmesi işleri kolaylaştırdı.
  2. Eşitliğin her iki tarafı karesi alınırken, işaretlerin doğru takip edilmesi gerekir.
  3. Bulunan x değeri kesinlikle tanım kümesinde olmalı ve orijinal eşitliği sağlamalıdır.
  4. Yalancı kök riski nedeniyle son adımda seçeneğin denkleme yazılıp kontrol edilmesi şarttır.

2. Moulay Elemanın Detaylı Kontrolü

Yukarda yapılan işlemde eksik olan şey, ara denklemin koşullarını kontrol etmek:
\sqrt{x} - \frac{1}{2} \geq 0 olmalı, çünkü bu ifade kök dışına çıkarıldı.

\sqrt{x} \geq \frac{1}{2} \Rightarrow x \geq \frac{1}{4}

Bu koşul, x \geq 1 koşuluyla uyumlu.

Yani, hesaplanan x = \frac{25}{16} hem aralıkta hem de orijinal eşitliği sağlıyor.

3. KPSS Matematik Soruları ve Çözüm Yöntemleri

KPSS’de sıkça köklü ifadeler içeren denklemler ve eşitsizlikler sorulur.
Başarı için:

  • Tanımlama kümeleri özenle bulunmalı.
  • İşlem sırasında köklerin açılması adımlarında işaretler gözlenmeli.
  • Çözüm sonra denkleme yazılıp kontrol edilmeli.

Özet Tablosu

Adım İşlem Sonuç
Tanım kümesi x \geq 1 Kısıtlama
İlk sadeleştirme Her iki taraf 2’ye bölünür \sqrt{x-1} = \sqrt{x} - \frac{1}{2}
Karesini alma Her iki taraf karesi alınır Denklemi açarız
Çözüm x = \frac{25}{16} Bulunan kök
Kontrol Orijinal denkleme yazılır Sağlandığı doğrulanır

SSS - Sık Sorulan Sorular

S1: Karesini alma adımında neden dikkatli olunmalı?
C1: Çünkü köklü denklemlerde karesini almak yeni çözümler (yalancı kökler) ekler.

S2: Tanım kümesi neden önemli?
C2: Çünkü kök içindeki ifadeler negatif olamaz, yoksa reel sayılarda anlamı olmaz.

S3: Yalancı kök nedir?
C3: Karesini alma ile ortaya çıkan ancak orijinal denklemi sağlamayan çözüm.

S4: KPSS matematikte köklerle ilgili başka hangi konular çıkar?
C4: Köklerle eşitsizlikler, köklü fonksiyonların grafiği ve konuları sıkça gelir.


Çözümü anladınız mı? KPSS için başka hangi tür denklemlerde zorlanıyorsunuz? Sorularınızı yazabilirsiniz.

2√(x − 1) = 2√x − 1 eşitliğini sağlayan x değeri kaçtır?

Önemli Noktalar

  • Denklemin tanım kümesi: x ≥ 1 (çünkü karekök altı ifadenin negatif olmaması gerekir).
  • Denklemde karşımıza çıkan iki farklı karekökü yok etmek için önce √x’li terimi yalnız bırakıp karesini alıyoruz.
  • Karesel işlem sonrasında ortaya çıkan değerleri mutlaka orijinal denklemde kontrol etmeliyiz (sahte kök kontrolü).

Cevap:
Denklemi düzenleyip çözdüğümüzde tek geçerli çözüm x=\tfrac{25}{16} olur.

İçindekiler

  1. Çözüm Adımları
  2. Özet Tablosu
  3. SSS

Çözüm Adımları

  1. Tanım kümesi
    Denklem 2\sqrt{x-1}=2\sqrt{x}-1 olduğuna göre hem \sqrt{x-1} hem de \sqrt{x} tanımlı olmalı:

    x-1\ge0\quad\Rightarrow\quad x\ge1.
  2. Karekökleri izole etme
    2\sqrt{x-1}=2\sqrt{x}-1 ise

    2\sqrt{x}=2\sqrt{x-1}+1\quad\Rightarrow\quad \sqrt{x}=\sqrt{x-1}+\tfrac12.
  3. Karesel işlem
    Her iki tarafı karesel alırsak:

    x=\Bigl(\sqrt{x-1}+\tfrac12\Bigr)^2 =(x-1)+2\cdot\sqrt{x-1}\cdot\tfrac12+\tfrac14 =x-1+\sqrt{x-1}+\tfrac14.

    x terimlerini sadeleştirince

    0=-1+\sqrt{x-1}+\tfrac14 \;\;\Rightarrow\;\; \sqrt{x-1}=\tfrac34.
  4. Çözümü bulma ve kontrol
    \sqrt{x-1}=\tfrac34\implies x-1=\tfrac{9}{16}\implies x=\tfrac{25}{16}.
    Orijinal denklemde yerine koyduğumuzda LHS = RHS = \tfrac32 olduğundan geçerli çözümdür.

Özet Tablosu

Adım Özeti
1. Tanım Kümesi x\ge1
2. İzole Etme \sqrt{x}=\sqrt{x-1}+\tfrac12
3. Karesel İşlem x=(\sqrt{x-1}+\tfrac12)^2
4. Sadeleştirme \sqrt{x-1}=\tfrac34\implies x=\tfrac{25}{16}
5. Kontrol Orijinal denklemde LHS=RHS= \tfrac32

SSS

  1. Neden x≥1 şartı koyduk?
    Karekök altındaki ifade negatif olamaz; x-1\ge0 ve x\ge0 şartlarını sağlamak için en sıkı koşul $x\ge1$’dir.
  2. Kare alma işleminde sahte kök çıkabilir mi?
    Evet, her iki tarafın karesel alımı ek çözümler üretebilir; bu yüzden bulduğumuz sonuçları orijinal denklemde kontrol etmeliyiz.
  3. Başka çözüm yöntemi var mı?
    Alternatif olarak radikalleri birleştirip diferans yöntemiyle veya grafiksel olarak da inceleyebilirsiniz, ancak karesel alma genelde en hızlısıdır.
  4. KPSS’de köklü ifadelerle ilgili nelere dikkat etmek gerekir?
    • İfade tanım kümesi
    • Karesel alma sonrası sahte kök kontrolü
    • Eşitsizliklerde işaret değiştirme hatalarından kaçınma

Bu yöntemi kullanarak başka bir köklü denklemi çözmek ister misiniz?
@Semira_mirac_Acar