Yencec
Dönencesi
Ekvator
Ogtak
Donencesi
Yanda verilen Dünya görselinde eşit yüksoltilerdeki K, L, M ve N gehirleriin
konunlan gösterilmiştir.
Verilen gehirierde 21 Mart tarınınge gözlemienen olaylarta ilgili agağıdaki ifadelerden hangisi yanhgtur?
A) Gece ve gindûz sürelerń eşittir.
B) Tüm sahirlerde yaşanan mevsimler farkkıdır.
C) Güneş işıntarının aynı yerelf saatlerde yer yűzeyine gelme açılan bazı sehirlerde farkidar.
D) Eşit miktardaki günes işınlarnın aydınlathiğy alanların büyükiüklerí bazı gehirlerde fardidir.
21 Mart Tarihinde Farklı Yarım Kürelerdeki Şehirlerde Yaşanan Olayların Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 21 Mart Ekinoks Durumunu ve Şehirlerin Konumlarını İnceleme
- K ve L Şehirleri: Kuzey Yarım Küre’de yer almaktadır.
- M ve N Şehirleri: Güney Yarım Küre’de yer almaktadır.
- 21 Mart Tarihi (Ekinoks): Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a dik açıyla (90^\circ) düşer. Bu tarihte Dünya’nın her yerinde gece ve gündüz süreleri eşit (12 saat gece, 12 saat gündüz) olur. Kuzey Yarım Küre’de ilkbahar, Güney Yarım Küre’de ise sonbahar mevsimi başlar.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi
21 Mart ekinoks tarihi olduğu için Dünya’nın eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar ve aydınlanma çemberi kutup noktalarından geçer. Bu nedenle enlemi ne olursa olsun tüm şehirlerde (K, L, M, N) gece ve gündüz süreleri 12’şer saat olup birbirine eşittir. Dolayısıyla A ifadesi doğrudur.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi
21 Mart tarihinde Dünya genelinde iki temel mevsim başlangıcı yaşanır:
- Kuzey Yarım Küre’de bulunan K ve L şehirlerinde: Aynı mevsim olan İlkbahar yaşanır.
- Güney Yarım Küre’de bulunan M ve N şehirlerinde: Aynı mevsim olan Sonbahar yaşanır.
Bu durumda tüm şehirlerde farklı bir mevsim yaşanmaz; aynı yarım küredeki şehirlerde aynı mevsim görülür. Dolayısıyla B ifadesi yanlıştır.
Adım 4 — C Seçeneğinin Analizi
Güneş ışınlarının yer yüzeyine düşme açısı enleme bağlı olarak değişir. K, L, M ve N şehirlerinin Ekvator’a olan açısal uzaklıkları (enlemleri) birbirinden farklı olduğu için aynı yerel saatte güneş ışınlarının geliş açıları şehirden şehre farklılık gösterir. Dolayısıyla C ifadesi doğrudur.
Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi
Güneş ışınlarının yere düşme açısı küçüldükçe (ışınlar eğik geldikçe) aydınlanan alanın yüzölçümü büyür; dik açıyla geldikçe alan daralır ve enerji yoğunlaşır. Farklı enlemlerde bulunan şehirlerde ışınların geliş açıları farklı olduğundan, birim güneş ışınının aydınlattığı alan büyüklükleri de şehirden şehre farklılık gösterir. Dolayısıyla D ifadesi doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Gece ve gündüz süreleri eşittir. — Doğru bir ifadedir (Ekinoks kuralı).
B. Tüm şehirlerde yaşanan mevsimler farklıdır. — Yanlış ifadedir (K ile L aynı, M ile N aynı mevsimi yaşar).
C. Güneş ışınlarının aynı yerel saatlerde yer yüzeyine gelme açıları bazı şehirlerde farklıdır. — Doğru bir ifadedir (Enlem farkı).
D. Eşit miktardaki güneş ışınlarının aydınlattığı alanların büyüklükleri bazı şehirlerde farklıdır. — Doğru bir ifadedir (Geliş açısı farkı).
Adım 7 — Son Doğrulama
Aynı yarım kürede yer alan K ve L şehirlerinde ilkbahar, M ve N şehirlerinde ise sonbahar mevsimi yaşanır. Şehirlerin her birinde ayrı bir mevsim görülmediği için yanlış olan yargı B seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Tüm şehirlerde yaşanan mevsimler farklıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
21 Haziran veya 21 Aralık gün dönümü tarihlerinde bu şehirlerdeki gölge boyu ve gündüz süresi değişimlerini de birlikte incelememizi ister misin?