Z 2,5 yaşındaki Can, babasının yanında otururken er-
kek bir bebegin fotoğrafını gösterir. Annesi, "Bak bu
bebek ekek, der. Can kisa süre sonra fotoğraflarda
farklı glysiler giymiş erkek ve kiz bebekleri gördüğün-
de, Kizsa pembe giyecek, erkekse mavi giyecek,
diye düşünür ve bu yargiya göre siniflandırir. Bir
süre sonra Can, erkek kardeşinin uzun saçlı bir kiz
bebeğiyle oynadiğını gördüğünde, “Bu bebek erkek
mi yoksa kiz mi?” diye kararsız kalır ve bazen uzun
saçlı bebeğin kız, bazen erkek olabileceğini düşünür.
Bu durumda Can’ın düşünme biçimi, Kohiberg’in
cinsiyet gelişimi ile ilgili hangisinde sorun yaşa-
diğını gósterir?
A) Cinsiyet kimliği
B) Cinsiyet değişmezliği
C) Cinsiyet sürekliliği
D) Toplumsal cinsiyet rolleri
E) Cinsiyet kalip yargıları
indeksakademi
Out
Kohlberg’in Cinsiyet Gelişimi Kuramı ve Can’ın Kararsızlığı
Kohlberg’in cinsiyet gelişimi kuramı çerçevesinde Can’ın yaşadığı bu durum, dış görünüşteki değişikliklerin cinsiyeti değiştirmeyeceği fikrini henüz tam olarak kavrayamadığını göstermektedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A: Cinsiyet Kimliği Analizi
Cinsiyet kimliği, bir çocuğun kendisinin ve başkalarının cinsiyetini doğru bir şekilde etiketleyebilmesidir (genellikle 2-3 yaş). Can başlangıçta “bu bebek erkek” diyerek kimlik aşamasına geçtiğini göstermiştir, ancak sorunun odağı bu değildir.
Adım 2 — Seçenek B: Cinsiyet Değişmezliği (Cinsiyet Sabitliği) Analizi
Cinsiyet değişmezliği, bir kişinin giysileri, saç şekli veya yaptığı aktiviteler değişse bile cinsiyetinin aynı kalacağını anlamaktır (genellikle 6-7 yaş). Can, uzun saçlı bir bebek gördüğünde cinsiyetin değişebileceğini düşündüğü için henüz bu aşamaya ulaşamamıştır ve burada sorun yaşamaktadır.
Adım 3 — Seçenek C: Cinsiyet Sürekliliği Analizi
Cinsiyet sürekliliği, cinsiyetin zamanla (bebeklikten yetişkinliğe) değişmeyeceğini anlamaktır. Can’ın durumu anlık bir fiziksel değişim (saç uzunluğu) üzerinden olduğu için bu seçenek doğrudan sorunu tanımlamaz.
Adım 4 — Seçenek E: Cinsiyet Kalıp Yargıları Analizi
Can başlangıçta “kızsa pembe, erkekse mavi giyer” diyerek kalıp yargılar geliştirmiştir. Ancak soru, Can’ın neden kararsız kaldığını ve cinsiyetin değişebileceğini neden düşündüğünü sormaktadır. Kararsızlığın temel nedeni fiziksel değişimlerin özü değiştirmeyeceğini anlamamasıdır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
B. Cinsiyet Değişmezliği — Dış görünüş değişse de (uzun saç) cinsiyetin sabit kaldığını kavrayamama durumudur.
A. Cinsiyet Kimliği — Sadece etiketleme ile ilgilidir.- C. Cinsiyet Sürekliliği — Zaman içindeki kalıcılıkla ilgilidir.
- E. Cinsiyet Kalıp Yargıları — Toplumsal beklentilerdir; Can burada kalıp yargısını (saç/giysi) gerçeğin önüne koyduğu için değişmezlik sorunu yaşar.
Adım 6 — Son Doğrulama
Can, dışsal bir özellik olan “uzun saç” değiştiğinde bebeğin cinsiyetinin de değişebileceğine inanmaktadır. Bu durum, gelişimsel olarak Cinsiyet Değişmezliği (Gender Constancy) ilkesinin henüz kazanılmadığını gösterir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Cinsiyet değişmezliği
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Cinsiyet Değişmezliği
- Tanım: Fiziksel görünümdeki yüzeysel değişikliklerin bir bireyin biyolojik cinsiyetini değiştirmeyeceği anlayışıdır.
- Bu problemde: Can’ın uzun saçlı bir bebeğin erkek olabileceğine dair kararsızlığı, dış görünüşün (saç) cinsiyetin özünü değiştirebileceğini sanmasından kaynaklanır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Cinsiyet Kalıp Yargıları (E Seçeneği)
- Yanlış: “Can pembe ve maviye göre sınıflandırma yaptığı için cevap E olmalı.”
- Doğru: Soru kökünde “Can neden kararsız kalır ve değişebileceğini düşünür?” diye sorulmaktadır. Kalıp yargılar bu düşüncenin aracıdır, ancak yaşanılan temel gelişimsel sorun değişmezliğin henüz oluşmamasıdır.
Kohlberg’in cinsiyet gelişimi evreleri arasındaki farkları daha detaylı bir tablo ile incelememi ister misin?